Pieta - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy terminu w sztuce. Zapoznaj się również z: Pietà – miasto na Malcie.

Pieta, Rogier van der Weyden, 1450

Pietà, Michał Anioł, 1498-1500

Gotycka Pietà w kościele Św. Barbary w Krakowie, ok. 1390

Pietà (w polszczyźnie, poza literaturą specjalistyczną dominuje pisownia pieta), z włoskiego pietà – miłosierdzie, litość; z łac. pietas – miłość zgodna z powołaniem) to w sztukach plastycznych przedstawienie Matki Boskiej trzymającej na kolanach martwego Chrystusa.

Tron Łaski – przedstawienie ikonograficzne ukazujące Trójcę Świętą. Przez to pojęcie rozumie się przedstawienie, głównie w sztukach plastycznych, w którym Bóg Ojciec trzyma w dłoniach swego Syna ukrzyżowanego. Duch Święty jest ukazywany w postaci gołębicy umieszczanej najczęściej nad krucyfiksem. Także do tego typu ikonograficznego zalicza się wyobrażenia, gdzie Bóg trzyma ciało Chrystusa tuż po zdjęciu z krzyża. Termin "Tron Łaski" wprowadził Franz Xaver Kraus.

Przedstawienie dewocyjne lub Obraz dewocyjny (z niem. Andachtsbild) – wyodrębniony przez historię sztuki ze względu na cechy ikonograficzne typ przedstawienia religijnego, wykształcony w późnym średniowieczu, różniący się od przedstawienia reprezentacyjnego z jednej, a przedstawienia narracyjnego (historycznego) z drugiej strony.

Pierwsze przedstawienia tego typu, najczęściej rzeźbione, pojawiły się w Niemczech w I połowie XIV wieku. Następnie w okresie późnego gotyku nastąpiło upowszechnienie się tego wizerunku w całej Europie, a wkrótce stał się on jednym z najczęstszych przedstawień dewocyjnych. Powstały różne odmiany, m.in. Pietà corpusculum (z Chrystusem jako dzieckiem), Pietà anielska z aniołami towarzyszącymi Matce Boskiej.

Gotyk – styl w architekturze i innych dziedzinach sztuk plastycznych (rzeźbie, malarstwie i sztuce sepulkralnej), który powstał i rozwinął się w połowie XII wieku we Francji (Anglosasi uważają, że w Anglii) i swoim zasięgiem objął zachodniochrześcijańską Europę.

Lech Kalinowski (ur. 12 września 1920, zm. 15 czerwca 2004) – prof. zw. dr. hab., historyk sztuki, wybitny mediewista. Kawaler Orderu Odrodzenia Polski. Posiadał tytuł FBA.

Jedną z najbardziej znanych jest Pietà watykańska Michała Anioła z bazyliki św. Piotra w Rzymie z 1499. Innym dziełem tego samego rzeźbiarza jest Pietà Rondanini z Castello Sforzesco w Mediolanie czy Pietà Florencka.

W chrześcijaństwie wschodnim, odpowiednikiem piety jest ikona Nie rozpaczaj po mnie Matko.

Bibliografia

Lech Kalinowski, Geneza Piety średniowiecznej, Prace Komisji Historii Sztuki 10, 1952

Zobacz też

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Pietà

Tron Łaski

Piety.