Pitagoreizm - Polski Serwis Naukowy

Pitagorejczycy świętujący wschód słońca (1869), obraz rosyjskiego malarza Fiodora Bronnikowa

Pitagorejczycy – wyznawcy doktryny rozwiniętej przez Pitagorasa i jego następców w szkole religijno-filozoficznej, którą założył w Krotonie w Wielkiej Grecji, w południowych Włoszech. Część z poglądów może być jedynie przypisywana Pitagorasowi, natomiast szereg innych osób związanych ze szkołą opublikowało własne dzieła lub przeszło do historii z powodu swych osiągnięć.

Wegetarianizm – rodzaj diety charakteryzujący się wyłączeniem z posiłków produktów pochodzenia mięsnego i ewentualnie jaj lub nabiału z pobudek moralnych, etycznych bądź zdrowotnych. W języku potocznym wegetarianizm to zbiór kilku diet, które w różnym stopniu ograniczają spożywanie produktów pochodzenia zwierzęcego.
Neopitagoreizm - ogólna nazwa starożytnych, średniowiecznych i renesansowych nurtów filozoficznych czerpiących z nauk Pitagorasa i uznających się za kontynuatorów pitagoreizmu.

Wnieśli ogromny wkład do nauki starożytnej, zwłaszcza w zakresie matematyki, astronomii oraz teorii muzyki. Poglądy pitagorejczyków w istotny sposób stanowiły inspirację filozofii Platona, który członkiem wspólnoty pitagorejskiej był jedynie czasowo lub wcale; kupił księgi Filolaosa i stąd czerpał wiedzę o obyczajowości w koloniach. Akademia Platońska funkcjonowała już jednak na zupełnie innej zasadzie jak - podobno klasztorne - wspólnoty pitagorejczyków.

Melisa (Melissa L.) – rodzaj roślin należących do rodziny jasnotowatych. Rodzaj obejmuje kilka gatunków występujących dziko na obszarze śródziemnomorskim, w południowej Europie i środkowej Azji.
Apoloniusz z Tiany, Apollonios z Tyany (ur. 13 marca 2 w Tianie w Kapadocji, zm. 98 w Efezie) – neopitagorejski filozof, założyciel szkoły pitagorejskiej w Efezie.

W związku z odkryciem świątyni w Rzymie z malowidłami przedstawiającymi wierzenia greckie, datowanej na I w., domniemany pitagoreizm wśród Rzymian w tym okresie dyskutowany był przez Danutę Musiał.

Poglądy filozoficzne

Pitagorejczycy uważali, że "wszystko jest liczbą"; każdemu bytowi można było przyporządkować liczbę np. mierząc czy ważąc. 10 była przedstawiana jako "arcyczwórka" – trójkąt, na którego każdym boku mieściły się cztery kamyki, pozostawiał miejsce na dziesiąty wewnątrz; patrz również Pitagoras.

Filolaos z Krotony albo z Tarentu, (ur. ok. 470 p.n.e., zm. ok. 399 p.n.e.) – jeden z pitagorejczyków, jako pierwszy udostępnił w księgach publicznie nauki szkoły (jednym z nabywców trzech księg Filolaosa był Platon). Miejsce urodzenia nie jest znane, Diogenes Laertios podaje, że była to Krotona, inne źródła wskazują, że mógł pochodzić z Tarentu.
Hippazos z Metapontu (gr. Ἵππασος) - pitagorejczyk żyjący w IV w. p.n.e. Jego filozofia opierała się na przekonaniu, że wszechświat jest ograniczony, a wszystko, co się w nim znajduje, jest w ciągłym ruchu. Według Demetriosa nie pozostawił po sobie żadnych pism.

Poglądy religijne

Pitagorejczycy - jako orficy - wierzyli w kolejne żywoty jednej duszy jako różnych osób fizycznych. Według Porfiriusza lub Jamblicha, którzy o zwyczajach Pitagorasa pisali prawie tysiąc lat później, Pitagoras podobno potrafił wymienić imiona bohaterów, którymi "był przed narodzeniem". Pogląd ten zanikł jednak jeszcze przed rozwiązaniem ostatnich wspólnot pitagorejskich z III w. p.n.e., być może z powodu nikłych korzyści, jakie przeciętnej osobie ze wspólnoty mogło przynieść doszukiwanie się takich związków z osobami zmarłymi.

Alkmeon z Krotonu (Alkmaíōn) – według Diogenesa Laertiosa, uczeń Pitagorasa i syn Peritoosa, wykładowca medycyny. Tradycyjnie przedstawia się go jako zwolennika teorii o nieśmiertelności duszy. Uważa się go również za twórcę psychologii doświadczalnej. Jako pierwszy konsekwentnie potraktował mózg jako centralny organ zmysłowy i prowadził na nim badania w postaci sekcji. Opierając się właściwym ówczesnym Grekom poglądzie o pierścieniach otaczających Ziemię (takich jakie otaczają Saturn), doszedł do przekonania, że duszę ludzką także otaczają okręgi. Gdy nie są one zamknięte, następuje śmierć. Od Parmenidesa przejął pogląd, w myśl którego zdrowie zależy od równowagi przeciwieństw w organizmie. W późniejszych czas zostało to nazwane homeostazą. Medycznymi dokonaniami Parmenidesa i Alkmeona głęboko inspirował się Empedokles z Akragas.
Jamblich (Ἰάμβλιχος Iamblichos) (ur. ok. 250 w Chalkis, zm. w 326) - założyciel neoplatońskiej szkoły syryjskiej. Jest on jednym z ostatnich wybitnych pogańskich filozofów późnej starożytności, starającym się nadać nową teoretyczną podbudowę pod pogański politeizm.

Pitagorejczycy praktykowali również wegetarianizm ze względów etycznych oraz uważali, że człowiek składa się z duszy i ciała, i dużą uwagę przykładali do wychowania, by nie zawładnęło nim zło.

W religijności Pitagorasa wydają się pobrzmiewać także wierzenia egipskie ze względu na niejednoznaczną rolę bobu, który w Grecji był pożywieniem plebsu. Niezwykły szacunek okazywany przez Pitagorejczyków polu z rosnącą tam rośliną może w rzeczywistości łączyć się z czcicielami Izydy, dla których było to miejsce odradzania się człowieka po śmierci Od Porfiriusza i Jamblicha wiadomo, że jeden z opisanych przez nich Pitagorasów rzeczywiście odbył podróż do Egiptu, a wszędzie gdzie bywał chętnie uczył się o wierzeniach miejscowych.

Numenios z Apamei - grecki filozof z pogranicza pitagoreizmu i platonizmu, działał w II wieku n.e. Wraz z Numeniosem neopitagoreizm zanika, łącząc się ideologicznie z platonizmem (medioplatonizmem). Uważał, że spadkobiercami Pitagorasa są Sokrates i Platon, a ich nauka bezpośrednio pochodzi od samego mistrza. Głosił bezwzględną wyższość tego, co niecielesne. Rozdzielił i uznał za byt jedynie to, co nie cielesne (niematerjalene), a to, co zmysłowe (cielesne) nie jest bytem, lecz stawaniem. Próbuje połączyć nauki teologiczno-metafizyczne medioplatoników z nauką o Monadzie, Diadzie i liczbach. To, co niecielesne dzielił hierarchiczno-hipostatycznie.
Paron – filozof grecki, zaliczany do grona pitagorejczyków. Jego imię pojawia się w pismach Arystotelesa w rozważaniach dotyczących natury wszechświata i czasu.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)