Plac Zbawiciela w Bydgoszczy - Polski Serwis Naukowy

Plac Zbawiciela w 1918 r.

Figura Chrystusa Zbawiciela

Plac Zbawiciela – plac miejski w Bydgoszczy.

Położenie

Plac Zbawiciela znajduje się w zachodniej części Śródmieścia Bydgoszczy między ulicą Warszawską, Fredry i Sobieskiego.

Historia

Plac Zbawiciela został wytyczony w 1853 r. podczas planowania nowych dzielnic śródmiejskich łączących nowy dworzec kolejowy ze Starym Miastem. Pierwotnie stanowił cmentarz dla folwarku Bocianowo, dlatego został wyłączony spod zabudowy. Jednakże w 1861 r. przeznaczono go pod zabudowę sakralną.

Kościół Zbawiciela w Bydgoszczy – neogotycka świątynia parafii ewangelicko-augsburskiej. Znajduje się przy Placu Zbawiciela (ul. Warszawska). Pierwotnie zwana była kościołem Chrystusa.

Klon zwyczajny, klon pospolity (Acer platanoides L.) – gatunek z rodziny mydleńcowatych (Sapindaceae) występujący w Europie środkowej i wschodniej oraz południowo-zachodniej Azji. Nazywany jest także klonem norweskim. Na zachodzie jego granica występowania znajduje się we Francji, na wschodzie w europejskiej części Rosji, na północy w Skandynawii, a na południu w Iranie. W Polsce jest najpospolitszy z krajowych gatunków swego rodzaju, występuje powszechnie na całym niżu i w niższych położeniach górskich na całym terenie kraju. Sadzony w miastach północno-zachodniej Europy oraz Ameryki Północnej rozprzestrzeniać się zaczął bez udziału człowieka. Inwazja tego gatunku w Ameryce Północnej spowodowała zagrożenie dla miejscowych gatunków. W USA w Nowej Anglii czy stanach takich, jak Nowy Jork, Wirginia, Georgia, Maryland, Wisconsin, Minnesota rozwój klonów jest tępiony.

Po zabudowie i zasiedleniu zachodniego Środmieścia, co nastąpiło w latach 1870-1900, powstała konieczność budowy świątyń ewangelickich, które zabezpieczyłyby potrzeby duszpasterskie ludności. W latach 1872-1876 powstała pierwsza duża świątynia przy ul. Gdańskiej, zaś w latach 1896-1897 wzniesiono kościół Chrystusa Pana na placu sakralnym.

Bertel Thorvaldsen (ur. 19 listopada 1770 w Kopenhadze, zm. 24 marca 1844 tamże), duński rzeźbiarz islandzkiego pochodzenia, jeden z czołowych przedstawicieli klasycyzmu, twórca m.in. pomnika Mikołaja Kopernika i pomnika księcia Józefa Poniatowskiego w Warszawie.

Budynek Sowińskiego 5 w Bydgoszczy – zabytkowy budynek oświatowy w Bydgoszczy, początkowo szkoła powszechna, od 1963 r. Szkolne Schronisko Młodzieżowe.

Teren, na którym wzniesiono kościół został w 1901 r. obsadzony zielenią, według projektu dyrektora Ogrodów Miejskich Konrada Neumanna. Skwer wielkości 1,6 ha składał się z czterech części, połączonych drogami i trawnikami. Wzdłuż jego obrzeży oraz przy kościele założono zieleńce z drogami i trejażami, stanowiącymi tło ozdobne dla róż, kwiatów bylinowych i pnączy. Na skwerze rosło kilkadziesiąt gatunków drzew i krzewów, m.in. jarzębina czerwona, wiąz, lipa drobnolistna, klon pospolity, kasztanowiec biały, wierzba biała, głóg jednoszyjkowy, świerk pospolity, świerk biały, sosna limba i inne. W północno-zachodniej pierzei placu w latach 1896-1898 r. wzniesiono Szkołę Ludową zwaną „Karlschule”. Natomiast od północnego wschodu sąsiaduje od 1874-1877 z wielkim kompleksem koszar wojskowych.

