Poczet rycerski - Polski Serwis Naukowy

Poczet rycerski, zwany też kopią – ukuty w średniowieczu termin na określenie rycerza i jego świty. Poczet składał się z co najmniej dwóch jeźdźców (gdy rycerzowi towarzyszył tylko jeden giermek), przy czym poczty możnych i władców były wielokrotnie większe, licząc nawet kilkadziesiąt koni. Przeciętny jednak poczet składał się zazwyczaj z rycerza, dwóch osłaniających jego boki pocztowych (giermków) i dwóch do czterech zbrojnych sług trzymających się nieco z tyłu dla zapewnienia czołowej trójce dodatkowej osłony, dostarczenia lub wymiany na inny oręża, odprowadzania do tyłu rannych. Z dala – ale w zasięgu wzroku – trzymało się kilku "luzaków" gotowych w każdej chwili podprowadzić świeże konie.

Kopia – w średniowieczu podstawowa jednostka organizacyjna w ciężkozbrojnej jeździe rycerskiej, złożona z rycerza i jego zbrojnego pocztu (3-5 ludzi: giermek, zbrojny sługa, konny kusznik lub łucznik). W wojskach zaciężnych od 2. połowy XV w. odpowiednikiem kopii w jeździe był poczet. Kopie łączono w jednostki organizacyjno-taktyczne jazdy – chorągwie.

Poczet sztandarowy - grupa (najczęściej trzyosobowa), niosąca sztandar organizacji podczas różnego rodzaju ceremonii. W szczególności w wojsku i innych formacjach zmilitaryzowanych - grupa trzech żołnierzy lub funkcjonariuszy niosących sztandar jednostki wojskowej (policyjnej, strażackiej lub tp.) Podczas defilad poczet sztandarowy zazwyczaj poprzedza kompanię honorową jednostki.

Najlepiej uzbrojony i okryty był rycerz. On też tylko miał prawo do tarczy z wymalowanym na niej własnym znakiem herbowym. Inni członkowie pocztu nosili natomiast jego "barwy", czyli stroje w barwach herbowych. Uzbrojenie było różne w różnych epokach, ale generalnie można przyjąć, iż broń pocztowych – zarówno zaczepna, jak i obronna – niewiele odbiegała od broni rycerza, a różniła się przede wszystkim jakością wykonania i brakiem bogatego zdobienia. Podobnie było z okryciem – czyli zbroją – równie solidnym, choć mniej finezyjnym.

Husaria – polska jazda narodowego autoramentu [1], znana z wielu zwycięstw formacja kawaleryjska Rzeczypospolitej, obecna na polach bitew od początków XVI do połowy XVIII wieku. Była wykorzystywana do przełamywania sił nieprzyjaciela poprzez zadawanie rozstrzygających uderzeń w postaci szarż, które w najważniejszym okresie jej istnienia kończyły się zazwyczaj zwycięstwami.

Średniowiecze – epoka w historii europejskiej, obejmująca okres między starożytnością a renesansem. Granice czasowe średniowiecza nie są ściśle ustalone. Za początek epoki przyjmuje się okres, w którym cesarstwo zachodniorzymskie chyliło się ku upadkowi. Zwolennicy ścisłej datacji – w zależności od szkoły – za dokładne daty początku średniowiecza podają lata 378, 395 bądź 476. Za koniec epoki uważa się upowszechnienie idei humanistycznych i rozpoczęcie epoki renesansu. Najczęściej w tym przypadku wymieniane są daty ok. 1450 roku oraz lata 1453, 1492, a nawet 1517.

Poczet (nie zaliczano doń – często licznej – czeladzi obozowej) był własnością rycerza, przy czym stosunki były najczęściej dość familiarne, pocztowy (giermek) miał bowiem szansę na otrzymanie w przyszłości pasa i ostróg rycerskich; ponadto wspólny los i niebezpieczeństwo na polu bitwy zbliżały. Poczty rycerskie zniknęły z pól bitewnych Europy wraz z pojawieniem się broni palnej i wielotysięcznych armii zaciężnych, przetrwały natomiast w Polsce – w chorągwiach husarskich, pancernych i późniejszej Kawalerii Narodowej, w której oprócz towarzyszy służyli pocztowi.

Pasowanie na rycerza – nadanie adeptowi rzemiosła rycerskiego – giermkowi – godności rycerza przez wręczenie mu miecza i pasa (stąd nazwa pasowanie).

Kawaleria Narodowa – formacja polskiej jazdy narodowego autoramentu, powstałej w XVIII wieku na bazie starszych formacji jazdy jak husaria i pancerni (pozostałych po konfederacji barskiej).

Zobacz też

poczet sztandarowy

Bibliografia

Marcin Kamler [red.]: PWN Leksykon: Wojsko, wojna, broń, Wydawnictwo Naukowe PWN Warszawa 2001, ISBN 83-01-13506-9