Pismo tamilskie - Polski Serwis Naukowy

Ewolucja pisma tamilskiego

Pismo tamilskie, alfabet tamilski - jeden z indyjskich systemów pisma, wywodzący się ze starożytnego brahmi, używany do zapisywania języka tamilskiego.

Historia

Najstarsze zachowane inskrypcje w piśmie tamilskim, w nieco odmiennej formie niż stosowana obecnie, pochodzą z III w. Współczesny alfabet tamilski ukształtował się w VIII w., pod dużym wpływem pisma grantha, w którym zapisywano wcześniej język tamilski. Pierwsze teksty drukowane pojawiły się w XVI w. dzięki aktywności misjonarzy chrześcijańskich.

Ligatura – czcionka lub font, w których oczko (obraz) zawiera dwie (co najmniej) połączone litery w postaci jednego wspólnego, nowego znaku, np. w połączeniu liter "fi", gdy kropka z litery "i" stanowi jednocześnie kulkę na końcu litery "f". Innym przykładem tak zbudowanego znaku są litery "f" i "l" stojące na wspólnym szeryfie (w tym wypadku stopce).

Sanskryt (dewanagari: संस्कृतम् saṃskṛtam; sa.msk.rtaa bhaa.saa, od sa.m+k.r: zestawiać, składać; bhaa.saa: język; "język uporządkowany", w przeciwieństwie do języków naturalnych prakrytów, tzn. ludowych o "nieuporządkowanej" gramatyce) – język literacki starożytnych, średniowiecznych i wczesnonowożytnych Indii. Należy do indoaryjskiej gałęzi indoirańskiej grupy rodziny języków indoeuropejskich. Pomimo powszechnego w Europie przekonania, iż jest językiem martwym, jak łacina, zasadniczo nim nie jest, gdyż nie tylko jest jeszcze stale używany w ceremoniach religijnych hinduizmu, ale także istnieją niewielkie grupy osób deklarujące go jako ich jedyny język ojczysty (wg spisów ludności z 1999 roku – ok. 3000 osób na 900 mln ludności Indii). Czynione są też próby rewitalizacji tego języka poprzez tworzenie sanskryckich neologizmów na określenie współczesnych terminów, np. technicznych (np. telewizja, sanskr. duuradarshana). Jest też uznawany od 1949 roku za jeden z 13 konstytucyjnych języków Republiki Indii (obecnie 23 - 2008 r.). Dlatego właściwsze jest określenie go jako język wegetujący niż jako martwy.

Charakterystyka

Pismo tamilskie, podobnie jak inne alfabety indyjskie to typowe pismo alfabetyczno-sylabiczne (abugida). Podstawową jednostką jest sylaba. Na przykład słowo வீடு ( vīṭu,dom ) składa się z dwóch znaków: வீ oraz டு reprezentujących kolejno sylaby vī oraz ṭu.

Nie jest to jednak sylabariusz, gdyż grafemy te najczęściej zachowują element spółgłoskowy, który jest następnie modyfikowany przez element samogłoskowy. Podstawowym elementem jest spółgłoska z "wbudowanym" niezapisywanym dźwiękiem "a" (np. க ka, ம ma). Jeżeli w sylabie występuje inna samogłoska niż "a", należy ów element spółgłoskowy odpowiednio zmodyfikować. Na przykład znak ி oznacza samogłoskę "i" po spółgłosce: கி ki, மி mi). W przeciwieństwie do "prawdziwych" alfabetów, znak ி nie jest samodzielną literą. Można by go nazwać znakiem diakrytycznym, gdyby nie to, że w alfabecie tamilskim takie znaki samogłoskowe często zmieniają formę elementu spółgłoskowego.

Istnieją również grafemy dla oddania samogłosek samodzielnych, występujących w nagłosie, np. அ a, ஆ ā.

Znaki pisma tamilskiego

Alfabet tamilski składa się z 12 samodzielnych znaków samogłoskowych, 18 spółgłoskowych oraz 5 dodatkowych znaków tzw. grantha występujących jedynie w wyrazach zapożyczonych z sanskrytu. Kombinacja znaków samogłoskowych i spółgłoskowych daje w sumie aż 276 grafemów.

Pismo Grantha (tamil: கிரந்த ௭ழுத்து, malajalam: ഗ്രന്ഥലിപി, Sanskryt: ग्रन्थ grantha (księga, manuskrypt) - starożytny system pisma używany do końca XIX w w południowych Indiach do zapisywania sanskrytu. Prawdopodobnie wywodzi się z pisma brahmi. Obecnie użycie pisma grantha jest ograniczone do kręgów najbardziej ortodoksyjnych oraz z okazji ceremonii religijnych namakarana (nadawanie imienia dziecku), ślubów i kremacji.

