Plac Bolesława Chrobrego w Bielsku-Białej

Ten artykuł dotyczy placu w Bielsku-Białej. Zapoznaj się również z: inne place o nazwie "Bolesława Chrobrego".

Plac Bolesława Chrobrego – plac w śródmieściu Bielska-Białej (w administracyjnej dzielnicy Śródmieście Bielsko, na historycznym Dolnym Przedmieście), centralny punkt miasta i jego najważniejsza przestrzeń publiczna.

Kolejny, po renesansie, styl w architekturze nowożytnej nazywany jest barokiem. Wyodrębniony został w latach późniejszych, bowiem twórcy żyjący w tym okresie uważali się raczej za kontynuatorów renesansu. Kierunek ukształtował się w Rzymie z odmiany późnego renesansu nazywanej stylem dekoracyjnym (tzw. barok rzymski). Umowny czas trwania baroku to okres od połowy XVI do połowy XVIII wieku.
Fontanna (wodotrysk) – urządzenie wodne, najczęściej ozdobne, wyrzucające pod ciśnieniem wodę z dysz lub dyszy. Jest jednym z elementów tzw. małej architektury.

Powstał w połowie XIX wieku i z czasem, na skutek położenia na skrzyżowaniu głównych ciągów komunikacyjnych, stał się centralnym placem miasta, zastępując rynek staromiejski.

Obecna płyta pl. Chrobrego (z fontanną jako centralnym punktem i szerokimi schodami) powstała w 2003 r. Wschodnią część stanowi jezdnia ul. 3 Maja, a południową – ul. Wzgórze. Dominantą placu jest średniowieczny, wielokrotnie przebudowywany zamek książąt Sułkowskich. Pozostałe budowle to kamienice (barokowe, neostylowe i modernistyczne) oraz modernistyczny gmach banku.

Fiakr, fiakier, dorożka (fr. fiacre) – lekki 1- lub 2-konny pojazd służący do wynajmu w celach zarobkowych. Pojazd wyposażony był w składany dach nad tylną (pasażerską) częścią. Przednie siedzenie (kozioł) przeznaczone dla powożącego (fiakra) było zwykle odkryte. Nazwa fiakr pochodzi od gospody pod św. Fiakriuszem w Paryżu. W gospodzie tej, w latach 40. XVII wieku, znajdowało się biuro wynajmu powozów. Nazwa fiakier odnosi się również do powożącego tym pojazdem.
Plac Ratuszowy – plac w centrum Bielska-Białej, w historycznej dzielnicy Biała Krakowska (administracyjnie: Biała Śródmieście), między ul. Dmowskiego a ul. Stojałowskiego. Główną budowlą placu jest bielski ratusz.

Potocznie zwany jest często Pigalem.

Układ i płyta

Plac jest zbliżony kształtem do kwadratu o wymiarach 60x60 m, o powierzchni 3600 m².

Od wschodu jest ograniczony pięciopasmową jezdnią ul. 3 Maja (wschodnia pierzeja placu wg numeracji budynków należy do ul. 3 Maja), a od południa jednopasmową jezdnią ul. Wzgórze (zamek zamykający plac od południa wg numeracji budynków należy do ul. Wzgórze). W południowo-wschodnim narożniku znajduje się skrzyżowanie z sygnalizacją świetlną, na którym krzyżują się: ul. 3 Maja (wybiega w kierunku północnym), ul. Wzgórze (przecina równoleżnikowo) i ul. Zamkowa (wybiega w kierunku południowym). Z narożnika południowo-zachodniego wybiegają: ul. Wzgórze na południowy zachód (ponadto stanowi ona południową część samego placu) i ul. Orkana na zachód. Z narożnika północno-zachodniego wybiegają: ul. Krasińskiego (na północ) i ul. Nad Niprem (na zachód). Z narożnika północno-wschodniego (poza ul. 3 Maja, która przecina go południkowo) wybiega na wschód ul. Przechód, mająca z placem połączenie wyłącznie poprzez przejście podziemne. Ponadto północną pierzeję przecina wlot ul. Mickiewicza.

