Pod Egidą – polski kabaret satyryczny. Powstał w 1967 roku jako artystyczna kontynuacja studenckiego kabaretu Hybrydy.

Występowali w nim m.in. Jonasz Kofta, Adam Kreczmar, Kazimierz Rudzki, Jan Pietrzak, Piotr Fronczewski, Jan Tadeusz Stanisławski, Wojciech Pszoniak, Krystyna Janda, Ryszard Marek Groński, teksty pisali także m.in. Agnieszka Osiecka i Daniel Passent. Wprawdzie w początku XXI wieku kabaret jest głównie związany z Janem Pietrzakiem, to w początkowej fazie (lata 1970) ton nadawali mu poeci i satyrycy: Jonasz Kofta i Adam Kreczmar. Pietrzak występował w skeczach, najchętniej grał postacie robotników przyozdobione w berecik z antenką. W latach PRLu kabaret Pod Egidą był rodzajem wentyla politycznego, jednym z nielicznych miejsc w Warszawie, gdzie w sposób mniej lub bardziej otwarty istniał kabaret polityczny. Dzięki temu władze mogły dowieść, że w Polsce jest kabaret polityczny. Na prapremierach z udziałem cenzorów bawili się cenzorzy i publiczność. Siedzibą kabaretu w latach 1967-75 był pałacyk Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych przy ulicy Chmielnej (dawnej Rutkowskiego) 5. W kawiarence, do której schodziło się w dół, można było wysłuchać m.in. monologów na podstawie felietonów Janusza Głowackiego

Attyla był wielkim humanistą. Humanizm swój najpełniej realizował w szyku bitewnym. Najważniejszym elementem szyku był dla wodza Hunów człowiek. (...) Atylla ciekawie rozwiązał sprawę wierzeń. Wierzyło się mianowicie Atylli. Podobnie szkolony był też młody Hun. Już w piątym roku życia znał prawidłową wymowę imienia wodza, a także musiał skandować je w biegu. W tym kierunku harmonijnie rozwijana była jego osobowość do końca życia.

Pszoniak z Fronczewskim opowiadali zdarzenie:

Studiuje u nas taki Gruzin, Goridze się nazywa, a na imię ma Awas. I jest docent Pietajew. Docent wzywa studenta i pyta - nazwisko? Goridze. A jak was nazywają? Awas. Mnie Mikołaj Stiepanowicz, a was? Awas. Pszoniak udawał, że nic nie rozumie a Fronczewski wpadał w coraz większą rozpacz opowiadając tę historię wielokrotnie.

W 1980 roku 43 filmowców i dziennikarzy pisze apel do władz PRL o zaostrzenie polityki kulturalnej, w którym krytykują Kabaret pod Egidą, gdyż "wyszydza podstawowe wartości socjalizmu i prowadzi nie przebierającą w środkach agitację antyradziecką".

Od października 2007 do kwietnia 2008 Kabaret pod Egida był związany z Ośrodkiem Kultury Ochoty w Warszawie. Obecnie z Kabaretem często gościnnie występuje Edward Hulewicz, Joanna Jeżewska, Marcin Wolski, Ewa Dałkowska, Paweł Dłużewski, Rafał Ziemkiewicz i Ryszard Makowski.

Kabaret pod lupą SB

W latach '70 Służba Bezpieczeństwa inwigilowała artystów Kabaretu pod Egidą: Jana Pietrzaka, Krystynę Jandę i Piotra Fronczewskiego. Komunistyczne władze bardzo bolała popularność kabaretu, budowana na ironii wobec systemu. Wokół kabaretu działało co najmniej kilku tajnych współpracowników SB. Twórcom kabaretu oferowano wyjazdy zagraniczne w zamian za podpisanie tzw. "lojalki", której ani Pietrzak, ani Janda z Fronczewskim nigdy nie podpisali. Wiele występów Pod Egidą było nagrywanych przez tajnych współpracowników peerelowskich służb i władza utrudniała udostępnienie grupie lokalu. Wiele dowcipów z lat '70 szersza publiczność usłyszała dopiero w latach '80.

Zobacz też

Egida – tarcza Zeusa

Przypisy

Linki zewnętrzne

Kabaret Pod Egidą na autorskiej stronie Jana Pietrzaka