Kościół Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Bydgoszczy - kościół położony w Bydgoszczy przy Placu Wolności, którego patronami są św. Piotr i św. Paweł.

Lipa drobnolistna (Tilia cordata Mill.) – gatunek drzewa, należący do rodziny lipowatych (wg systemu Reveala). Pochodzi z Europy i Azji Zachodniej. W Polsce występuje pospolicie na terytorium całego kraju. Występuje w stanie naturalnym, ale jest także bardzo często sadzona przy domach, w parkach i przy drogach, jako roślina ozdobna i użyteczna. Status gatunku we florze Polski: gatunek rodzimy lub zadomowiony.

Obecną nazwę plac posiada od 1947 r., kiedy przed kościołem ustawiono figurę Chrystusa ze zlikwidowanego cmentarza przy ul. Jagiellońskiej. Jest to kopia dzieła Bertela Thorvaldsena należącego do najcenniejszych dzieł europejskiego klasycyzmu, usytuowanego w ołtarzu głównym katedry Matki Boskiej w Kopenhadze.

Sosna limba (Pinus cembra L.) – gatunek drzewa iglastego z rodziny sosnowatych. Sosna limba występuje na obszarze Alp, Tatr i Karpat Wschodnich na terenie państw: Austria, Francja, Niemcy, Polska, Rumunia, Słowacja, Szwajcaria, Ukraina, Włochy. Drzewo iglaste, wolno rosnące. Może osiągnąć wiek do 500 lat.

Park Ludowy im. Wincentego Witosa – park miejski w Bydgoszczy, liczący 6,42 hektarów powierzchni. Patronem parku jest Wincenty Witos – polski polityk, działacz ruchu ludowego, trzykrotny premier.

Obecnie Plac Zbawiciela jest ogrodzony i stanowi zieleniec otaczający kościół ewangelicko-ausburski pw. Chrystusa Zbawiciela.

Przypisy

↑ Kuczma Rajmund: Zieleń w dawnej Bydgoszczy. Instytut Wydawniczy „Świadectwo”. Bydgoszcz 1995
obecnie Szkolne Schronisko Młodzieżowe
Taka sama znajduje się w kaplicy Potockich w bazylice na Wawelu

Zobacz też

Kościół Zbawiciela w Bydgoszczy

Śródmieście (Bydgoszcz)

Bibliografia

Czachorowski Antoni red.: Atlas historyczny miast polskich. Tom II Kujawy. Zeszyt 1. Bydgoszcz: Toruń: Uniwersytet Mikołaja Kopernika, 1997

Derenda Jerzy. Piękna stara Bydgoszcz – tom I z serii Bydgoszcz miasto na Kujawach. Praca zbiorowa. Towarzystwo Miłośników Miasta Bydgoszczy. Bydgoszcz 2006

Umiński Janusz: Bydgoszcz. Przewodnik: Bydgoszcz: Regionalny Oddział PTTK „Szlak Brdy”, 1996

Świerk biały, świerk kanadyjski (Picea glauca (Moench) Voss, syn. Picea canadensis) - gatunek wiecznie zielonego drzewa z rodziny sosnowatych (Pinaceae). Świerk biały pochodzi z północnych obszarów Ameryki Północnej, od centralnej Alaski, na wschód do Nowej Fundlandii, na południe do północnych stanów Montana, Michigan i Mine. Występuje także odizolowana populacja w Górach Czarnych.

Plac – wolna, nie zabudowana przestrzeń miejska, zwykle w kształcie prostokąta lub kwadratu, ograniczona zabudową, ulicami, zielenią, przeważnie wyłączona z ruchu pojazdów. Często plac zdominowany jest przez charakterystyczną budowlę lub ich zespół (obiekty sakralne, gmachy użyteczności publicznej, zamki i pałace), a w jego obrębie znajdują się zazwyczaj pomniki, kolumny, fontanny, słupy ogłoszeniowe i inne obiekty małej architektury.