Historyzm – nurt w XIX-wiecznej architekturze światowej polegający na naśladownictwie stylistyki minionych epok. Kierunek nietwórczy i eklektyczny polegający na zaniechaniu dążenia do stworzenia stylu odpowiadającego aktualnym warunkom historyczno-społecznym i naśladowaniu przeszłych wielkich stylów w sztuce i architekturze.
Państwo bielskie, Księstwo Bielskie (łac. status minores Bilicensis, status maiores Bilicensis, ducatus Bilicensis, niem. freie Standesherrschaft Bielitz, Fürstentum Bielitz, Herzogtum Bielitz) – w latach 1572–1752 państwo stanowe niższego rzędu, w latach 1751–1752 wolne państwo stanowe, w latach 1752–1754 księstwo niższego rzędu, a w latach 1754–1848 księstwo obejmujące miasto Bielsko i kilkanaście okolicznych wsi.

Fontanna

Poza jezdniami ulic 3 Maja i Wzgórze, płyta placu (wyłączona z ruchu kołowego) ma nawierzchnię granitowo-bazaltową. Szary granit przetykany czarnym bazaltem układa się w formę kratownicy. W zachodniej części znajduje się fontanna z rzeźbą trzech nagich chłopców autorstwa Mieczysława Hańderka z przełomu lat 70. i 80. XX wieku. Stanowi ona centralny element "Pigala". Po wschodniej stronie fontanny znajdują się szerokie schody, prowadzące ku południowo-zachodniemu narożnikowi położonemu wyżej od reszty placu, mogące pełnić funkcję widowni dla imprez plenerowych. W części północno-zachodniej znajduje się kilka pojedynczych drzew otoczonych ławkami i w okresie letnim, ogródkami piwnymi. Pomiędzy jezdnią ul. Wzgórze a bryłą zamkową urządzono skwer. Inne zielone elementy to: pas pomiędzy jezdnią ul. 3 Maja a pozostałą częścią obsadzony krzewami iglastymi, liczne klomby kwiatowe w części południowej i wschodniej, a w okresie bożonarodzeniowym choinka umiejscowiona w części wschodniej. W części północno-wschodniej znajduje się wejście (schody i winda dla niepełnosprawnych) do przejścia podziemnego łączącego pl. Chrobrego z ul. Przechód. Wszystkie elementy, z których składa się płyta placu (fontanna, schody itd.) utrzymane są w kolorystyce różowej.

Taksówka - środek transportu miejskiego, samochód służący do świadczenia nieregularnych usług przewozowych, pasażerskich lub pasażersko-towarowych, zazwyczaj stosunkowo niewielkiej odległości, w granicach miasta lub jego okolic. Ze względu na intensywną eksploatację samochody kupowane jako taksówki mogą mieć specjalną konstrukcję lub ograniczenia gwarancyjne. Osoba trudniąca się świadczeniem takich usług to taksówkarz. Do odpowiedniego naliczania opłat za przejazd służy taksometr.
Piaskowiec to średnioziarnista, zwięzła skała osadowa powstała w wyniku scementowania ziaren kwarcu, skaleni, miki oraz okruchów innych skał i minerałów o średnicy 0,063-2 mm za pomocą spoiwa ilastego, krzemionkowego, wapiennego (kalcytowego, dolomitowego) lub żelazistego. Przyjmuje różne zabarwienia od szarego po żółte, czerwone i białe.

Panorama pl. Chrobrego od południa w okresie Bożego Narodzenia.

Historia

Miejsce, gdzie później powstał Pechring w 1801 r. (zaznaczone kółkiem)

Widok na Töpferplatz z ul. Stadtberg w 1916 r. W centrum widoczny wolno stojący dom Tobiasa, a po lewej stronie narożnik Bazarów Zamkowych

Projekt ratusza i przebudowy placu autorstwa Maxa Fabianiego

Pocztówka z 1909 r. przedstawiająca dzisiejszy pl. Chrobrego

Widok na zamek i Bazary Zamkowe w latach 30.

