Pisa - dopływ Narwi - Polski Serwis Naukowy

Pisa (niem. Pissa) – rzeka III rzędu w północno-wschodniej Polsce, dopływ Narwi.

Pisa jest prawym dopływem Narwi, leżącym w dorzeczu Wisły. Jest drogą wodną łączącą Wielkie Jeziora Mazurskie z Narwią na jej 337 kilometrze. Długość całkowita rzeki wynosi ok. 80 km, a z częścią żeglowną jezior mazurskich 142 km. Powierzchnia całkowita dorzecza rzeki wynosi ok. 4 500 km².

Nowogród – miasto w woj. podlaskim, w powiecie łomżyńskim, nad Narwią, ok. 15 km od Łomży. Jest siedzibą gminy miejsko-wiejskiej Nowogród. Wprawdzie dzisiejszy Nowogród położony jest na wzgórzu, jednak pierwotnie miasto zlokalizowane było u zbiegu rzek Narwi i Pisy, które dziś stanowią szlaki spływów kajakowych, łącząc dorzecze Wisły z Wielkimi Jeziorami Mazurskimi.

Rzeka – naturalny, powierzchniowy ciek wodny płynący w wyżłobionym przez erozję rzeczną korycie, okresowo zalewający dolinę rzeczną. W Polsce przyjmuje się, że rzekę stanowi ciek wodny o powierzchni dorzecza powyżej 100 km².

Pisa wypływa z systemu Wielkich Jezior Mazurskich, początek bierze w jeziorze Roś w Piszu (szerokość koryta wynosi tam ok. 20 m), przemierza wschodnią część Puszczy Piskiej (koryto ma tam ok. 34 m) oraz Równinę Kurpiowską i jako prawy dopływ wpada do Narwi na wysokości Nowogrodu. Najważniejszym bezpośrednim dopływem jest Kanał Turośl, inne dopływy to: Rybnica, Rudna, Pisza Woda, Wincenta i Skroda.

Pisza Woda – rzeka, lewobrzeżny dopływ Pisy, ciek IV rzędu. Całkowita zlewnia zajmuje powierzchnię 61,9 km², a jej długość wynosi 12,1 km. Rzeka bierze początek w okolicach Rakowa Piskiego i wzdłuż biegu dobiera wody z silnie rozbudowanej sieci rowów melioracyjnych. Pisza Woda łączy się z Pisą na 68,3 km jej biegu.

Skroda – rzeka w Polsce w północno-zachodniej części województwa podlaskiego w powiecie kolneńskim. Przepływa ona przez trzy gminy powitau kolneńskiego: Grabowo, Stawiski i Kolno.

W listopadzie 1982 roku Ośrodek Badań i Kontroli Środowiska w Łomży zakwalifikował Pisę do rzek o I klasie czystości.

Ciekawostką jest to, iż jest to jedyna rzeka w tej części Europy, która płynie od początku do końca w kierunku południowym.

Główne rzeki wpływające do systemu Wielkich Jezior Mazurskich i zasilające Pisę: Krutynia, Orzysza, Święcek, Wężówka.

Szlak kajakowy

Pisa jest typową rzeką nizinną. W partii środkowej przepływa przez tereny podmokłe, łąkowe. Na całej swej długości jest szlakiem żeglownym. Dość głęboka (1 - 1,8m), najpłytsze przejścia ma przy ujściu do rzeki Narwi. Na całym odcinku rzeka wije się i silnie meandruje. Na całej długości średni spadek wody wynosi 32 cm na kilometr. Przepłynięcie rzeki z Pisza do Nowogrodu zajmuje 2 - 3 dni.

Wincenta – rzeka w Polsce, największy lewobrzeżny dopływ Pisy – ciek IV rzędu; całkowita zlewnia Wincenty zajmuje powierzchnię 181,8 km² przy długości 23,8 km. Źródła Wincenty znajdują się w okolicach miejscowości Brzózki, skąd rzeka płynie w kierunku południowo-zachodnim przez gminy: Biała Piska i Pisz w powiecie piskim. Wpada do Pisy na 50,8 km jej biegu.

Orzysza, nazywana również Orzyską Strugą (Arys Fliess) – lewostronny ciek IV rzędu zlewni Pisy. Długość 38,6 km, z czego ponad połowa przebiega przez jeziora. Źródła jej znajdują się w okolicy Jeziora Bajtkowskiego położonego na południowy zachód od Ełku. Początkowo płynie w kierunku północno-zachodnim, mijając po drodze jeziora:

Początek szlaku to jezioro Roś, następnie mijamy:

most kolejowy w Piszu - rzeka ma tu ok. 15-20m

most drogowy żelbetowy w ciągu ulicy Tadeusza Kościuszki - blisko centrum miasta, nieco dalej mostek dla pieszych

most drogowy żelbetowy w ciągu dróg krajowych nr 58 i 63

Zakłady "Sklejka-Pisz Paged S.A."

ujście rzeczki Szparki

zerwany most blisko nieistniejącej wsi Wilki i przepompownię wody

nasyp drogi i most na drodze lokalnej prowadzącej do wsi Pogobie Średnie

most żelbetowy w Jeżach

nasyp po obu stronach rzeki, prawdopodobnie pozostałość po nieistniejącym moście

drewniany most drogowy o ciekawej ale niezbyt stabilnej konstrukcji, przed mostem ujście rzeczki Wincenty

zabudowania wioski Kozioł i las sosnowy

most żelbetowy w Koźle

uregulowane ujście rzeki Rybnicy, szerokie na ok. 5 m, połączone ze szlakiem Krutyni

most żelbetowy we wsi Ptaki; tu rzeka spokojna, szeroka nawet do 30m, płynie pośród rozległych łąk, z brzegami porośniętymi trzciną i kępami krzewów i drzew

ujście szerokiej na ok. 5 m uregulowanej rzeki Turośl

drewniany most z elementami szyn stalowych we wsi Cieciory

most żelbetowy na wysokim nasypie w Dobrymlesie. Za wsią nurt rzeki dużo szybszy, brzegi bardziej podmyte i trudno dostępne. Brzegi zaczynają porastać łozy. Szerokość nurtu nieco mniejsza.

ujście rzeki Skrody

most w Morgownikach

ujście Pisy do Narwi. Na wprost miasto Nowogród.

Zobacz też

Pisa

Przypisy

W. Brenda, D.Serafin Piskie ścieżki Rowerowe Informator Turystyczny, Urząd Miejski w Piszu,Olsztyn, s.34-38

Bibliografia

W. Brenda, D. Serafin Piskie ścieżki Rowerowe Informator Turystyczny, Urząd Miejski w Piszu

Wężówka – rzeka płynąca w województwie warmińsko-mazurskim na zachód od Orzysza. Płynie przez zabagnienia, stąd w wielu miejscach lustro wody kryje się całkowicie w zwartych szuwarach trzcinowych. W niektórych odcinkach wykształciły się bagienne lasy w typie olsu z olszą i brzozą omszoną w drzewostanie. Nieco bliżej krawędzi doliny występuje łęg olszowo–jesionowy, w którym dominuje olsza czarna, a nieznaczny udział ma jesion wyniosły. Ze względu na wysokie walory przyrodnicze doliny Wężówki na odcinku Drozdowo – Wężewo są prowadzone starania o utworzenie tu użytku ekologicznego.

Dorzecze - zlewnia danej rzeki, czyli cały obszar, z którego wody powierzchniowe spływają do systemu określonej rzeki. Granicą dorzecza jest dział wodny, a jego punktem zamykającym - ujście do recypienta.