Poczta - Polski Serwis Naukowy

Zapoznaj się również z: inne znaczenia hasła Poczta.

Budynek Poczty w Bratysławie (Słowacja)

Poczta – ogólnie dostępna instytucja, przeważnie państwowa, zajmująca się obrotem przesyłek, a także wykonywaniem niektórych usług na rzecz telekomunikacji oraz usług pieniężno-bankowych. Od połowy XIX wieku usługi w zakresie łączności dzielono na pocztowe i telekomunikacyjne, a od połowy XX wieku zaczęto pocztę nazywać łącznością pocztową.

Poczta Lotnicza (ang. Air Mail) – poczta przetransportowana samolotem. Przeważnie dochodzi o wiele szybciej od poczty naziemnej i jej nadanie jest droższe. Poczta lotnicza może być jedynym wyjściem w niektórych przypadkach, zwłaszcza jeśli chodzi o wyspy i inne kontynenty. Transport takiego listu statkiem trwałby niekiedy tygodnie.

Nadawca (źródło, ang. sender, source) jest to określenie używane w telekomunikacji do zidentyfikowania podmiotu będącego źródłem transmisji lub komunikatu. Nadawca wysyła informację używając kodu przy pomocy fizycznego medium transmisji. Nadawcą może być np. urządzenie, aplikacja lub użytkownik.

Usługi telekomunikacyjne pod koniec XX wieku stały się na tyle szeroką dziedziną gospodarki, że w wielu krajach oddzieliły się od tradycyjnej poczty. W Polsce na przykład przedsiębiorstwo państwowe "Polska Poczta, Telegraf i Telefon", założone w roku 1928 podzielone zostało w 1991 na Telekomunikację Polską i państwowe przedsiębiorstwo użyteczności publicznej Pocztę Polską.

Ambulans pocztowy – środek transportu specjalnie przeznaczony do przewozu i sortowania przesyłek pocztowych. Rozróżnia się ambulanse kolejowe i autobusowe. Ambulanse kolejowe złożone z wagonów pocztowych i bagażowych nazywa się konwojami kolejowymi, złożone z wydzielonych przedziałów wagonów osobowych – konwojami pocztowymi.

Gospodarka - całokształt działalności gospodarczej prowadzonej w danym regionie (gospodarka regionalna), kraju (gospodarka narodowa) lub na całym świecie (gospodarka światowa). Działalność ta polega na wytwarzaniu dóbr i świadczeniu usług zgodnie z potrzebami ludności. Najprostszy podział gospodarki wyróżnia trzy sektory: rolnictwo, przemysł, usługi.

Terminu poczta używa się również na określenie sposobu transportu przesyłek (np. poczta konna, poczta lotnicza, przesyłki konduktorskie) lub ich charakteru (np. poczta dyplomatyczna, poczta uniwersytecka, poczta wojskowa).

Szczególnym rodzajem poczty jest poczta polowa — instytucja wojskowa, zapewniająca w czasie wojny jednostkom wojskowym i żołnierzom wymianę korespondencji z ludnością cywilną i między żołnierzami.

Terminem "poczta" określa się też przesyłki pocztowe (zwłaszcza korespondencję), budynek, w którym mieści się poczta, a dawniej także pojazdy pocztowe.

Znaczek pocztowy – znak pocztowy, służący jako środek uiszczenia opłaty za usługi pocztowe. Przeważnie jest w postaci małego papierowego prostokąta przyklejanego do koperty.

List – gatunek literatury stosowanej, pisemna wiadomość wysyłana przez jedną osobę (nadawcę) do drugiej (adresata). Sztuka pisania listów to epistolografia.