Widok zachodniej pierzei placu przed wybudowaniem Komunalnej Kasy Oszczędności

Plac Chrobrego w 1937 roku

Dzisiejszy pl. Chrobrego, zwany pierwotnie Pechringiem (pl. Smolny) zaczął się kształtować w połowie XIX w. Wcześniej miejsce to wypełniały dwa nieregularne bloki zabudowy przecięte młynówka Niper, do której w ob. południowo-wschodnim narożniku uchodziła Młynówka Zamkowa. Dopiero kiedy wyburzono północny z wymienionych bloków zabudowy oraz skanalizowano Niper (a nastąpiło to w r. 1882 można rzeczywiście mówić o miejskim placu w tym miejscu.

Neorenesans - nurt w architekturze XIX-wiecznego historyzmu, nawiązujący formalnie do architektury renesansowej. W krajach Europy Środkowej nawiązywano przede wszystkim do tzw. renesansu północnego.
Omnibus - pojazd wieloosobowy, przeważnie kryty, utrzymujący regularną komunikację. Od XVII do XIX wieku konny, a następnie z napędem. Poprzednik autobusów.

W II połowie XIX wieku Dolne Przedmieście zyskało na znaczeniu kosztem Starego Miasta. Dotąd przemysłowa dzielnica, stała się głównym kierunkiem rozwoju urbanistycznego miasta. Powstawały tu kamienice, wille fabrykanckie i gmachy użyteczności publicznej. Spowodowało to wzrost znaczenia Pechringu, przemianowanego w 1890 r. na Töpferplatz (pl. Garncarski), jednej z dwóch głównych przestrzeni publicznych Dolnego Przedmieścia. Decydująca dla historii dzisiejszego pl. Chrobrego była jednak budowa nowego dworca kolejowego na północnych obrzeżach miasta (linia kolejowa biegła dokładnie pod placem, poprzez zbudowany w 1874 r. tunel kolejowy). Wytyczono ku niemu ze śródmieścia reprezentacyjną aleję, Franz-Josef-Straße (dziś 3 Maja). Ona, oraz jej przedłużenie w kierunku południowym (Schlossgraben i Bleichstraße, dzisiejsze ulice: Zamkowa i Partyzantów) stały się nową osią urbanistyczną szybko rozwijającego się miasta, a ich początkiem był właśnie Töpferplatz, przez który przechodził również główny ciąg komunikacyjny ze wschodu na zachód (XVIII-wieczny trakt cesarski, którego fragmentem była ulica Stadtberg (dziś Wzgórze)). Ponadto z placu wybiegały Gisela– i Elisabethstraße (dzisiejsze: Krasińskiego i Mickiewicza) – ulice równoległe do Franz-Josef-Str. i mające równie reprezentacyjny charakter. Takie usytuowanie pl. Garncarskiego spowodowało, że stał się centralnym punktem Bielska, zastępując rynek staromiejski. Znaczenie Töpferplatzu jako centrum miasta zostało podkreślone w planie regulacji miasta z lat 1898-1899 autorstwa Maxa Fabianiego.

ING Bank Śląski S.A. (ING BSK) - bank komercyjny z siedzibą w Katowicach, świadczący usługi bankowe dla klientów indywidualnych oraz firm i instytucji (bank uniwersalny).
Przemysław I Noszak (cieszyński) (ur. między 1332 a 1336, zm. 23 sierpnia 1410) – książę cieszyński, bytomski i siewierski od 1358, w latach 1359-1368 i od 1405 strata Siewierza, od 1369 strata północnej części księstwa bytomskiego, a od 1405 reszty, 1378-1382 w Żorach, od 1384 połowa Głogowa i Ścinawy (bez okresu 1404-1406), 1397-1401 w Oleśnie, od 1385 w Strzelinie, 1401-1405 w Toszku.

