Plan regulacji urbanistycznej Bielska

Plan regulacji urbanistycznej Bielska opublikowany w Erläuterungs-Berichtzum General-Regulirungs-Plane der Stadt Bielitz

Plan regulacji urbanistycznej Bielska – plan regulacyjny opracowany przez Maksa Fabianiego, słoweńsko-włoskiego architekta i urbanistę, w latach 1898–1899 na zlecenie Rady Miejskiej Bielska (dzisiejsze Bielsko-Biała). Wyznaczył on kierunki rozwoju przestrzennego miasta w XX wieku, zakładając jednocześnie znaczne zmiany w istniejącym układzie przestrzennym (np. rozdzielenie stref zabudowy) i komunikacyjnym (m.in. budowa obwodnic czy "prostowanie krzywizn"). Część założeń planu została zrealizowana dopiero w okresie międzywojennym lub nawet po II wojnie światowej, część też nigdy nie doczekała się realizacji.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).
Cieszyn (czes. Těšín, łac. Tessin, niem. Teschen) – miasto powiatowe w województwie śląskim, nad rzeką Olzą, na Pogórzu Śląskim. Historyczna stolica Śląska Cieszyńskiego. Miasto leży na granicy z Republiką Czeską i do czasu wprowadzenia postanowień układu z Schengen (21 grudnia 2007) było tam zlokalizowane największe drogowe przejście graniczne południowej Polski.

Historia

Rozbudowa przemysłu pociągnęła za sobą wzmożoną urbanizację Bielska. Po otwarciu w 1890 nowego dworca kolejowego, położonego na północnych obrzeżach miasta, zaczęło się w tym kierunku rozrastać Dolne Przedmieście, obejmujące dotąd obszar nad skanalizowanym w 1860 potokiem Niper. Zaczęły powstawać liczne szkoły, gmachy użyteczności publicznej, kamienice mieszczańskie, wille najbogatszych przemysłowców, nowe obiekty sakralne, a polna droga wiodąca w kierunku nowego dworca stała się reprezentacyjną aleją. Nowa zabudowa wzorowana była przede wszystkim na architekturze Wiednia (stąd wzięło się określenie Mały Wiedeń – używane przez niektórych najpierw w stosunku do Dolnego Przedmieścia, później do całego Bielska).

Neogotyk – styl w architekturze, a także rzemiośle artystycznym, nawiązujący formalnie do gotyku, powstały około połowy XVIII wieku w Anglii i trwający do początku XX wieku, zaliczany do historyzmu.
Bielsko (niem. Bielitz, czes. Bílsko) – do 1950 samodzielne miasto na Śląsku Cieszyńskim. Po połączeniu z Białą Krakowską, obszar miasta stanowi zachodnią część historycznego centrum Bielska-Białej.

Max Fabiani

Pod koniec XIX wieku zaszła konieczność wyznaczenia kierunków dalszego rozwoju przestrzennego miasta, uregulowania ciągów komunikacyjnych i wytyczenia nowych arterii dla rozładowania ruchu kołowego. W tym celu w latach 1893–1894 przystąpiono do pomiarów geodezyjnych, prowadzonych przez Józefa Höltschela, emerytowanego profesora wiedeńskiej politechniki. Po śmierci Höltschela w 1894 prace te zostały wstrzymane. Kilka lat później rada miejska zadecydowała o uporządkowaniu urbanistyki Bielska, zapraszając jako doradców fachowych Franciszka von Grubera i Camilla Sittego, znanych austriackich urbanistów. Przygotowali oni wstępny szkic planu regulacyjnego, postulując, aby "całą akcję przeprowadzić w sposób bardziej dogłębny i przestudiowany". Bezpośrednim pomysłodawcą uregulowania urbanistyki Bielska był przemysłowiec, działacz społeczny i lokalny polityk, Gustaw Josephy.

