Plik wykonywalny - Polski Serwis Naukowy

Plik wykonywalny – plik, który może być uruchomiony bezpośrednio w środowisku systemu operacyjnego.

Najczęściej zawiera binarną reprezentację instrukcji konkretnego typu procesora. Oprócz tego znajdują się w nim zwykle wywołania systemowe, dlatego pliki wykonywalne zazwyczaj są specyficzne nie tylko dla danego procesora, ale też dla danego systemu operacyjnego. Nie dotyczy to sytuacji, kiedy zawierają formę pośrednią, która do uruchomienia wymaga interpretera lub maszyny wirtualnej – takie pliki mogą być zwykle uruchamiane na różnych systemach.

Plik (ang. file), jest to ciąg danych (inaczej zbiór danych), o skończonej długości, posiadający szereg atrybutów i stanowiący dla systemu operacyjnego całość. Nazwa pliku nie należy do niego, lecz jest przechowywana w systemie plików.

Środowisko – ogół elementów nieożywionych i ożywionych, zarówno naturalnych, jak i powstałych w wyniku działalności człowieka, występujących na określonym obszarze oraz ich wzajemne powiązania, oddziaływania i zależności. Jest to pojęcie podrzędne w stosunku do przyrody, obejmującej również elementy ożywione.

Specyficzną odmianą plików wykonywalnych są skrypty powłoki. Zarówno w systemie DOS jak i systemach uniksowych pliki takie można uruchamiać bezpośrednio, jak każdy inny program (np. wpisując jego nazwę w wierszu poleceń).

Zależnie od konwencji, nazwy plików wykonywalnych mogą wyróżniać się rozszerzeniem, np. w DOS i Windows przyjęte zostało rozszerzenie COM i EXE (stąd popularne określenie egzek). W systemach uniksowych pliki mają ustawiony atrybut wykonywalności (oznaczany literą x).

Na nowoczesnych architekturach plik wykonywalny zawiera informacje, które nie są częścią samego programu, tak jak informacje o środowisku wymaganym przez program, informacje o debugowaniu i inne porządkowe dane używane przez system operacyjny do uruchamiania programu.

ELF, Executable and Linkable Format – format plików wykonywalnych, plików linkowalnych zawierających skompilowany kod (.o) oraz skompilowanych bibliotek (shared objects, .so), popularny na systemach uniksowych (używany m.in. w Linuksie, FreeBSD, BeOS, AmigaOS 4.0).

Microsoft Windows (ang. okna, IPA: [maɪkɹoʊsɑːft ˈwɪndoʊz]) – rodzina kilku systemów operacyjnych wyprodukowanych przez firmę Microsoft. Systemy rodziny Windows działają na serwerach, systemach wbudowanych oraz na komputerach osobistych, z którymi są najczęściej kojarzone.

Obecnie rozróżnienie między programem w formie źródłowej (która zwykle jest czytelna dla człowieka) a jego formą wykonywalną jest coraz mniej wyraźne, gdyż proces kompilacji lub interpretowania, przekształcający pierwszą w drugą, może być przeprowadzony automatycznie. Dlatego też pojęcie pliku wykonywalnego zostało rozszerzone, obejmując nie tylko instrukcje maszynowe, ale dowolny plik, który może być wykonany w danym środowisku bez ingerencji użytkownika. Jednakże pliki zawierające język interpretowany zwykle są określane skryptami.

COFF (Common Object File Format) - format plików wykonywalnych użyty w systemie Unix System V Release 3, później zaadaptowany do systemu Microsoft Windows NT.

a.out (assembler output) – format plików wykonywalnych używany szczególnie w Uniksie i innych uniksopodobnych systemach operacyjnych jako format plików wykonywalnych, plików obiektowych oraz bibliotek dzielonych. Format a.out pojawił się w pierwszej wersji systemu Unix działającej na komputerach PDP-7.

Zobacz też

Executable and Linkable Format

Spis formatów plików