Południk Struvego - Polski Serwis Naukowy

Obelisk w Hammerfest

Południk Struvego (26°43′12.61″E – długość obserwatorium w Tartu) – sieć triangulacyjnych punktów pomiarowych, ciągnąca się od Fuglenes na przedmieściach Hammerfest na Przylądku Północnym (70° 40′ 11″ N, 23° 38′ 48″) do Starej Nekrasiwki niedaleko Izmaiłu nad Morzem Czarnym (45° 20' 48" N, 28° 55' 48" E).

Reper - stabilizowany punkt wysokościowej osnowy geodezyjnej, dla którego wyznaczono wysokość w przyjętym układzie odniesienia. Repery ścienne są montowane na ścianach budynków, w odległości kilkudziesięciu centymetrów od podłoża (kotwione w murze). Mogą mieć postać metalowych bolców z wyrytym numerem, lecz stosuje się także śruby kolejowe jako zamiennik. Można spotkać również repery gruntowe, lub skalne, które są stabilizowane odpowiednio w gruncie, lub w skale. Kształt reperów umożliwia ustawienie na nich łaty niwelacyjnej.

Gmina Guovdageaidnu / Kautokeino (norw. Kautokeino kommune, pnlap. Guovdageainnu) jest jedną z norweskich gmin leżących w regionie Finnmark. Siedzibą gminy jest miasto Kautokeino.

Południk Struvego rozciąga się na długości 2821, 833 km i przebiega aktualnie (2011) przez terytorium dziesięciu państw: Norwegię, Szwecję, Finlandię, Rosję, Estonię, Łotwę, Litwę, Białoruś, Mołdawię i Ukrainę. Składa się z 265 głównych punktów pomiarowych, tworzących 258 trójkątów triangulacyjnych, oraz 60 punktów dodatkowych.

Morze Czarne (w starożytności: Pontus Euxinus, co znaczy Morze Gościnne) – jest morzem śródlądowym rozciągającym się pomiędzy Azją Mniejszą na południu, Kaukazem na wschodzie, Niziną Wschodnioeuropejską na północy i Półwyspem Bałkańskim na zachodzie. Wchodzi w skład systemu oceanicznego Oceanu Atlantyckiego.

Enontekiö (szw. Enontekis, płn-saami: Eanodat) - gmina w Finlandii, część Laponii. Znajduje się na północnym-zachodzie kraju, pomiędzy Norwegią a Szwecją. Najwyższy punkt Finlandii, Haltiatunturi (1328 m n.p.m.), znajduje się w północnej części Enontekiö, w Górach Skandynawskich.

Został wyznaczony w latach 1816–1852 na terenie ówczesnej unii Szwecji i Norwegii oraz Rosji, pod nadzorem rosyjskiego naukowca Friedricha Georga Wilhelma von Struvego i rosyjskiego oficera Carla F. Tennera. Służył do określenia (pomiaru) dokładnego kształtu i rozmiarów Ziemi. Pierwszy punkt znajduje się w obserwatorium w Tartu na terenie dzisiejszej Estonii.

Ziemia (łac. Terra) − trzecia licząc od Słońca, a piąta co do wielkości planeta Układu Słonecznego. Pod względem średnicy, masy i gęstości jest to największa planeta skalista Układu.

Rejon zelwieński (biał. Зэльвенскі раён, Zelwienski rajon ros. Зельвинский район) - rejon w zachodniej Białorusi, w obwodzie grodzieńskim.

W 2005 roku Południk Struvego został wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Na liście znalazły się 34 oryginalne punkty pomiarowe:

Norwegia:

Fuglenes (70° 40' 12 N, 23° 39' 48 E, Hammerfest)

Lille-Reipas (69° 56' 19 N, 23° 21' 37 E, Unna Ráipásaš; Alta)

Lodiken (69° 39' 52 N, 23° 36' 08 E, Luvdiidcohkka; Kautokeino)

Baelljasvarri (69° 01' 43 N, 23° 18' 19 E, Bealjášvárri; Kautokeino)

Szwecja:

Tynnyrilaki (68° 15' 18 N, 22° 58' 59 E, Kiruna)

Jupukka (67° 16' 36 N, 23° 14' 35 E, Pajala)

