Piotr Odrowąż - Polski Serwis Naukowy

Piotr Odrowąż ze Sprowy (ur. XV wiek – zm. 6 września 1450) – polski szlachcic, starosta lwowski (1440, 1442-1450) i podolski, wojewoda ruski (1437), wojewoda podolski (1434), starosta samborski i starosta halicki .

W 1431 roku za pośrednictwem księcia Witolda stał się Piotr Odrowąż właścicielem Satanowa i miał ufundować tamtejszy zamek oraz wystawił załogę rycerską do obrony pobliskich terenów przed tatarskimi atakami, które parokrotnie spustoszyły Podole.

Wieś Piekoszów, dawniej Piankoszów, odległa o 1,5 mili od Kielc, była siedzibą rodu Odrowążów i m.in Piotra Odrowąża, który tam miał ukończyć budowę kościoła.

Sandomierz to miasto i gmina miejska w województwie świętokrzyskim, w powiecie sandomierskim, położona nad rzeką Wisłą (268,5 km od jej źródła i 673,7 km od jej ujścia do Morza Bałtyckiego), na siedmiu wzgórzach (stąd miasto nazywane jest czasem "małym Rzymem"), na granicy Wyżyny Sandomierskiej. Przemysłowa część miasta, zwana Nadbrzeziem leży na prawym brzegu Wisły, w Kotlinie Sandomierskiej, graniczy z Tarnobrzegiem, z którym tworzy konurbację. Nazwa miasta pochodzi od imienia Sędomir, rozpowszechnionego w całej Słowiańszczyźnie (por. czes., rus. i serbsko-chor. Sudomir).

Ziemia lwowska (łac. terra Leopoliensis), jednostka administracyjna Królestwa Polskiego, część województwa ruskiego w okresie I Rzeczypospolitej, 1340-1772. Stolicą ziemi lwowskiej jest Lwów. Sejmiki ziemskie odbywały się we Lwowie, Trybunał Prowincji Małopolskiej we Lwowie, na równych prawach co Lublin, orzekał sprawy dla woj. ruskiego, bełskiego, wołyńskiego, podolskiego, bracławskiego, czerniechowskiego i kijowskiego. System prawny w oparciu o prawo magdeburskie.

Był też współfundatorem kościoła w Żurawicy i założycielem miasta Szczekociny, gdzie posiadał dobra.

Był synem Dobiesława ze Sprowy i Zagórza.

Miał czterech braci. Byli nimi Jan Odrowąż (zm. 1450) – arcybiskup lwowski, Mikołaj, Paweł Odrowąż - kasztelan lwowski (1463) i Dobiesław Odrowąż – kasztelan przemyski.

Piotr Odrowąż jako wojewoda lwowski był dowódcą wyprawy na Mołdawię i prowadził posiłki z Wołoszczyzny wraz z kasztelanem sandomierskim Przedborem z Koniecpola, dowodzący chorągwiami ziem lwowskiej i przemyskiej, zaś Teodoryk Buczacki, kasztelan i starosta podolski był na czele szlachty podolskiej. Gdy część wojsk polskich i Mołdawian, Aleksandra Eliaszewicza, skierowała się do ucieczki, sytuację zdołał jednak opanować Piotr Odrowąż, pełniący rolę dowódcy w bitwie.

Odrowążowie – polski ród możnowładczy pochodzenia morawskiego lub czeskiego. Jego protoplastą w Polsce był Prandota Stary, który przybył tutaj na początku XII w. Najbardziej znanymi przedstawicielami rodu byli Iwo Odrowąż (biskup krakowski 1218-1229) i Jan Prandota (biskup krakowski 1242-1266), ich śląski krewni dominikanie: św. Jacek i bł. Czesław a także Jan ze Szczekocin (dowodził oddziałami chroniącymi południowe granice Polski w czasie wielkiej wojny z zakonem krzyżackim), Jan Sprowski (arcybiskup gnieźnieński) oraz Jakub z Dębna (kasztelan krakowski i kanclerz Kazimierza Jagiellończyka).

Ziemia przemyska – jednostka administracyjna Królestwa Polskiego, (województwa ruskiego) w okresie I Rzeczypospolitej, 1340-1772. Stolicą ziemi przemyskiej był Przemyśl. Sejmiki ziemskie w Przemyślu. System prawny w oparciu o prawo magdeburskie.

Jednak w czasie odwrotu w lasach pod Crasną niedaleko Vaslui tabory wojsk polskich zostały niespodziewanie zaatakowane przez Mołdawian. Wkrótce (6 września 1450) wywiązała się krwawa bitwa z głównymi siłami Bogdana. Polacy zwyciężyli, ale jednocześnie ponieśli duże straty w ludziach. Zginął wtedy Piotr Odrowąż, Michał Buczacki i Mikołaj Poraj, starosta halicki.

Mikołaj Przedbór Koniecpolski h. Pobóg, (ur. ? - zm. 1587) – kasztelan rozpierski (1578), poseł na sejm. Był synem Stanisława Koniecpolskiego - starosty przemyskiego i Katarzyny z Heltów, zm. po 1531 r. mieszczki poznańskiej.

Szczekociny – miasto w woj. śląskim, w powiecie zawierciańskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Szczekociny. Miasteczko położone jest nad rzeką Pilicą na obszarze Niecki Włoszczowskiej będącej częścią Niecki Nidziańskiej. Według danych z 20 grudnia 2007 Szczekociny miały 4017 mieszkańców.

Niepowodzenie tej kampanii przekreśliło możliwość włączenia Mołdawii do Polski.

Pozostała po Piotrze Odrowążu wdowa - Katarzyna, za zgodą syna swego Jana, wojewody ruskiego, uposażyła wzniesiony kościół w Piekoszowie.

Bibliografia

Ilona Czamańska: Mołdawia i Wołoszczyzna wobec Polski, Węgier i Turcji w XIV i XV wieku. Poznań: 1996.

Zdzisław Spieralski: Awantury mołdawskie. Warszawa: 1967.

Teodor Żychliński: Złota księga szlachty polskiej. T. 16. Poznań: 1879-1908.

Polski Słownik Biograficzny. T. 23. Poznań. s. 541.

Zobacz też

Odrowążowie

Kasztelan (łac. castellanus mieszkający w twierdzy; wcześniej komes grodowy, nazwa kasztelan pojawia się od XII w.) – urzędnik lokalny w średniowiecznej Polsce. Zajmował się administracją gospodarczą (ściąganiem danin na rzecz panującego), obroną i sądownictwem na terenie kasztelanii. Podlegali mu chorąży, wojski, sędzia grodowy i włodarz.

Koniecpol – miasto w woj. śląskim, w powiecie częstochowskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Koniecpol, położone nad Pilicą. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. częstochowskiego.