Doprowadziło to do radykalnych zmian w zabudowie Töpferplatzu. Do zamku – który w latach 1855-1864 przebudowano wg proj. Emanuela Rosta, Jana Pötzelmeyera i Juliusza Appelta, tak że m.in. powstała nowa fasada zwrócona, wbrew układowi wnętrz, ku placowi – dobudowano kilka jednopiętrowych kamienic, stanowiących część tzw. Bazarów Zamkowych, rozbierając jednocześnie zewnętrzną linię obwarowań miejskich. Pozostałe pierzeje (z wyjątkiem zachodniej) zabudowano kilkupiętrowymi neostylowymi kamienicami o funkcjach mieszkalno-usługowych. Ze starej zabudowy zachowała się jedynie barokowa kamienica Kałuży na rogu Kohlengasse (dziś Orkana) oraz parterowy dom na rogu Elisabethstraße (dziś Mickiewicza). Max Fabiani przygotował też, nigdy nie zrealizowany (choć poważnie brany pod uwagę), projekt przebudowy placu i usytuowania na nim nowego ratusza miejskiego. Na początku lat 20. wyburzono wolno stojący w południowej części placu XVIII-wieczny dom Tobiasa. Wówczas najważniejsza przestrzeń publiczna miasta uzyskała swój obecny kształt.

Modernizm - ogólne określenie prądów w architekturze światowej rozwijających się w latach ok. 1918-1975, zakładających całkowite odejście nie tylko od stylów historycznych, ale również od wszelkiej stylizacji. Architektura modernistyczna opierała się w założeniu na nowej metodzie twórczej, wywodzącej formę, funkcję i konstrukcję budynku niemal wyłącznie z istniejących uwarunkowań materialnych.
Młynówka – zazwyczaj niewielki ciek wodny o dużym spadku, często uregulowany lub o charakterze sztucznym, którego energia wodna wykorzystywana była do napędzania kół wodnych młynów.

Pod koniec XIX wieku plac stał się ważnym punktem dla komunikacji miejskiej. Znajdował się na trasie utworzonej w 1895 r. linii tramwajowej z przystankiem Sparkasse (po 1918 Kasa Oszczędności) we wschodniej części placu, natomiast w części centralnej powstały postoje fiakrów, omnibusów, a w poźniejszym okresie także taksówek.

Księstwo Cieszyńskie (łac. Ducatus Tessinensis, niem. Herzogtum Teschen, czes. Těšínské knížectví) – śląskie księstwo ze stolicą w Cieszynie, istniejące w latach 1290-1918. W latach 1290-1653 znajdowało się pod panowaniem miejscowej linii Piastów. W 1653 roku przeszło pod panowanie Habsburgów. Od 1722 roku książęta cieszyńscy pochodzili z dynastii książąt lotaryńskich, w latach 1767-1822 z dynastii Wettynów, a od 1822 do 1918 roku z dynastii Habsburgów lotaryńskich.
Pierwszą linię tramwaju elektrycznego w Bielsku-Białej uruchomiono 11 grudnia 1895 roku. Miasto było wraz z Elblągiem drugim na terenie obecnej Polski (po Wrocławiu), w którym zaczął funkcjonować ten środek transportu. Linia liczyła 4959 metrów długości i była jednotorowa, o prześwicie torów 1000 mm. Biegła od Dworca Głównego do Cygańskiego Lasu, wokół którego rozwinęła się popularna dzielnica wypoczynkowa, przez: ul. 3 Maja, pl. Chrobrego, Zamkową, 1 Maja, pl. Mickiewicza, Partyzantów, Kustronia i Olszówka. Zajezdnia znajdowała się przy dzisiejszej ul. Partyzantów (na wysokości kortów tenisowych w Parku Włókniarzy). W 1927 r. dokonano nieznacznej zmiany przebiegu linii: zamiast przez ul. 1 Maja tramwaje jeździły odtąd równoległymi do niej odcinkami ulicy Zamkowej i Partyzantów oraz przez pl. Żwirki i Wigury. Szczyt frekwencji (ponad 3 mln pasażerów) osiągnięto w roku 1941. W latach 50. przygotowano projekt rozbudowy sieci tramwajowej. Z pięciu projektowanych linii powstała tylko jedna - od dworca do dzielnicy Aleksandrowice (końcowy przystanek w rejonie dzisiejszego węzła drogowego "Hulanka") licząca 2,6 km. Linia "2" (linii do Cygańskiego Lasu nadano numer "1") została uroczyście otwarta 22 lipca 1951 r. W latach 60. powszechna wówczas niechęć do "anachronicznej" komunikacji tramwajowej, niedoinwestowanie tramwajów oraz narastający ruch samochodowy spodowały, że dalsze istnienie trakcji stanęło pod znakiem zapytania. Ostatecznie we wrześniu 1970 r. podjęto decyzję o likwidacji linii tramwajowych. Ostatni tramwaj zjechał do zajezdni 30 kwietnia 1971 r. Bielsko-Biała zostało ostatnim polskim miastem, które zlikwidowało sieć tramwajową w tamtych czasach.

