Plac Bankowy w Warszawie - Polski Serwis Naukowy

Widok na ul. Siedlecką, obecnie część Placu Bankowego im. Józefa Gawrona

Komunikacja na placu Bankowym (Solaris), na drugim planie Błękitny Wieżowiec

Budynek Banku Polskiego i Giełdy, proj. Antonio Corazzi, Jakub Gay, bud. 1825-28, róg pl. Bankowego i ul. Elektoralnej

Plac Bankowy (w latach 1951–1989 plac Dzierżyńskiego) – jeden z głównych placów Warszawy.

Ratusz (niem. Rathaus, dosł. dom rady) – reprezentacyjny budynek użyteczności publicznej, zwykle tradycyjna siedziba samorządowych władz miejskich. Ratusz budowano najczęściej na planie prostokąta i nadawano mu formę monumentalną.

Królestwo Polskie (potocznie Królestwo Kongresowe, Kongresówka; ros. Царство Польское, Carstwo Polskoje) – istniejące w latach 1815-1916 państwo na terytorium polskim, pozostające w unii personalnej z Imperium Rosyjskim, z własną konstytucją, sejmem, wojskiem, monetą i polskim językiem urzędowym oraz cesarzem rosyjskim jako koronowanym królem Polski i ustanowionym przez niego namiestnikiem.

Powstał w 1825 za czasów Królestwa Polskiego, jako plac reprezentacyjny, przy którym mieściły się budynki ważnych instytucji tego państwa. Obecnie Plac Bankowy zaczyna się przy skrzyżowaniu alei "Solidarności", ulicy Marszałkowskiej i gen. Andersa, natomiast kończy się przy wlocie ulic Senatorskiej i Elektoralnej.

Juliusz Słowacki herbu Leliwa (ur. 4 września 1809 w Krzemieńcu, zm. 3 kwietnia 1849 w Paryżu na gruźlicę) – jeden z najwybitniejszych poetów polskich doby romantyzmu, dramaturg i epistolograf. Obok Mickiewicza i Krasińskiego określany jako jeden z Wieszczów Narodowych. Twórca filozofii genezyjskiej (pneumatycznej), epizodycznie związany także z mesjanizmem polskim. Był też mistykiem. Obok Mickiewicza uznawany powszechnie za najwiekszego przedstawiciela polskiego romantyzmu.

Polska Rzeczpospolita Ludowa (PRL) - oficjalna nazwa państwa polskiego w latach 1952-1989. Uprzednio w latach 1945-1952 ten sam organizm państwowy funkcjonował jako podmiot prawa międzynarodowego pod nazwą Rzeczpospolita Polska. Zwana propagandowo Polską Ludową - był to kolokwialny eufemizm na okres monopartyjnych rządów PPR, a od 1948 PZPR w Polsce.

Historyczne budynki stojące przy placu

Na placu Bankowym, przy ul. Elektoralnej stoi zaokrąglony budynek dawnej Giełdy i Banku Polskiego. Autorem projektu był Antonio Corazzi. Budynek powstał w 1828 r. po 3-letniej budowie. W 1830 r. na fasadzie obiektu zainstalowano zegar oraz termograf, pokazujący temperaturę powietrza.

Warszawskie metro – system kolei podziemnej w mieście stołecznym Warszawie, także spółka miejska Metro Warszawskie sp. z o.o. obsługująca tę kolej.

Powstanie styczniowe (; zasięgiem objęło tylko ; Wilno zostało spacyfikowane przez oddziały Murawjowa Wieszatiela; po upadku powstania Kraj i Litwa pogrążyły się w żałobie narodowej; w 1867 zniesiono autonomię Królestwa Polskiego, jego nazwę i budżet, w 1869 zlikwidowano Szkołę Główną Warszawską, w latach 1869–1870 setkom miast wspierających powstanie odebrano prawa miejskie doprowadzając je tym samym do upadku, w 1874 zniesiono urząd namiestnika, w 1886 zlikwidowano Bank Polski; skasowano wszystkie klasztory w Królestwie, skonfiskowano ok. 1600 majątków ziemskich i rozpoczęto intensywną rusyfikację ziem polskich; po stłumieniu powstania znaczna część społeczeństwa Królestwa i Litwy uznała dalszą walkę zbrojną z zaborcą rosyjskim za bezcelową i zwróciła się ku pracy organicznej; powstanie przyczyniło się do korzystniejszego niż w dwóch pozostałych zaborach uwłaszczenia chłopów; pozostawiło trwały ślad w literaturze (Orzeszkowa – Nad Niemnem, Dąbrowska – Noce i dnie) i sztuce polskiej (Grottger – Polonia i Lithuania, Matejko – Polonia) XIX i XX wieku w kraju, na Litwie i na Białorusi.