Pullinki (66° 38' 47 N, 23° 46' 55 E, Övertorneå)

Perävaara (66° 1′ 5″ N, 23° 55′ 21″ E, Haparanda)

Finlandia:

Stuor-Oivi (68° 40′ 57″ N, 22° 44′ 45″ E, Enontekiö)

Aavasaksa (66° 23′ 52″ N, 23° 43′ 31″ E, Ylitornio)

Kościół w Alatornio (65° 49′ 48″ N, 24° 9′ 26″ E, Tornio)

Oravivuori (61° 55′ 36″ N, 25° 32′ 1″ E, Korpilahti)

Tornikallio (60° 42′ 17″ N, 26° 0′ 12″ E, Lapinjärvi)

Mustaviiri (60° 16′ 35″ N, 26° 36′ 12″ E, Pyhtää)

Rosja:

Mäki-päälys (60° 4′ 27″ N, 26° 58′ 11″ E, Gogland)

Gogland (60° 5′ 7″ N, 26° 57′ 40″ E)

Estonia:

Woibifer (59° 3′ 28″ N, 26° 20′ 16″ E, Võivere, Avanduse)

Katko (59° 2′ 54″ N, 26° 24′ 51″ E, Simuna, Avanduse)

Obserwatorium w Tartu (58° 22′ 44″ N, 26° 43′ 12″ E)

Łotwa:

Sestu-Kalns (56° 50′ 24″ N, 25° 38′ 12″ E, Sausnēja)

Jacobstadt (56° 30′ 5″ N, 25° 51′ 24″ E, Jēkabpils)

Litwa:

Kariszki (55° 54′ 9″ N, 25° 26′ 12″ E, Gireišiai, Poniemunek)

Mieszkańce (54° 55′ 51″ N, 25° 19′ 0″ E, Meškonys, Niemenczyn)

Biereśniaki (54° 38′ 4″ N, 25° 25′ 45″ E, Paliepiukai, Niemież)

Białoruś:

Tupiszki (54° 17′ 30″ N, 26° 2′ 43″ E, Oszmiana)

Łopaty (53° 33′ 38″ N, 24° 52′ 11″ E, rejon zelwieński)

Osownica (52° 17′ 22″ N, 25° 38′ 58″ E, Iwanowo)

Szekosk (52° 12′ 28″ N, 25° 33′ 23″ E, Iwanowo)

Laskowice (52° 9′ 39″ N, 25° 34′ 17″ E, Iwanowo)

Ukraina

Kateriniwka (49° 33′ 57″ N, 26° 45′ 22″ E, Antoniwka)

Felsztyn (49° 19′ 48″ N, 26° 40′ 55″ E, Hwardijśke)

Baranówka (49° 8′ 55″ N, 26° 59′ 30″ E, Baranówka)

Stara Nekrasiwka (45° 19′ 54″ N, 28° 55′ 41″ E, Nekrasiwka)

Mołdawia:

Rudi (48° 19′ 8″ N, 27° 52′ 36″ E, Rudi)

Przylądek Północny (norw. Nordkapp), skalisty przylądek (71°10′21″N, 25°47′40″E) w Norwegii w gminie Nordkapp w prowincji Finnmark, na wyspie Magerøya, połączonej z lądem stałym podmorskim tunelem drogowym (przejazd przez tunel jest płatny).

Triangulacja – metoda pomiaru osnów geodezyjnych, polegająca na określeniu wielkości wszystkich kątów i jednej długości w sieci składającej się z trójkątów. Inaczej: jest to metoda mierzenia dużych powierzchni, polegająca na pokryciu siecią trójkątów.

Uwagi

Wg Struvego: 70° 40' 11,23" N.
Wg Struvego: 45° 20' 08,29" N, zob. UNESCO: Struve Geodetic Arc. s. 37. [dostęp 2011-12-01]. (ang.)

Przypisy

↑ UNESCO: Struve Geodetic Arc (ang.). [dostęp 2011-12-01].
↑ UNESCO: Struve Geodetic Arc (ang.). [dostęp 2011-12-01].
↑ UNESCO: Mostar,Macao and Biblical vestiges in Israel are among the 17 cultural sites inscribed on UNESCO’s World Heritage List (ang.). 2005-05-17. [dostęp 2011-12-01].