Termin "poczta" wywodzi sie od łacińskiej nazwy stacji wymiany koni (stworzonej w czasie Cesarstwa Rzymskiego) – mutatio postia . W wieku XVI zostaje zapożyczony do języka polskiego wyraz posta, który po polonizacji występuje w postaci poszta. Pierwsza w Polsce linia pocztowa utworzona w roku 1558 biegła do Włoch (z Krakowa przez Wiedeń). Organizację poczty w Polsce powierzono flolerenckiej rodzinie Monte Lupi de Mari. W 1569 roku przejęli oni administrację nad pocztą polską, która pozostała w rękach Montelupich (Wilczogórscy) do 1662 roku.

Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.

Sortownia - obiekt zlokalizowany i urządzony zgodnie z przepisami, w którym odpady poddawane są segregacji. Trafiają tam zarówno odpady mieszane, jak i ze zbiórki selektywnej.

Przegląd zagadnień związanych z pocztą

adres pocztowy - adresat - ambulans pocztowy - awizo - filatelistyka - gołąb pocztowy - kartka pocztowa (widokówka, pocztówka) - koperta - lak - list - listonosz ("doręczyciel pocztowy") - nadawca - okienko pocztowe - paczka - paczkomat - przesyłka pobraniowa - poczciarz - poczmistrz - pocztylion - porto - poste restante - przekaz pocztowy oraz telegraficzny - skrytka pocztowa - skrzynka pocztowa - sortownia - stempel - telegraf - telegram - trąbka pocztowa - urząd pocztowy - znaczek pocztowy

Telekomunikacja Polska SA (TP SA) – operator telekomunikacyjny, były monopolista, a obecnie dominujący dostawca telefonii stacjonarnej w Polsce. Jeden z największych w Polsce dostawców Internetu (ISP). Właściciel PTK Centertel Sp. z o.o., operatora telefonii komórkowej Orange.

Ministerstwo Poczt i Telegrafów (MPiT) swoim zakresem obejmowało sprawy poczty, telegrafu i telefonu. W latach II Rzeczypospolitej funkcjonowało w latach 1919-1924 oraz od roku 1927 do zaprzestania działalności we wrześniu 1939 r.

Bibliografia

Giera J., Żak A.: Państwowe przedsiębiorstwo Polska Poczta, Telegraf i Telefon 1928-1991, Monografia. Warszawa, wyd. Państwowe Przedsiębiorstwo Użyteczności Publicznej "Poczta Polska" Centrum Badawczo-Szkoleniowe w Warszawie Ośrodek Informacji Naukowej, Technicznej i Normalizacyjnej, 1993

Poczta dyplomatyczna - to wszelaka korespondencja odnosząca się do misji dyplomatycznej i jej funkcji (korespondencja urzędowa). Nie może być otwierana ani zatrzymywana, wolna jest od rewizji celnej i innej (zgodnie z artykułem 27 Konwencji Wiedeńskiej z 1961 korespondencja urzędowa misji jest nietykalna niezależnie od miejsca i czasu). Przesyłki poczty dyplomatycznej powinny zawierać wyraźne znaki zewnętrzne określające jej charakter (muszą być odciśnięte na niej urzędowe pieczęcie misji dyplomatycznych, urzędu konsularnego lub ministerstwa spraw zagranicznych, musi jej towarzyszyć dokument urzędowy, zwany potocznie "listem kurierskim") i mogą zawierać jedynie dokumenty dyplomatyczne lub przedmioty przeznaczone do użytku urzędowego. Niektóre państwa zastrzegły sobie, że jeśli istnieje podejrzenie, że w poczcie dyplomatycznej są rzeczy, które nie powinny być przekazywane tą drogą, może zostać ona odesłana na adres nadawcy.

Lak – materiał mający właściwość mięknięcia w wysokich temperaturach (kilkuset stopni Celsjusza, panujących w płomieniu np. świecy) aż do postaci półpłynnej oraz zastygania w temperaturze pokojowej. Po zastygnięciu trwale zachowuje kształt, który posiadał w trakcie obniżania temperatury i ma dobrą przyczepność do papieru i materiałów tekstylnych (płótna, także nici itp.), przy czym jest stosunkowo kruchy.