Przed II wojną światową w obecnej zachodniej części placu Bankowego istniała osobna ulica Rymarska, przy której mieścił się Pałac Komisji Rządowej Przychodów i Skarbu. Pałac powstał w latach 1650-1654 i pierwszym właścicielem obiektu był Jan Leszczyński. W 1825 r. Antonio Corazzi gruntownie przebudował i zmodernizował budynek. W 1830 r. pracował tu Juliusz Słowacki jako aplikant. Obecnie mieści się tu Ratusz m. st. Warszawy, znajdują się tu również biura Mazowieckiego Urzędu Wojewódzkiego (siedziba wojewody mazowieckiego).

Województwo mazowieckie – jednostka podziału administracyjnego Polski, największe pod względem powierzchni i ludności województwo. Obejmuje obszar o powierzchni 22 892,48 km². Według danych z 2010 r. miało 5,24 mln mieszkańców. Siedzibą władz województwa jest Warszawa. Województwo zostało utworzone 1 stycznia 1999 r.

Plac – wolna, nie zabudowana przestrzeń miejska, zwykle w kształcie prostokąta lub kwadratu, ograniczona zabudową, ulicami, zielenią, przeważnie wyłączona z ruchu pojazdów. Często plac zdominowany jest przez charakterystyczną budowlę lub ich zespół (obiekty sakralne, gmachy użyteczności publicznej, zamki i pałace), a w jego obrębie znajdują się zazwyczaj pomniki, kolumny, fontanny, słupy ogłoszeniowe i inne obiekty małej architektury.

Między Bankiem Polskim, a Pałacem Komisji Rządowej Przychodów i Skarbu stoi jeszcze dawny Pałac Ministra Skarbu również przebudowany w owym czasie przez Antonia Corazziego. Obecnie przed Pałacem stoi pomnik Juliusza Słowackiego dłuta Edwarda Wittiga.

Osobny artykuł: pomnik Juliusza Słowackiego w Warszawie.

W czasie PRLu, w latach 1951-1989 stał tu pomnik Feliksa Dzierżyńskiego, a plac nosił jego imię.

Ulica gen. Władysława Andersa w Warszawie – (do 1990 roku ulica Nowotki) - ulica w Warszawie w dzielnicy Śródmieście, która przez Muranów łączy Śródmieście z Żoliborzem, przechodząc w ul. Adama Mickiewicza przy dworcu PKP Warszawa Gdańska.

Jan Leszczyński herbu Wieniawa (ur. 1603 – zm. 1678) – kanclerz wielki koronny od 1666, podkanclerzy koronny od 1661, wojewoda krakowski od 1678, wojewoda poznański od 1656, wojewoda łęczycki od 1653.

Osobny artykuł: pomnik Feliksa Dzierżyńskiego w Warszawie.

W 1863 roku w czasie powstania styczniowego Rosjanie przeprowadzili na tym placu egzekucję Józefata Kosińskiego.

W pobliżu placu znajduje się stacja metra A-15 Ratusz Arsenał.

Linki zewnętrzne

Zdjęcia placu

Strona o historii Placu Bankowego

Przypisy

S. Kieniewicz, Warszawa w powstaniu styczniowym, Warszawa 1983, s. 185.

Wikimedia Commons ma galerię ilustracji związaną z tematem:
Plac Bankowy w Warszawie

Na mapach: 52°14′35″N 21°00′08″E / 52.24306, 21.00222

Warszawa (miasto stołeczne Warszawa) (wymowa ?/i) – stolica i największe miasto Polski, położone w środkowo-wschodniej części kraju, na Mazowszu nad Wisłą.

Antonio Corazzi (ur. 16 grudnia 1792 w Livorno, zm. 26 kwietnia 1877 we Florencji) – włoski architekt działający w Polsce w latach 1819–1847, przedstawiciel klasycyzmu.