Piotr Doroszenko - Polski Serwis Naukowy

Piotr Doroszenko

Piotr Doroszenko (ukr. Петро Дорошенко, zwany Doroszem; ur. w 1627 roku w Czehryniu, zm. 19 listopada 1698 w Czehryniu) – absolwent prawosławnej szkoły średniej w Kijowie (tzw. „Ateneum Mohylańskiego”). W latach 1665-1676 był hetmanem Ukrainy Prawobrzeżnej.

Unia Hadziacka – zawarta 16 września 1658 roku w Hadziaczu umowa między Rzeczpospolitą Obojga Narodów a Kozackim Wojskiem Zaporoskim, reprezentowanym przez hetmana kozackiego Iwana Wyhowskiego.

Język ukraiński (українська мова, ukrajinśka mowa) to język należący do grupy języków wschodniosłowiańskich. Posługuje się nim ponad 47 mln ludzi, głównie na Ukrainie, gdzie ma status języka urzędowego, używany jest również przez Ukraińców w Rosji, Stanach Zjednoczonych, Kanadzie, Mołdawii, Polsce i na Białorusi. Współczesny alfabet ukraiński stanowi odmianę cyrylicy, a obecna ortografia ustalona została zasadniczo na początku XX wieku.

Dążył do uniezależnienia Ukrainy Naddnieprzańskiej od Polski i Carstwa Rosyjskiego, opierał się na sojuszu z Turcją i Tatarami. Zamierzał przekształcić Ukrainę Naddnieprzańską w państwo wasalne wchodzące w skład imperium osmańskiego.

Hetman (czes. hejtman, ukr. гетьман, rum. hatman niem. Hauptmann), historyczna nazwa głównodowodzących armiami czeskich taborytów, księstwa Mołdawii, Rzeczypospolitej Obojga Narodów, Kozaków i Ukrainy.

Ukraina, łac. Ucraina (Ukraina Naddnieprzańska, Naddnieprze) – kraina historyczna położona w centralnej i południowo-wschodniej Ukrainie, na wschód od Podola i Wołynia, między Bohem a Worsklą, w dorzeczu Dniepru, do roku 1772 w południowo-wschodniej Rzeczypospolitej.

1666 – razem z Ordą Krymską uderzył na dywizję koronną pułkownika Sebastiana Machowskiego rozłożoną na zimowych leżach w Ścianie i Braiłowie.

1665 – wybrany w Czehryniu na hetmana kozackiego

1666 – sprzymierzył się z Tatarami i wystąpił przeciw wojskom polskim

1667 – Rozejm andruszowski – Rzeczpospolita i Rosja ustanowiły wspólny protektorat nad Zaporożem – wtedy Doroszenko zwrócił się do sułtana o objęcie protekcją przez Turcję.

razem z sułtan kałą Krym-Girejem uderzył na obóz w Podhajcach, ponieśli klęskę od wojsk Sobieskiego.

1669 – na radzie w Czehryniu doprowadził do przyjęcia protekcji sułtana nad prawobrzeżną Ukrainą (stolica w Czehryniu).

nadał na uposażenie miasto Stajki metropolicie prawosławnemu kijowskiemu Tukalskiemu, z którym współpracował.

sejm koronacyjny – Doroszenko wystosował memoriał o tragicznym stanie Cerkwi prawosławnej oraz przywrócenie ustaleń z ugody hadziackiej.

1670 – ugoda ostrogska – hetmanem kozackim został Chanenko a nie Doroszenko

1671 – bitwa pod Bracławiem – jego oddziały rozbite przez Sobieskiego.

1672 – przyjął zbuntowane w tzw. „buncie Lipków’’ chorągwie tatarskie, które wyprowadzono z wojska koronnego.

brał udział w oblężeniu Kamieńca Podolskiego razem z wojskiem tureckim.

Traktat w Buczaczu – Doroszenko uznany za hetmana kozackiego (wcześniej nadany tytuł przez sułtana)

pod Czetwerynówką jego oddziały kozackie rozbite przez Polaków i Kozaków Chanenki.

1676 – Oblegał Czehryń w 12 tys. żołnierzy, chcąc odzyskać swą stolicę; okrążony przez wojska rosyjsko-kozackie, skapitulował.

został zmuszony do przyjęcia protektoratu Moskwy.

Bibliografia

Jan Perdenia, Hetman Piotr Doroszenko a Polska, Wydawnictwo Universitas, Kraków 2000, ISBN 83-7052-671-3