Pismo sogdyjskie - Polski Serwis Naukowy

Pismo sogdyjskie – alfabet sylabiczny wywodzący się z pisma syryjskiego, a pośrednio z aramejskiego.

Manicheizm – system religijny stworzony w III wieku przez Babilończyka Maniego (Manesa). Był syntezą wielu religii: staroirańskiego zoroastryzmu, buddyzmu i chrześcijaństwa. Dwa podstawowe elementy systemu filozoficzno-religijnego manicheizmu to dualizm i podkreślanie poznania w procesie wyzwalania się spod wpływu zła. Wyznawcą (373-382), a później krytykiem manicheizmu był m.in. święty Augustyn. Manicheizm objął swoim zasięgiem znaczne obszary Azji, północnej Afryki i Europy.

Azja Środkowa – nazwa stosowana dla określenia wyżynno-górskiego obszaru centralnej Azji, położonego ponad 1000 km od otwartego morza. Region ten obejmuje: Kazachstan, Uzbekistan, Turkmenistan, Kirgistan i Tadżykistan, a także Mongolię i zachodnie Chiny (regiony autonomiczne Tybetu, Mongolii Wewnętrznej, Sinciang i Ningxia oraz prowincje Qinghai i Gansu).

Używany był w przeszłości pierwotnie do zapisu języka sogdyjskiego w Sogdianie, rozprzestrzenił się na całą Azję Środkową. Pozostały zapisane w tym alfabecie sutry buddyjskie oraz teksty manichejskie. Posiada trzy odmiany: pismo wczesne (archaiczne), pismo sutr buddyjskich oraz pismo kursywne. Początkowo pisano podobnie jak w alfabecie aramejskim i syryjskim od strony prawej do lewej, w późniejszym okresie pionowo, i w tej formie został zaadoptowany do zapisu języka ujgurskiego, dając początek tzw. staremu pismu ujgurskiemu, a w dalszej kolejności mongolskiemu i mandżurskiemu.

Pismo ujgurskie, pismo staroujgurskie - abdżad wywodzący się z alfabetu fenickiego poprzez alfabet aramejski, syryjski i kursywne pismo sogdyjskie. Był używany przez kilka wieków do zapisywania języka ujgurskiego. Ostatnie znane manuskrypty pochodzą z XVIII w. Pismo ujgurskie stanowiło podstawę do stworzenia w XII w. pisma mongolskiego a w XVI w. mandżurskiego. Pismo to było zapisywane w pionowych kolumnach, poszczególne litery maja kilka odmian w zależności od tego, czy występują na początku, w środku, czy na końcu słowa.

Alfabet syryjski – pismo abdżadowe dostosowane do zapisu języków semickich, wywodzące się z obszarów Syrii. Używane np. przez nestorian w działalności misyjnej, m.in. wśród ludności ujgurskiej na obszarach Turkiestanu Wschodniego.

Linki zewnętrzne

Próbka pisma sogdyjskiego

Pismo sogdyjskie na portalu Ancient Scripts

Pismo sogdyjskie na portalu Omniglot