Podwozie - lotnictwo - Polski Serwis Naukowy

Stałe podwozie główne samolotu Junkers Ju 52

Trójpodporowe chowane podwozie samolotu Airbus A330 - widoczne wielokołowe wózki i luki podwozia

Chowane podwozie główne samolotu Boeing 747 (w nietypowym układzie czterech goleni)

Podkadłubowa goleń podwozia z wózkiem samolotu Boeing 747

Płoza przy lewym kole samolotu Su-7 wspomagająca operowanie z nawierzchni nieutwardzonych

Podwozie – zespół płatowca (samolotu, śmigłowca lub szybowca) umożliwiający postój na podłożu oraz przejście ze stanu spoczynku do lotu w powietrzu i odwrotnie. Podwozie umożliwia postój płatowca na ziemi, wodzie lub konstrukcji (np. pokładzie okrętu), jego przemieszczanie po podłożu (kołowanie), start i lądowanie (lub wodowanie).

Airbus A330 to samolot pasażerski używany w lotach komercyjnych na średnich i długich dystansach o dużej ładowności produkowany przez koncern Airbus. Został zaprojektowany równocześnie z czterosilnikowym A340. Lot dziewiczy odbył w 1992 r.

Kadłub samolotu jest podstawowym zespołem łączącym wszystkie jego części. Do kadłuba jest przymocowany centropłat (do niego z kolei skrzydła, czasem silnik), usterzenie ogonowe lub przednie, Mieszczą się w nim kabina załogi, w samolotach pasażerskich kabina pasażerska i inne pomieszczenia (np. ładownie, komory bombowe, zbiorniki paliwa, pomocnicze zespoły napędowe, komory podwozia oraz większość wyposażenia i instalacji).

W przypadku samolotów, podwozie najczęściej składa się z ogumionych kół, mocowanych na goleniach, ramach lub innych wspornikach, zwykle zaopatrzonych w elementy amortyzujące (amortyzatory), czasami podpieranych zastrzałami. Podwozie kołowe może być stałe lub chowane (wciągane) w locie. Podwozie chowane cechuje się bardziej skomplikowaną konstrukcją, lecz sprzyja zmniejszeniu oporów aerodynamicznych, dlatego jest stosowane na wszystkich samolotach rozwijających większe prędkości. Podwozie chowane najczęściej wciągane jest do luków w skrzydłach, kadłubie lub gondolach silnikowych.

Gąsienicowy układ bieżny - mechanizm umożliwiający poruszanie się pojazdów w terenie przy pomocy gąsienic, które zwiększają powierzchnię styku pojazdu z podłożem zmniejszając jednocześnie nacisk jednostkowy i poprawiając przejezdność terenu. Wykorzystywany jest w czołgach, transporterach opancerzonych, koparkach, spycharkach i innych ciężkich maszynach manewrujących na nawierzchniach nieutwardzonych.

Okręt – zwykle uzbrojona jednostka pływająca w służbie państwa, tj. jego sił zbrojnych – marynarki wojennej pod banderą wojenną, przeznaczona do wykonywania zadań bojowych. Także duży statek.

W zależności od masy samolotu stosowane są golenie z kołami pojedynczymi lub zespołami kół, w tym wózkami kilkukołowymi. W ciężkich samolotach transportowych stosowane są nawet zespoły wielokołowych goleni. Golenie podwozia można podzielić na: główne (przenoszące zasadniczą część masy płatowca), pomocnicze (przenoszące mniejszą część masy płatowca) i dodatkowe (nie przenoszące masy płatowca lub przenoszące niewielką część).

Samolot – statek powietrzny cięższy od powietrza (aerodyna), utrzymujący się w powietrzu dzięki wytwarzanej sile nośnej za pomocą nieruchomych, w danych warunkach względem statku, skrzydeł. Ciąg potrzebny do utrzymania prędkości wytwarzany jest przez jeden lub więcej silników.

Pływak (pożarnictwo) - pusty szczelny zbiornik służący do utrzymania smoka ssawnego na wymaganej głębokości poniżej lustra wody zabezpieczając go przed opadnięciem na dno i zanurzeniem się w mule i wodorostach. Masa pływaka wynosi ok. 2 kg. Pływak ma kształt cylindra obustronnie zakończonego wypukłymi dnami i wykonany jest z blachy stalowej ocykowanej lub z tworzywa sztucznego.

Podstawowe układy konstrukcyjne podwozia kołowego:

klasyczny: dwie główne golenie podwozia znajdują się przed środkiem ciężkości płatowca, rozstawione na boki w linii poprzecznej do osi płatowca w celu zapewnienia stabilności na podłożu, a pod ogonem płatowca znajduje się pomocnicze kółko ogonowe lub płoza ogonowa. Płatowiec na ziemi jest przechylony na ogon w stosunku do swojej osi podłużnej i podparty na kółku ogonowym. W układzie tym golenie główne przenoszą 80-90% masy płatowca.

trójpodporowy (trójkołowy): dwie główne golenie podwozia znajdują się za środkiem ciężkości płatowca, rozstawione na boki w linii poprzecznej do osi płatowca w celu zapewnienia stabilności na podłożu, a pod częścią dziobową płatowca znajduje się pomocnicza przednia goleń. W układzie tym golenie główne przenoszą 80-90% masy płatowca.

