Plautdietsch - Polski Serwis Naukowy

Plautdietsch — język tak zwanych ruskich mennonitów. Ponieważ, począwszy od końca XIX wieku, w związku ze wzrastającym militaryzmem rosyjskim musieli oni opuścić swoje wschodnie posiadłości, jego użytkownicy żyją dzisiaj w wielu krajach:

Ameryka Łacińska: Paragwaj, Meksyk, Boliwia, Brazylia, Belize

Europa i Azja Środkowa: Niemcy, Rosja, Kazachstan, Kirgistan, Ukraina

Ameryka Północna: Kanada, Stany Zjednoczone

Posługuje się tym językiem w jakimś stopniu około 500 tys. osób na świecie. Wiele jednak z nich to osoby dwu-, trzy-, a nawet czterojęzyczne. W Ameryce Łacińskiej, ponieważ żyją w odciętych od świata wspólnotach, mówi tym językiem jako jedynym między 100 a 150 tys. osób. Język ten jest archaiczną odmianą języka dolnoniemieckiego z wpływami innych języków germańskich. Jego sytuacja przypomina sytuację języka pensylwańskiego.

Języki germańskie – grupa języków w obrębie języków indoeuropejskich, którymi posługuje się kilkaset milionów mówiących na całym świecie. Wywodzą się ze wspólnego języka pragermańskiego.

Ruscy mennonici (niem. Russlandmennoniten) – to mennonici, którzy osiedlali się od 1772 na zaproszenie Katarzyny II w Rosji, na terenach obecnej Ukrainy, zwanych wtedy Małorosją.

Język czy dialekt

Język plautdietsch pochodzi bezpośrednio od wariantu dolnopruskiego języka dolnoniemieckiego i rodzi to wątpliwości, czy etnolekt ten może być uznany za samodzielny język, czy też tylko za jeden z dialektów dolnoniemieckich. Dodatkowo, biorąc pod uwagę fakt, że często dialekty północnych Niemiec zaliczane są do dialektów jednego języka, Plautdietsch może być uznany po prostu za dialekt języka niemieckiego.

Azja Środkowa – nazwa stosowana dla określenia wyżynno-górskiego obszaru centralnej Azji, położonego ponad 1000 km od otwartego morza. Region ten obejmuje: Kazachstan, Uzbekistan, Turkmenistan, Kirgistan i Tadżykistan, a także Mongolię i zachodnie Chiny (regiony autonomiczne Tybetu, Mongolii Wewnętrznej, Sinciang i Ningxia oraz prowincje Qinghai i Gansu).

Kirgistan, Republika Kirgiska () – państwo w Azji Środkowej. Graniczy z Chinami (dł. granicy 858 km), Kazachstanem (1051 km), Tadżykistanem (870 km) i Uzbekistanem (1099 km).

Argumenty za dialektem języka dolnoniemieckiego:

Plautdietsch jest głównie językiem mówionym;

Wykazuje wiele podobieństw do innych dialektów dolnoniemieckich;

Jest w dużym zakresie zrozumiały dla użytkowników języka niemieckiego;

Jego gramatyka przypomina niemiecką.

Argumenty za odrębnym językiem

Posiada wiele innowacji w zakresie fonetyki, których nie ma w żadnym innym niemieckim dialekcie;

Mówi się nim w krajach nieniemieckojęzycznych;

Posiada wiele zapożyczeń z innych języków, dostosowanych do własnego systemu fonetycznego;

Posiada wiele wyrażeń idiomatycznych niezrozumiałych dla użytkowników języka niemieckiego;

Po publikacji Biblii w tym języku (2003) nie jest już tylko językiem mówionym.

Ojcze Nasz w tym języku

Vaterunser Ons Voda em Himmel, lot dien Nome jeheilicht woare; lot dien Ritjdom kome; lot dien Welle jedone woare, uck hia oppe Ed, soo aus em Himmel; jeff ons Dach fe Dach daut Broot, daut ons fehlt; en vejeff ons onse Schult, soo aus wie den vejewe, dee sich jeajen ons veschuldicht ha; en brinj ons nich en Vesetjunk nenn, oba rad ons von Beeset. wiels die jehet daut Ritj, en dee Krauft en dee Harlichtjeit en Eewichtjeit. Amen.

Zobacz też

Wersja testowa Wikipedii w języku plautdietsch

Linki zewnętrzne

Słownik języka plautdietsch

Plautdietsch-Freunde