Pliocen - Polski Serwis Naukowy

Pliocen (ang. Pliocene)

w sensie geochronologicznym: druga epoka neogenu, trwająca około 2,7 miliona lat (od 5,332 do 2,588 mln lat temu). Pliocen jest młodszy od miocenu a starszy od plejstocenu. Dzieli się na dwa wieki: zankl i piacent.

w sensie chronostratygraficznym: drugi oddział neogenu, wyższy od miocenu a niższy od plejstocenu, oddziału czwartorzędu. Dzieli się na dwa piętra: zankl i piacent.

We wcześniejszych podziałach do pliocenu zaliczany był także gelas, obecnie stanowiący najmłodszy wiek/piętro plejstocenu.

Ocean Atlantycki (Atlantyk) – drugi pod względem wielkości ocean na Ziemi pokrywający około jednej piątej jej powierzchni. Nazwa wywodzi się z mitologii greckiej i oznacza "Morze Atlasa".

Stepowienie - przemiana obszarów zalesionych, zarośli i łąk w zbiorowiska trawiaste - step lub prerię. Trawy są roślinami odpornymi na warunki klimatyczne i nie potrzebują owadów do rozmnażania. Stepowienie postępuje wraz ze skokowym ochłodzeniem bądź ociepleniem klimatu oraz pod wpływem nadmiernego osuszenia gleb (przy średnich rocznych opadach poniżej 500-600 mm) oraz silnym nasłonecznieniu terenu. Stepowienie może być też skutkiem działalności człowieka: wyrębu lasów, wadliwych melioracji, nadmiernego zużycia wód powierzchniowych i podziemnych.

Nazwa pochodzi z połączenia greckich słów pleion - więcej i kainos - nowy.

Klimat i geologia

Pliocen charakteryzował się dość surowym klimatem. Kontynenty zbliżają się do swego obecnego położenia. Klimat osusza się i oziębia. Duże obszary ulegają stepowieniu. Lądolód pokrywa Antarktydę, część Ameryki Południowej i częściowo kontynenty półkuli północnej. Morze Śródziemne, od dawna pozbawione połączenia z Atlantykiem, odzyskuje je - jego poziom się podnosi. Powstaje Przesmyk Panamski - do Ameryki Południowej napływają zwierzęta z Ameryki Północnej, wypierając częściowo faunę rodzimą.

Geochronologia - dyscyplina naukowa zajmująca się ustalaniem wieku skał i skamieniałości skorupy ziemskiej oraz umieszczaniem w czasie pewnych wydarzeń geologicznych i biologicznych. Geochronologia umożliwia rekonstrukcję historii geologicznej Ziemi. Formalne jednostki geochronologiczne to:

Wiek (ang. Age) - formalna jednostka geochronologiczna (czasowa), niższa rangą od epoki a wyższa od chronu (doby). Czas trwania waha się od kilkuset tysięcy do kilkunastu milionów lat.

Flora i fauna

Anadara, Pliocen.

Ochłodzeniu klimatu towarzyszy jego osuszenie - powierzchnia lasów silnie zmniejsza się, duże połacie Ziemi pokrywają trawy. Rozprzestrzeniają się trawożerne kopytne. Stepy Eurazji przemierzają wielkie stada bydła, gazel, jeleni i antylop. Ameryka Północna jest zasiedlona przez bardzo licznych przedstawicieli jeleni, wielbłądów, koni, mastodontów i widłorogów. Rozwijają się hipopotamowate. Zwiększa się liczba gatunków mięsożernych. Pod koniec pliocenu królem łowców jest Smilodon - tygrys szablastozęby. W Ameryce Południowej żyją szczerbaki, w tym olbrzymie Megatherium, które - jak wiele innych rodzimych gatunków Ameryki Południowej - nie przetrwa postępującego ochłodzenia i inwazji gatunków z północy.

Plejstocen – epoka, która wraz z holocenem stanowi okres czwartorzędu, który jest formalnie trzecim okresem w erze kenozoicznej. Trwał od 2,588 mln lat temu (obejmując piętro gelas, dawniej zaliczane do pliocenu) do początku holocenu 11700 lat temu (przed rokiem 2000). Plejstocen nieformalnie nazywany jest też epoką lodowcową, lub epoką lodową, w której olbrzymie lodowce kontynentalne (lądolody) pokryły wielką część Europy, łącznie z Polską, a także inne obszary strefy umiarkowanej, a więc zachodnią Syberię, Amerykę Północną, Grenlandię, Tybet, Ziemię Ognistą, Argentynę, Tasmanię.

Szczerbaki (Xenarthra) – grupa prymitywnych ewolucyjnie, lądowych ssaków łożyskowych o zredukowanym uzębieniu. Zaliczane są do nich mrówkojady, leniwce i pancerniki – zwierzęta różniące się wyglądem zewnętrznym i trybem życia, ale o podobnej budowie anatomicznej. Pojawiły się w paleocenie na terenie Ameryki Południowej. Do czasów współczesnych przetrwało 30 gatunków występujących obecnie w obydwu Amerykach.

Zobacz też

Zobacz hasło pliocen w Wikisłowniku

Wikimedia Commons ma galerię ilustracji związaną z tematem:
Pliocen

trzeciorzęd