W dwudziestoleciu międzywojennym, ze względu na rozwój komunikacji samochodowej, na placu noszącym od 1925 r. obecną nazwę, wydzielono jezdnię łączącą narożnik północno-zachodni z ul. 3 Mają (d. Franz-Josef-Str.). Wkrótce plac Chrobrego stał się placem parkingowym. W 1927 r. wybudowano na nim duży przystanek autobusowy – do lat 60. XX w. serce bielskiej komunikacji autobusowej. Ponadto istniała w tym miejscu stacja benzynowa.

Plac – wolna, nie zabudowana przestrzeń miejska, zwykle w kształcie prostokąta lub kwadratu, ograniczona zabudową, ulicami, zielenią, przeważnie wyłączona z ruchu pojazdów. Często plac zdominowany jest przez charakterystyczną budowlę lub ich zespół (obiekty sakralne, gmachy użyteczności publicznej, zamki i pałace), a w jego obrębie znajdują się zazwyczaj pomniki, kolumny, fontanny, słupy ogłoszeniowe i inne obiekty małej architektury.
Rynek – główny plac Starego Miasta w Bielsku-Białej (w administracyjnej dzielnicy Śródmieście Bielsko), położony w centralnej części tzw. Wzgórza Miejskiego, na którym rozlokowało się średniowieczne miasto Bielsko. Jest to prostokątny, pochylony ku wschodowi plac o wymiarach 82x43 m. Z narożników wychodzą po dwie ulice, w kierunku równoleżnikowym i południkowym (płn.-wsch.: Podcienie i Słowackiego, płd.-wsch.: Wzgórze i Schodowa, płd.-zach.: Cieszyńska i Kościelna, płn.-zach.: Celna i Kręta). Jego kształt nie zmienił się od czasów lokacji miasta w XII wieku, zabudowa zaś pochodzi głównie z XVII-XVIII wieku. Od 1953 r. układ urbanistyczny Starego Miasta jest wpisany do rejestru zabytków. Od roku 1960 status zabytku mają też wszystkie kamienice przy Rynku.

W latach 30. dokonano zamknięcia kompozycyjnego placu od zachodu, budując wczesnomodernistyczny gmach Komunalnej Kasy Oszczędności oraz wyburzono parterowy dom na rogu ul. Mickiewicza, gdzie powstała trzypiętrowa kamienica (także wczesnomodernistyczna).

3 września 1939 r. polscy saperzy wysadzili w powietrze tunel kolejowy biegnący pod placem, co spowodowało kilkutygodniowe utrudnienia w ruchu. Wkrótce pl. Chrobrego przemianowano na Adolf-Hitler-Platz (pl. A. Hitlera). Do poprzedniej nazwy powrócono w roku 1945.

