Pistacja - Polski Serwis Naukowy

Zobacz hasło pistacja w Wikisłowniku

Orzeszki pistacjowe

Pistacja (Pistacia L.) – rodzaj roślin z rodziny nanerczowatych. Należące do niego gatunki występują na półkuli północnej na obszarach o ciepłym lub umiarkowanym klimacie. Gatunkiem typowym jest pistacja właściwa (Pistacia vera L.).

Owoc (łac. fructus) - w znaczeniu botanicznym występujący u okrytozalążkowych organ powstający z zalążni słupka i ewentualnie dna kwiatowego zawierający w swym wnętrzu nasiona, osłaniający je i ułatwiający rozsiewanie.

Liść (łac. folium) – organ roślinny, element budowy części osiowej (pędowej) roślin telomowych. Wyrastające z węzłów końcowe elementy rozgałęzień pędu, wyodrębniające się ze względu na funkcję i budowę od łodygi (nie mają np. zdolności do nieprzerwanego wzrostu). Pełnią głównie funkcje odżywcze i z tego powodu mają zwykle dużą powierzchnię umożliwiającą ekspozycję na odpowiednią ilość promieniowania słonecznego. Poza tym liście biorą udział w transpiracji i gutacji oraz wymianie gazowej. Nierzadko liście pełnią także funkcje spichrzowe, czepne, ochronne, obronne i pułapkowe, w takich przypadkach ulegając daleko idącym przystosowaniom w zakresie funkcji i budowy.

Morfologia

Krzewy i drzewa o liściach zimozielonych lub sezonowych. Liście przeważnie złożone, często z bardzo wielu listków. Przedstawiciele najwyższego gatunku osiągają wysokość do 24 m. Rośliny dwupienne o kwiatach przeważnie niepozornych. Owocem są drobne i często mięsiste pestkowce, zebrane w grona.

Osoczynowate (Burseraceae Kunth) – rodzina roślin należąca do rzędu mydleńcowców (w systemach klasyfikacyjnych preferujących podział na drobne rodziny i rzędy zaliczana do rzędu Burserales). Do rodziny należy 18 rodzajów z 550 gatunkami występującymi w strefie tropikalnej. We florze Polski brak przedstawicieli.

Rośliny ozdobne - jednoroczne, dwuletnie lub wieloletnie rośliny, także drzewa i krzewy o dużych walorach dekoracyjnych np. o pięknych i ciekawych kwiatach, owocach, ulistnieniu, zabarwieniu pędów, pokroju, a także interesujących właściwościach.

Systematyka

Synonimy

Terebinthus Mill. Pozycja systematyczna wg APweb (2001...)

Rodzaj należący do podrodziny Anacardioideae, rodziny nanerczowatych (Anacardiaceae R.Br.), która wraz z siostrzana grupa osoczynowatych (Burseraceae) należy do rzędu mydleńcowców (Sapindales) Dumort., kladu różowych (rosids). Pozycja w systemie Reveala (1993-1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa różowe (Rosidae Takht.), nadrząd Rutanae Takht., rząd Burserales Baskerville, podrząd Anacardiineae Engl., rodzina nanerczowate (Anacardiaceae Lindl.), podrodzina Pistacioideae Burnett, plemię Pistacieae Marchand, rodzaj pistacja L. (Pistacia L.).

Grupa siostrzana (ang. sister–group) – w systematyce kladystycznej grupa organizmów powstała z jednej linii ewolucyjnej (grupy macierzystej) po jej rozszczepieniu. Dwie grupy siostrzane wraz ze swym wspólnym przodkiem stanowią grupę monofiletyczną. Gatunki należące do grupy siostrzanej charakteryzują się pewnymi specyficznymi, wspólnymi cechami (synapomorfiami), które nie występują jednak w grupie macierzystej (są ewolucyjnie nowe).

Gatunek typowy – gatunek wyznaczony przez systematyków jako typ nomenklatoryczny, czyli wzorzec taksonomiczny umożliwiający stosowanie nazw rodzajowych czy rodzinowych. Typ nie musi być typowym przedstawicielem reprezentowanego taksonu, nie musi też świadczyć o jego zmienności. Typ umożliwia identyfikację taksonów. Okazy będące typami przechowywane są w specjalnych kolekcjach, a miejsce przechowywania wzorca jest dokładnie znane. W razie wątpliwości można odwołać się do gatunku typowego i wyróżnionych dla niego cech diagnostycznych.

Gatunki (wybór)

pistacja chińska (Pistacia chinensis Binge)

pistacja kleista (Pistacia lentiscus L.)

pistacja meksykańska (Pistacia mexicana Kunth)

pistacja terpentynowa (Pistacia terebinthus L.)

pistacja właściwa (Pistacia vera L.)

Zastosowanie

Nasiona pistacji właściwej są jadalne (tzw. orzeszki pistacjowe, popularnie zwane pistacją).

Niektóre gatunki np. pistacja chińska) są uprawiane jako rośliny ozdobne.

Przypisy

↑ Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-01-25].
↑ Geoff Burnie i inni: Botanica. Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 3-8331-1916-0.
Index Nominum Genericorum. [dostęp 2010-03-10].
Reveal James L. System of Classification. PBIO 250 Lecture Notes: Plant Taxonomy. Department of Plant Biology, University of Maryland, 1999 Systematyka rodzaju Pistacia wg Reveala