Podniesienie - Polski Serwis Naukowy

Podniesienie konsekrowanej Hostii.

Podniesienie – część Mszy świętej, w czasie której kapłan podnosi w górę hostię i kielich, ukazując zgromadzonym wiernym materię Sakramentu (chleb i wino), które w czasie modlitwy eucharystycznej zostały przemienione w Ciało i Krew Chrystusa. Ta przemiana jest zwana transsubstancją.

Modlitwa eucharystyczna (łac. Prex eucharistica; nazwa stosowana w Kościele rzymskokatolickim), anafora (nazwa powszechna w Kościołach Wschodnich) jest centralnym elementem mszy; stanowiąc część liturgii eucharystycznej. Następuje po przygotowaniu darów ofiarnych, a poprzedza obrzędy komunijne.

Hostia (łac. hostia: ofiara) – niekwaszony (przaśny) chleb, okrągły opłatek z mąki pszennej, nierzadko ozdabiany krzyżem lub motywami religijnymi, używany przy sprawowaniu Mszy Świętej.

Niekiedy podniesieniu towarzyszy dźwięk dzwonków lub okadzanie.

Zwyczaj ten wprowadzono około XIII wieku, utrwalony zaś został po reformie liturgicznej Soboru trydenckiego (1563), by umożliwić wiernym oddanie czci niewidocznej dla nich hostii, kapłan bowiem odprawiał Mszę świętą odwrócony plecami do ludzi.

Istnienie podniesienia potwierdzają w Polsce średniowieczne żywoty świętych. Autor żywotu bł. Kingi podkreśla, że świątobliwa klaryska wpatrywała się z załzawionymi oczyma podczas Mszy świętej w Ciało Pańskie, gdy w momencie podniesienia miały uderzać dzwony zwołujące wiernych do oglądania i adoracji Przeistoczenia chleba w Ciało Chrystusa.

Transsubstancjacja (od łac. transsubstantiatio), przeistoczenie – w teologii oznacza rzeczywistą przemianę substancji podczas Eucharystii: chleba (hostii) w ciało, a wina w krew Jezusa Chrystusa. Termin ten został przyjęty podczas Soboru Laterańskiego IV w 1215 roku. Teolodzy prawosławni używają czasem terminu transsubstancjacja – uważają jednak, że termin ten ma charakter nie opisowy, ale wskazuje na tajemnicę obecności cielesnej Jezusa w Eucharystii.

Ciało Chrystusa (określenie występuje w Piśmie Świętym głównie u św. Pawła) - oznacza pojedynczą i konkretną wspólnotę lokalną, ustanowioną przez uczestnictwo (koinonia) w jednym Ciele eucharystycznym.

Bibliografia

Mirosław Korolko, Leksykon kultury religijnej w Polsce, Oficyna Wydawniczo-Poligraficzna "ADAM", Warszawa 1999, s. 422.

Nicole Lemaître, Marie-Thérèse Quinson, Véronique Sot, Słownik kultury chrześcijańskiej, przeł. i uzup. Tadeusz Szafrański, Instytut Wydawniczy Pax, Warszawa 1997, s. 240.