Vatteluttu (tamil: வட்டெழுத்து trl. vaṭṭeḻuttu), pismo Pallawa – alfabet sylabiczny dostosowany do zapisu języka tamilskiego, używany w południowych Indiach (obecne stany Kerala i Tamil Nadu) oraz na Cejlonie od VI do XIV w. Sama nazwa znaczy dosłownie "okrągłe litery". Litery mają zaokraglone kształty gdyż na południu Indii używano jako materiału do pisania liści palmowych, które mogłyby się rozszczepić gdyby stosowane proste linie wzdłuż włókien. Alfabet vatteluttu wyparł wcześniej używany system pisma zwany tamil brahmi. Był używany do zapisywania zarówno języka tamilskiego jak i wczesnej odmiany języka malajalam. Alternatywną nazwą jest pismo Pallawa od tamilskiej dynastii panującej od III do V w. n.e. Z pisma vatteluttu wywodzą się również alfabety sylabiczne używane w południowo-wschodniej Azji i Indonezji.

Samodzielne znaki samogłoskowe

Występują one jedynie na początku wyrazu.

Znaki spółgłoskowe

Znaki grantha

Aby można było zapisywać słowa zapożyczone z sanskrytu, język tamilski przejął kilka dodatkowych znaków ze starożytnego pisma grantha ஜ் j, ஷ் ṣ, ஸ் s i ஹ் h oraz ligaturę க்ஷ் kṣ. Przykład : விஷ்ணு viṣṇu (Wisznu).

Tamilskie pismo brahmi, pismo tamili - południowoindyjska odmiana pisma brahmi, używana co najmniej od III w. p.n.e. do III w. n.e. Różni się od pisma brahmi znanego z edyktów cesarza Asioki. Powstała w wyniku ekspansji buddyzmu i dżinizmu na tereny Południowych Indii i przystosowanie brahmi do zasobu fonetycznego języków drawidyjskich. W późniejszym okresie z tej formy powstało zarówno współczesne pismo tamilskie jak i pismo malajalam. Napisy w tym piśmie znajdowano nie tylko na terenie Indii, lecz także w Tajlandii, na Cejlonie, a nawet w Egipcie.

Język tamilski (tamil), tamilski: தமிழ் (tamizh) – język z rodziny drawidyjskiej, jej grupy południowej. Drugi, obok języka telugu, pod względem liczby użytkowników język tej rodziny – posługuje się nim około 65 mln Tamilów. Zamieszkują oni głównie południowoindyjski stan Tamil Nadu (60 mln) oraz wyspę Cejlon (4 mln). Językiem tym posługuje się także ponad milion emigrantów tamilskich w Malezji i Singapurze. Język urzędowy Singapuru, Sri Lanki i stanu Tamil Nadu.

Zapis samogłosek

Na przykładzie spółgłoski க் k

Znaki spółgłoskowo-samogłoskowe

Poprzez kombinację 23 spółgłosek (licząc wraz ze znakami grantha) z 12 znakami samogłoskowymi powstaje 276 znaków spółgłoskowo-samogłoskowych.

Zobacz też

Tamilskie pismo brahmi

Vatteluttu

Wikimedia Commons ma galerię ilustracji związaną z tematem:
Alfabet tamilski

Bibliografia

Helga Anton: The Script and Pronunciation of Modern Tamil. Madras: Alamu Printing Works, 1976. Str. 1-18.

A. H. Arden: A Progressive Grammar of Modern Tamil. Madras: Christian Literature Society, 1942 (Nachdruck 1969). Str. 33-63.

William Bright: The Dravidian Scripts. In: Sanford B. Steever (Hrsg.): The Dravidian Languages. London: Routledge, 1998. Str. 40-71.

Tamil writing. In: Florian Coulmas: The Blackwell Encyclopedia of Writing Systems. Oxford: Blackwell Publishers, 1996. Str. 490 ff.

Linki zewnętrzne

Ancient Scripts: Tamil

Omniglot: Alfabet tamilski

Pismo brahmi( ब्राह्मी , trl. brāhmī ) - najstarszy znany system pisma indyjskiego, poświadczony od III w. p.n.e., od którego wywodzą się obecnie używane alfabety indyjskie, a także alfabet tybetański oraz pisma Azji Południowo-Wschodniej. Pismo brahmi wywodzi się z alfabetu fenickiego, lecz ma charakter pisma alfabetyczno-sylabicznego. Najsławniejniejsze inskrypcje w tym piśmie to edykty cesarza Aśoki wyryte w kamieniu.

Sylabariusz – system pisma, w którym pojedyncze znaki reprezentują całe sylaby, a nie pojedyncze głoski. Sylabariusz należy odróżnić od alfabetu sylabicznego (abugidy).

Przypisy

E. Annamalai und Sanford B. Steever: Modern Tamil, in: Sanford B. Steever : The Dravidian Languages, London / New York 1998, str.101.
William Bright: The Dravidian Scripts, in: Sanford B. Steever : The Dravidian Languages, London 1998, str. 45.