W latach 60. na przejściu dla pieszych w północno-wschodnim narożniku placu oraz na skrzyżowaniu ul. Lenina (obecnie 3 Maja), Kosmonautów (obecnie Wzgórze) i Zamkowej zostały zainstalowane pierwsze w mieście sygnalizatory świetlne.

Tunel kolejowy w Bielsku-Białej – tunel kolejowy o długości 268 m na linii kolejowej nr 139, biegnący pod fragmentem ścisłego centrum Bielska-Białej – placem przed budynkiem hotelu President, ul. 3 Maja, pl. Chrobrego i ul. Zamkową.
Secesja jako kierunek w architekturze rozwijała się w latach 1899-1925, lecz zasadniczy rozkwit trwał od około 1905. W Polsce secesja przyjęła sie nieco wcześniej niż w większości krajów Europy, głównie ze względu na wpływy architektury niemieckiej, austriackiej i francuskiej. Kraje te jako pierwsze wykształciły ten styl, a Polska będąca pod ich wpływem przejęła bardzo szybko nowe trendy, szybciej niż reszta Europy. Szybciej też odeszła od tego stylu na rzecz modernizmu. Najważniejsze jednak, że nie wykształciła typowego stylu secesji, a budowle z tego okresu przypominają bardziej neobarok. Secesja była rezultatem poszukiwań wyzwolenia formy budynku z czystego naśladownictwa dawnych epok (historyzmu) i wytworzenia nowego stylu.

W 1971 r. zlikwidowano biegnąca przez plac (w ciągu ul. Lenina) linię tramwajową. Trzy lata później, podczas poszerzania ulicy Zamkowej dokonano wyburzenia Bazarów Zamkowych z 1899 r. stanowiących południową pierzeję ul. Kosmonautów, eksponując fasadę zamku Sułkowskich i odsłaniając powstały pod koniec XIX wieku mur oporowy; w miejscu starej zabudowy urządzono skwer. Działania te miały na celu usprawnienie ruchu w centrum, jednak wzbudziły wiele kontrowersji.

Mur oporowy – samodzielna budowla w postaci ściany, wykonana z betonu, cegieł, pustaków, kamieni, gabionów lub bloków betonowych ułożonych na zaprawie lub na sucho. Pionowy element konstrukcyjny w postaci podłużnego filara przyściennego, o ukośnie ściętym lub uskokowym boku zewnętrznym, służący do zabezpieczenia, wzmocnienia ściany budynku skarpy, nabrzeża lub wolno stojącego muru. Mur oporowy przenosi napór zabezpieczanego obiektu budowli na podłoże. Nośność muru oporowego może być zwiększona poprzez zbrojenie prętami, siatkami, elementami żelbetowymi lub stalowymi.
Kwadrat – wielokąt foremny (czworokąt), posiadający cztery boki równej długości oraz cztery kąty wewnętrzne o równej wartości wynoszącej 90°. Kwadrat jest szczególnym przypadkiem prostokąta o wszystkich bokach równej długości. Jest on również szczególnym przypadkiem rombu, którego wszystkie kąty wewnętrzne są proste. Można powiedzieć, że kwadrat to prostokąt będący jednocześnie rombem.

Na przełomie lat 70. i 80. doszło do wielkich zmian w wyglądzie placu. Zlikwidowano parking, jezdnię łączącą narożnik północno-zachodni z ul. Lenina oraz przystanek autobusowy, przekształcając plac w strefę pieszą. Wybudowano przejście podziemne łączące go z ul. Przechód (jednocześnie likwidując przejście dla pieszych w północno-wschodnim narożniku). W części południowej urządzono tereny zielone z krzewami i drzewami iglastymi, a w części południowo-zachodniej powstała fontanna z rzeźbą trzech nagich chłopców autorstwa Mieczysława Hańderka.

