Plac Zbawiciela w Warszawie - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy placu w Warszawie. Zapoznaj się również z: plac Zbawiciela.

Plac Zbawiciela od strony zachodniej, przed 1939

Plac Zbawiciela w Warszawie, nazywany też Salwatorem – plac gwiaździsty w Warszawie, w dzielnicy Śródmieście, w części znanej jako Śródmieście Południowe.

MDM (Marszałkowska Dzielnica Mieszkaniowa) – przedsięwzięcie inwestycyjne w południowej części śródmieścia Warszawy, zaprojektowane i zrealizowane w latach 1950-1953.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Historia

Został zaprojektowany pod koniec XVIII wieku przez Jana Chrystiana Szucha, intendenta ogrodów króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. Plac Zbawiciela pierwotnie był elementem ogrodu na osi królewskiej rezydencji ujazdowskiej, stąd też charakterystyczny gwiaździsty plan tego placu.

Politechnika Warszawska (PW) – państwowa wyższa uczelnia w Warszawie. Jest jedną z największych i najlepszych wyższych uczelni technicznych w Polsce oraz w Europie Środkowo-Wschodniej. Według ogólnoświatowego rankingu szkół wyższych Webometrics Ranking of World Universities opracowanego przez hiszpański instytut Consejo Superior de Investigaciones Científicas uczelnia zajmuje 3. miejsce w Polsce wśród uczelni technicznych, a w świecie 604. pośród wszystkich typów uczelni..

Plac gwiaździsty to plac miejski, uformowany w kształcie gwiazdy. Szczególnie popularny rodzaj w okresie końca XIX wieku, protoplastą dla tego typu rozwiązań był Plac Gwiazdy w Paryżu.

Na początku XIX wieku miasto zaczęło się rozwijać w kierunku Mokotowa. W 1829 na miejscu dzisiejszego placu stała karczma. Po 1880 plac zabudowany był już kamienicami i przebiegała tędy linia tramwaju konnego.

Pod koniec wieku liczba ludności zamieszkującej ten rejon wzrosła tak znacznie, że zaszła konieczność budowy nowego kościoła i w rezultacie 12 października 1901 roku wmurowano kamień węgielny pod kościół Najświętszego Zbawiciela w Warszawie.

W trakcie prac remontowych torowiska tramwajowego, w kwietniu 2011 został odkopany nieznany, niemiecki bunkier z okresu II wojny światowej. Bunkier planowano wydobyć i przekazać do muzeum. Ostatecznie jednak obiekt zabezpieczono i pozostawiono ukryty pod nowo wyremontowanym torowiskiem, ponieważ operacja jego wydobycia spowodowałaby wielodniowe wyłączenie ruchu tramwajowego w znacznej części miasta (konieczność demontażu słupa trakcyjnego i rozpięcia sieci trakcyjnej w obrębie skrzyżowania linii tramwajowych).

Kościół Najświętszego Zbawiciela w Warszawie – kościół rzymskokatolicki, siedziba parafii Najświętszego Zbawiciela, znajdujący się w Warszawie przy pl. Zbawiciela w dzielnicy Śródmieście.

Klasycyzm (z łac. classicus – doskonały, pierwszorzędny, wzorowy, wyuczony) – styl w muzyce, sztuce, literaturze oraz architekturze odwołujący się do kultury starożytnych Rzymian, Greków oraz Żydów. Styl ten nawiązywał głównie do antyku. W Europie tzw. "powrót do źródeł" (klasycznych) pojawił się już w renesansie - jako odrodzeniu kultury wielkiego Rzymu. Jako styl dominujący epoki wpływał na kształt innych nurtów kulturowych okresu jak Barok, Rokoko, Manieryzm. Trwał do końca wieku XVIII, w niektórych krajach do lat 30. następnego stulecia, a nawet dłużej. Zmodyfikowany klasycyzm przeradzał się czasem w eklektyzm końca XIX wieku. Klasycyzm jako styl panował w epoce oświecenia. Najpełniejszy rozkwit klasycyzmu nastąpił w I poł. XVIII wieku. W dziedzinie literatury swoisty kres klasycyzmu przyniosła walka klasyków z romantykami.