Uniwersytet Techniczny w Wiedniu (niem. Technische Universität Wien, TUW) – politechnika z siedzibą w Wiedniu, największa uczelnia techniczna w Austrii.
Historia Bielska-Białej formalnie sięga stycznia 1951 roku, lecz historia miast, które były jego fundamentami jest o wiele dłuższa. Starszą częścią "dwumiasta" jest śląskie Bielsko powstałe w końcu XIII wieku. Od XVI w. miasto rozwijało się jako ośrodek handlu, sukiennictwa i ceramiki, a także jako stolica państwa stanowego, przekształconego później w księstwo. Małopolska Biała natomiast powstała ok. 1560 r. jako osada tkaczy. Na początku XIX w. zaczął się tu rozwijać przemysł, a już na przełomie XIX i XX stulecia okręg bielsko-bialski był jednym z największych ośrodków przemysłowych Austro-Węgier. Wtedy też rozpoczął się proces zrastania dwóch organizmów zakończony w 1951 r. połączeniem ich w jedno miasto "Bielsko-Biała". Przez wieki charakterystyczną cechą dwumiasta była również wielonarodowość (Polacy, Niemcy i Żydzi) oraz różnorodność religijna (katolicy, protestanci i żydzi), przerwane II wojną światową (w której szczęśliwie uniknęło zniszczeń). W okresie powojennym Bielsko-Biała wciąż rozwijało się, w latach 1975-1998 jako stolica województwa bielskiego, aby stać się dziś jednym z najbardziej prężnych gospodarczo miast Polski, a także ważnym ośrodkiem kulturalnym, turystycznym i akademickim.

W marcu 1898 rozpoczęto prace nad całościowym planem regulacji urbanistycznej Bielska. Zadanie to powierzono Maksowi Fabianiemu, słoweńsko-włoskiemu architektowi i urbaniście, który w tym samym roku opublikował plan regulacyjny Lublany, zniszczonej w 1895 przez trzęsienie ziemi. Pierwsze prace koncepcyjne były prowadzone już od wiosny 1898. W grudniu poszczególne części omówiono na posiedzeniach rady miejskiej i w styczniu 1899 uzgodniony wstępny projekt naniesiono na aktualny plan miasta w wymiarze pomiarów katastralnych. W ten sposób przygotowane plany w lutym przedłożono jeszcze radzie miejskiej, która je zaakceptowała. Dalsze prace, tym razem w terenie, prowadzono od lutego do października 1899 r. Wynikłe stąd dalsze korekty nanoszono potem na plan generalny. Ukończoną wersję opracowania opublikowano w październiku tegoż roku w broszurze Erläuterungs-Berichtzum General-Regulirungs-Plane der Stadt Bielitz nakładem miasta. Następnie przez kilka miesięcy plan był udostępniony mieszkańcom miasta, którzy mogli zgłaszać sprzeciwy, wnioski i poprawki. Ostateczna wersja planu, znacznie zmodyfikowana (patrz: sekcja Realizacja) w porównaniu do pierwotnej, ukazała się drukiem w dokumencie rady miejskiej ujętym w cztery części, dotyczącym szczegółowego wykonania planu.

Na mapach: 49°49′26″N 19°02′46.5″E / 49.82389, 19.04625 Ulica Norberta Barlickiego – ulica w centrum Bielska-Białej na historycznym Dolnym Przedmieściu (w administracyjnej dzielnicy Śródmieście Bielsko). Ma długość 300 m i biegnie południkowo od pl. Franciszka Smolki do ul. Wałowej, krzyżując się jedynie z ulicą 11 Listopada, głównym deptakiem miasta, i jej przedłużeniem – Przechodem Schodowym. Jest w całości drogą jednokierunkową (ruch odbywa się wyłącznie z północy na południe, od ul. Wałowej do pl. Smolki) i na większym odcinku jezdnia zajmuje tylko połowę jej szerokości.
Park im. Juliusza Słowackiego w Bielsku-Białej – park miejski znajdujący się w centrum Bielska-Białej, na historycznym Dolnym Przedmieściu, pomiędzy ulicami: J. Słowackiego, F. Chopina, Z. Lubertowicza i Piastowską.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)