Piotr Fergusson Tepper - Polski Serwis Naukowy

Piotr Fergusson Tepper młodszy (ur. po 1713 – zm. 26 kwietnia 1794) – bankier warszawski. Najbogatszy bankier polski końca XVIII wieku. W 1791 jego majątek wynosił ok. 60-65 mln złotych polskich. Kalwinista, wolnomularz.

Od 1768 prowadził interesy z przybranym ojcem Piotrem Tepperem, bratem jego matki Katarzyny Tepperowej. W 1790 odziedziczył po nim m.in. kilka posesji, bank, wielki dom handlowy w Warszawie przy ulicy Miodowej, kantor w Chersoniu. Posiadł też dobra ziemskie pod Warszawą: Falenty, Gołków, Raszyn - gdzie pozwalał osiedlać się wygnanym ze stolicy Żydom, Sękocin, a na Wołyniu klucz derazeński.

Władcy Polski – lista obejmuje książąt i królów Polski. Pierwszą dynastią panującą w Polsce byli Piastowie. Rządzili od powstania państwa polskiego (około 900 roku) do 1370, z krótką przerwą na panowanie Przemyślidów (1291-1305). W latach 1138-1320 miało miejsce tzw. rozbicie dzielnicowe, kiedy władza nad ziemiami polskimi należała równocześcnie do wielu niezależnych książąt piastowskich. Od 1370 do 1399 roku panowali dwaj monarchowie z węgierskiej linii Andegawenów, zaś od 1386 do 1572 roku przedstawiciele dynastii Jagiellonów, jednej z linii litewskich Giedyminowiczów.

Wolnomularstwo, inaczej masoneria lub sztuka królewska – ponadnarodowy ruch etyczny o swoistych strukturach organizacyjnych (m.in. trójkąty, loże, obediencje), który swe pryncypia i idee wyraża za pośrednictwem rozbudowanej symboliki i rytuałów. Masoneria to także zespół bractw o charakterze elitarnym i dyskretnym. Kolorytu masonerii dodaje wielka liczba legend i spiskowych teorii na jej temat. Nauka badająca historię wolnomularską i idee wolnomularskie nazywa się masonologią.

Pertraktował i był pośrednikiem w zaciąganiu pożyczek przez króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. W 1793 król był mu winien ok. 11,5 mln złp. Udzielał też pożyczek skarbowi Rzeczypospolitej i dworowi rosyjskiemu. W latach 1787-1793 pośredniczył w dostawach dla armii rosyjskiej. Od 1775 dzierżawił wraz z Piotrem Blankiem loterię krajową, wpłacając corocznie do skarbu 300 tys. złp.

Złoty polski, floren, gulden – obrachunkowa jednostka pieniężna równa 30 groszom, w czasach nowożytnych wybijana jako moneta. Powstała przed połową XV wieku dla oznaczenia 30 groszy (540 denarów), stanowiących ekwiwalent w srebrze dla złotego dukata, nazywanego czerwonym złotym.

Falenty – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie pruszkowskim, w gminie Raszyn. Znajduje się tu wczesnobarokowy pałac z I połowy XVII wieku, w którym obecnie mieszczą się Instytut Melioracji i Użytków Zielonych (od 1964) oraz Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Rozwoju Regionalnego (od 2002).

W 1793 zbankrutował wraz z pięcioma innymi największymi bankierami. Przez wierzycieli oskarżany był o działanie celowe na szkodę polskiego życia gospodarczego. Jego pałac został splądrowany przez tłum 20 kwietnia 1794 roku, a on sam zmarł sześć dni później wskutek odniesionych wówczas obrażeń.

Kryzys bankowy w Polsce w 1793 – zapaść polskiego systemu bankowego w 1793, spowodowana zrujnowaniem jej gospodarki w wyniku wojny polsko-rosyjskiej 1792 i wprowadzeniem rządów konfederacji targowickiej.

Rosja, Federacja Rosyjska (. Rosja jest największym państwem na świecie według powierzchni, jej terytorium jest większe od kontynentu: Europy, Australii i Antarktydy. Pod względem liczby ludności zajmuje 9. miejsce (po Chinach, Indiach, USA, Indonezji, Brazylii, Pakistanie, Bangladeszu i Nigerii).

W 1762 zawarł związek małżeński z Marią Filipiną Valentin d'Hauterive (1739-1792), pochodzącą z rodziny hugenotów osiadłych w Gdańsku, z którą miał dziesięcioro dzieci. Z nich (tylko 5 z 10):

Piotr Karol (1766-1817, Bavilliers przez Belfort, Francja) był bankierem, podobnie jak ojciec,

Filip Bernard Kajetan (1767-1829) był oficerem wojsk rosyjskich,

Ludwig Wilhelm (1768-1838, w Paryze) był znanym kompozytorem,

Henryka Katarzyna (1762-1834) wyszła za mąż za bankiera Wilhelma Arndta,

Elżbieta Dorota (zm.1850) wyszła za mąż za bankiera Karola Schultza (1753-1796)

Piotr Fergusson, jego żona, synowie i córki zostali pochowani na cmentarzu ewangelicko-reformowanym w Warszawie.

I Rzeczpospolita – współczesna nazwa państwa zwanego dawniej Rzecząpospolitą, obejmującego Koronę Królestwa Polskiego i Wielkie Księstwo Litewskie, a więc tereny dzisiejszej środkowo-wschodniej Polski, około 3/4 terenu dzisiejszej Ukrainy, cały obszar Białorusi, Litwy, Łotwy oraz częściowo Estonii, Rosji i Słowacji, stosowana dla okresu od połowy XV w., czyli od ukształtowania się ustroju tzw. demokracji szlacheckiej do III rozbioru w 1795.

Warszawa (miasto stołeczne Warszawa) (wymowa ?/i) – stolica i największe miasto Polski, położone w środkowo-wschodniej części kraju, na Mazowszu nad Wisłą.

Przypisy

Ludwik Hass Wolnomularstwo w Europie Środkowo-Wschodniej XVIII i XIX wieku Wrocław 1982, s. 546.
http://www.pastellists.com/Genealogies/Ferguson.pdf
http://en.wikipedia.org/encyklopedia/Ludwig-Wilhelm_Tepper_de_Ferguson

Bibliografia

Zofia Zielińska: Piotr Fergusson Tepper. W: Encyklopedia historii gospodarczej Polski do 1945. T. II. Warszawa: 1981, s. 384.

Linki zewnętrzne

Wojciech Rogowski, Falenty Tepperów - z dziejów swobodnej bankowości (free banking) w Polsce

Stanisław August Poniatowski (właściwie Stanisław Antoni Poniatowski) herbu Ciołek (ur. 17 stycznia 1732 w Wołczynie, zm. 12 lutego 1798 w Petersburgu) – ostatni władca Rzeczypospolitej Obojga Narodów, król Polski i wielki książę litewski w latach 1764–1795, jako Stanisław II August; przedtem stolnik wielki litewski od 1755, starosta przemyski od 1753. Od 1777 należał do masonerii.

Kalwinizm - jedna z ważniejszych doktryn i wyznań protestanckich. Kalwinizm zaliczany jest do ewangelicyzmu historycznego tj. wyznań wywodzących się wprost z reformacji.