Przecinają się tu ulice:

Marszałkowska,

Mokotowska,

6 Sierpnia – obecnie Nowowiejska, od strony Politechniki Warszawskiej i Aleja Wyzwolenia, od strony Ujazdowa i Łazienek.

Zabudowa

róg Mokotowskiej i Marszałkowskiej – kamienica z przełomu XIX/XX wieku, gruntownie przebudowana w latach 2002–2005: zachowano tylko ścianę frontową, a budynek podwyższono o dwa przeszklone piętra.

róg Nowowiejskiej i Marszałkowskiej – Kamienica Domańskich zbudowana w latach 1893–1894, od 1938 do 1939 praktycznie pozbawiona ozdób.

róg Mokotowskiej i al. Wyzwolenia – Kamienica Jasieńczyka-Jabłońskiego zbudowana w latach 1909–1910, po wojnie pozbawiona wielu secesyjnych detali.

róg Marszałkowskiej i Mokotowskiej (południowa część placu) – kościół Najświętszego Zbawiciela w Warszawie budowany w latach 1901–1927.

róg Marszałkowskiej i al. Wyzwolenia – fragment osiedla Latawiec zbudowanego w latach 1960–1961.

W ramach budowy Marszałkowskiej Dzielnicy Mieszkaniowej, na początku lat 50. XX wieku zaprojektowano otoczenie placu Zbawiciela jednolitą, klasycystyczną kolumnadą. Inwestycja została zrealizowana jedynie we fragmentach.

Zamek Ujazdowski w Warszawie – zamek królewski w Warszawie, w Śródmieściu, na Ujazdowie, przy Trakcie Królewskim. Siedziba Centrum Sztuki Współczesnej.

Tramwaj konny – dawny lekki pojazd szynowy służący do komunikacji miejskiej, zaprzęgany w jednego lub dwa konie, rozpowszechniony od połowy XIX wieku, dokładnie od roku 1852 w Nowym Jorku.

Dodatkowo po stronie zachodniej znajdują się budynki z lat 50., związane z budową MDM-u.

Ciekawostki

W czasie budowy MDM planowano kościół pozbawić wież. Tego zamysłu nie zrealizowano i ostatecznie wydano pozwolenie na ich odbudowę.

Przy placu działa słynna w Warszawie szkoła językowa metodystów.

W jednym z mieszkań przy placu rozgrywa się akcja filmu Krzysztofa Krauzego Plac Zbawiciela.

Galeria

Plac Zbawiciela od południa, wiosna 2006

Plac – wolna, nie zabudowana przestrzeń miejska, zwykle w kształcie prostokąta lub kwadratu, ograniczona zabudową, ulicami, zielenią, przeważnie wyłączona z ruchu pojazdów. Często plac zdominowany jest przez charakterystyczną budowlę lub ich zespół (obiekty sakralne, gmachy użyteczności publicznej, zamki i pałace), a w jego obrębie znajdują się zazwyczaj pomniki, kolumny, fontanny, słupy ogłoszeniowe i inne obiekty małej architektury.

Secesja jako kierunek w architekturze rozwijała się w latach 1899-1925, lecz zasadniczy rozkwit trwał od około 1905. W Polsce secesja przyjęła sie nieco wcześniej niż w większości krajów Europy, głównie ze względu na wpływy architektury niemieckiej, austriackiej i francuskiej. Kraje te jako pierwsze wykształciły ten styl, a Polska będąca pod ich wpływem przejęła bardzo szybko nowe trendy, szybciej niż reszta Europy. Szybciej też odeszła od tego stylu na rzecz modernizmu. Najważniejsze jednak, że nie wykształciła typowego stylu secesji, a budowle z tego okresu przypominają bardziej neobarok. Secesja była rezultatem poszukiwań wyzwolenia formy budynku z czystego naśladownictwa dawnych epok (historyzmu) i wytworzenia nowego stylu.

Widok na północny wlot ul. Mokotowskiej (po lewej przebudowana kamienica)

W nocy

Poniemiecki bunkier, odkryty podczas robót remontowych przy torach tramwajowych.

Linki zewnętrzne

Warszawa 1939

Na mapach: 52°13′11″N 21°01′04″E / 52.21972, 21.01778

Przypisy

[http://www.tvnwarszawa.pl/informacje,news,poniemiecki-bunkier-schowany-pod-torami,164416.html Poniemiecki bunkier schowany pod torami]. tvnwarszawa.pl, 13 kwietnia 2011. [dostęp 13 kwietnia 2011].
Informacja na temat schronu bojowego na Placu Zbawiciela. www.tw.waw.pl. [dostęp 14 lipca 2011].