Plan regulacji urbanistycznej Bielska – plan regulacyjny opracowany przez Maxa Fabianiego, słoweńsko-włoskiego architekta i urbanistę, w latach 1898–1899 na zlecenie Rady Miejskiej Bielska (dzisiejsze Bielsko-Biała). Wyznaczył on kierunki rozwoju przestrzennego miasta w XX wieku, zakładając jednocześnie znaczne zmiany w istniejącym układzie przestrzennym (np. rozdzielenie stref zabudowy) i komunikacyjnym (m.in. budowa obwodnic czy "prostowanie krzywizn"). Część założeń planu została zrealizowana dopiero w okresie międzywojennym lub nawet po II wojnie światowej, część też nigdy nie doczekała się realizacji.
Karl Korn, także Karol Korn (ur. 1852 w Wadowicach, zm. 1906 w Bielsku) – architekt pochodzenia żydowskiego, tworzący głównie w Bielsku. Był jednym z twórców wielkomiejskiego wizerunku centrum tego miasta.

Taki kształt pl. Chrobrego utrzymał się do roku 2002, kiedy rozpoczęto kolejną przebudowę. W ciągu roku zrealizowano projekt Marka Gronnera i Pawła Rączki, zakładający wyeksponowanie fontanny, budowę nowych schodów łączących wyżej położony narożnik południowo-zachodni z pozostałą częścią płyty i jednocześnie pełniących funkcję widowni dla imprez plenerowych, budowę windy dla niepełnosprawnych, ułatwiającej korzystanie z przejścia podziemnego, a także wymianę nawierzchni, ujednolicenie kolorystyki poszczególnych elementów placu i likwidację terenów zielonych w części południowej (zob. sekcja Układ i płyta). Kosztująca 3,6 mln zł przebudowa zakończyła się z opóźnieniem zimą 2003 r. Nowy plac okazał się być w złym stanie technicznym i w atmosferze skandalu (po ugodzie wykonawcy, firmy Silbudex, z Miejskim Zarządem Dróg i uiszczeniu 160 tys. zł kary) w marcu 2003 r. rozpoczęły się prace poprawkowe, zakończone w kwietniu tego samego roku.

Eklektyzm (z greckiego eklektikós - "wybierający") – kierunek polegający na łączeniu w jednej budowli w sposób swobodny, często niezgodnych ze sobą, elementów wybranych z różnych stylów architektonicznych.
Bielsko-Biała (niem. Bielitz-Biala, czes. Bílsko-Bělá) – miasto na prawach powiatu w Polsce południowej, w województwie śląskim, na Pogórzu Śląskim, u stóp Beskidu Małego i Beskidu Śląskiego, nad rzeką Białą. Jest stolicą powiatu bielskiego, Euroregionu Beskidy, diecezji bielsko-żywieckiej kościoła rzymskokatolickiego i diecezji cieszyńskiej kościoła ewangelicko-augsburskiego, a także głównym miastem aglomeracji bielskiej.

W XXI wieku przystąpiono do rewitalizacji obszarów zabytkowych w Bielsku-Białej. Spośród obiektów znajdujących się przy placu największą realizacją była kilkuetapowa renowacja zamku książąt Sułkowskich w latach 2001–2008. Większość kamienic także posiada odnowione elewacje.

Bazary Zamkowe (zwane też Wysokim Trotuarem i Podzamczem) – zespół budynków istniejący w latach 1899-1974 w Bielsku-Białej przy ul. Zamkowej i pl. Bolesława Chrobrego, bezpośrednio przylegający do zamku książąt Sułkowskich od strony wschodniej i północnej.
System komunikacji miejskiej w Bielsku-Białej składa się z tras autobusowych (od 1927 roku), prowadzonych przez dwóch przewoźników – MZK Bielsko-Biała (48 linii) i PKM Czechowice-Dziedzice (3 linie). W latach 1895-1971 istniała również w Bielsku-Białej sieć tramwajowa.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)