Plebiscyt w Sopronie - Polski Serwis Naukowy

Plakat propagandowy z okresu plebiscytu

Plebiscyt w Sopronie – plebiscyt terytorialny przeprowadzony w dniach 14–16 grudnia 1921 roku na pograniczu węgiersko-austriackim, w mieście Sopron (niem. Ödenburg) oraz jego najbliższych okolicach. Większość głosów (65,1%) otrzymała opcja węgierska, w związku z czym 1 stycznia 1922 roku Rada Ambasadorów zadecydowała o pozostawieniu obszaru objętego plebiscytem na Węgrzech. 20 lutego 1922 roku Austria uznała tę decyzję.

Traktat w Trianon – podpisany 4 czerwca 1920 w pałacu Grand Trianon w Wersalu traktat pokojowy między Węgrami a państwami Ententy: USA (które go nigdy nie ratyfikowały), Wielką Brytanią, Francją, Włochami, Rumunią, Królestwem SHS (późniejsza Jugosławia), Czechosłowacją i Polską.

Austria, Republika Austrii (Österreich ?/i, Republik Österreich ?/i) – państwo położone w Europie Środkowej, federacja dziewięciu krajów związkowych (landów).

Plebiscyt był konsekwencją niekorzystnego dla Węgrów traktatu w Trianon, zgodnie z którym sporny teren Burgenlandu przypadł Austrii. Do objęcia tego terenu przez austriacką administrację jednak nie doszło. Na spornym terenie wybuchło zbrojne powstanie, w wyniku którego 4 października 1921 roku niepodległość proklamował, nieuznany na arenie międzynarodowej, Palatynat Litawski. Po mediacji Włoch ostatecznie niemal cały Burgenland przypadł Austrii. Jedynym ustępstwem na rzecz Węgrów było przeprowadzenie plebiscytu w największym ośrodku regionu, Sopronie i jego okolicach.

Rada Ambasadorów (Konferencja Ambasadorów) - międzynarodowy organ wykonawczy kończącego I wojnę światową traktatu wersalskiego, działający w latach 1920-1931.

Fertőrákos (niem. Kroisbach) to wieś i gmina w północno-zachodniej części Węgier, położone ok. 10 km od miejscowości Sopron, po środku Narodowego Parku Austriacko-Węgierskiego Jeziora Nezyderskiego. Jest to miejscowość turystyczna położona w pobliżu Jeziora Nezyderskiego, na granicy Austrii i Węgier. Administracyjnie należy do powiatu Sopron-Fertőd, wchodzącego w skład komitatu Győr-Moson-Sopron.

Granica węgiersko-austriacka ustalona po plebiscycie okazała się trwała i do dziś Sopron wraz z okolicami objętymi plebiscytem pozostaje na Węgrzech, zaś pozostała część Burgenlandu należy do Austrii tworząc osobny kraj związkowy.

Wyniki plebiscytu

Szczegółowe wyniki plebiscytu:

W pięciu miejscowościach: Fertőrákos (niem. Kroisbach), Ágfalva (niem. Agendorf), Balf (niem. Wolfs), Harka (niem. Harkau) i Sopronbánfalva (niem. Wandorf) głosowano za Austrią, jednak zostały one wraz z całym terenem plebiscytowym przyłączone na powrót do Węgier.

Język niemiecki – język z grupy zachodniej rodziny języków germańskich. W rzeczywistości stanowi on grupę kilku języków zachodniogermańskich, które często są określane jako języki niemieckie; standardowy język niemiecki (Standard Hochdeutsch) oparty jest na Biblii Marcina Lutra, która z kolei opiera się na języku mówionym w Górnej Saksonii i Turyngii.

Balf - miejscowość w północno-zachodnich Węgrzech, u wschodnich podnóży Gór Soprońskich, kilka kilometrów na południe od Jeziora Nezyderskiego, 7 kilometrów od Sopronu i 75 kilometrów od Wiednia.

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Plebiscyt w Sopronie

Przypisy

Thomas Spira: The Sopron (Odenburg) Plebiscite of December 1921 and the German Nationality Problem (ang.). www.hungarianhistory.com. [dostęp 2011-08-09].
László Gulyás: BENEŠ: Statesman or charlatan? The plans and the reality 1908–1948. Toronto, Buffalo: Corvinus Publishing, s. 178–179. ISBN 1-882785-21-5. (ang.)
↑ Molnár Zsolt: REVÍZIÓS POLITIKA A HORTHY-KORSZAKBAN. 2007, s. 19. (węg.)