jednotorowy: dwie główne golenie podwozia znajdują się w osi symetrii płatowca. Tylna główna goleń znajduje się za jego środkiem ciężkości, przenosząc ok. 50-60% masy płatowca, a przednia główna goleń podwozia znajduje się pod częścią dziobową płatowca, przenosząc ok. 40-50% masy płatowca. Dla stabilizacji na ziemi zwykle stosowane są podpierające koła dodatkowe pod skrzydłami. Układ ten jest rzadko stosowany.

dwutorowy: sporadycznie stosowany układ podobny do jednotorowego, w którym golenie główne przednie i tylne podwozia umieszczone są w dwóch rzędach obok siebie, bez kół dodatkowych (np. B-52 Stratofortress)

stosowane są również różne mniej typowe układy mieszane, np. w Boeing 747

Układ klasyczny podwozia stosowany był w większości samolotów śmigłowych do lat 50. XX wieku, stąd przyjęła się jego nazwa. Stosowany był jedynie w nielicznych samolotach odrzutowych (np. Jak-17). Obecnie układ klasyczny jest stosowany już tylko na niewielką skalę w lekkich samolotach śmigłowych. Układ trójkołowy był stosowany na małą skalę od początku lotnictwa (np. Caproni Ca.3), zaczął być jednak powszechnie stosowany dopiero w latach 40. (w tym okresie głównie w samolotach konstrukcji amerykańskiej). Stosowany był i jest nadal w zdecydowanej większości samolotów odrzutowych i, od lat 50., również w większości samolotów śmigłowych.

Samolot odrzutowy, odrzutowiec – samolot, którego napęd stanowi jeden lub więcej silników odrzutowych. Ściślej rzecz biorąc silniki są najczęściej turboodrzutowymi albo turbowentylatorowymi. Samoloty te rozwijają znaczne prędkości, często poddźwiękowe, a nawet naddźwiękowe.

Zastrzał w lotnictwie jest to element konstrukcyjny statków powietrznych, głównie samolotów - profilowany pręt łączący płat, statecznik poziomy lub podwozie z kadłubem, stosowany zwłaszcza w starszych konstrukcjach dwupłatów i górnopłatów zastrzałowych. Rolą zastrzałów jest zwiększenie zdolności zespołów płatowca do przenoszenia obciążeń zewnętrznych, dzięki czemu całość konstrukcji może być lżejsza. Obecnie zastrzały zewnętrzne zostały w większości wyparte przez konstrukcje wolnonośne.

Rzadko stosowane jest podwozie na nartach lub płozach, głównie w warunkach zimowych, czasami do lądowania na trawiastej nawierzchni. Podwozie takie zwykle występowało w układzie klasycznym, analogicznym do kołowego (zwykle istniała możliwość wymiany nart na koła). Prowadzono także eksperymenty z podwoziem gąsienicowym lub na poduszce powietrznej.

PZL W-3 Sokół – wielozadaniowy śmigłowiec produkcji polskiej. Używany jest w takich krajach jak Polska, Czechy, Birma, Hiszpania, Korea Południowa, Zjednoczone Emiraty Arabskie, Niemcy, Wietnam i Rosja.

Jak-17 (ros. Як-17, kod amerykański – Type 16, kod NATO – Feather) – radziecki odrzutowy myśliwiec z końca lat 40., jeden z pierwszych radzieckich samolotów odrzutowych, powstały na bazie samolotu Jak-15.

W przypadku wodnosamolotów pływakowych, podwozie stanowią pływaki (podwozie pływakowe). W łodziach latających, funkcję podwozia pełni dolna część kadłuba zwana podłodziem (z tym, że samoloty amfibie posiadają oprócz tego chowane podwozie kołowe).

W śmigłowcach stosowane jest podwozie kołowe albo płozowe. Płozy występują tylko w lżejszych konstrukcjach. Podwozie kołowe w śmigłowcach występuje w różnych układach, najczęściej jest stałe. Jedynie nieliczne śmigłowce mają podwozie chowane (np. Mi-24). W śmigłowcach operujących z wody stosowane są pływaki do wodowania, albo wyprofilowany spód kadłuba (podłodzie), jak w łodziach latających (np. Mi-14). Pływaki mogą być albo stałe, zastępujące płozy, albo nadmuchiwane, uzupełniające podwozie lądowe (jak w morskich wersjach śmigłowca W-3 Sokół).

Płatowiec — główna część statku powietrznego służąca do zabudowy jednostek napędowych, wyposażenia mechanicznego i elektronicznego, uzbrojenia, a także pomieszczenia załogi i transportu ładunków. Głównym zadaniem płatowca jest wytworzenie aerodynamicznej siły nośnej. Płatowiec samolotu składa się z skrzydeł, kadłuba (niekiedy w postaci dwóch niezależnych kadłubów lub belek kadłubowych), gondoli dla zespołów napędowych, podwozia, usterzenia i układów sterowania. Płatowce szybowców budowane są bardzo podobnie, ale nie posiadają gondoli silników (wyjątek stanowią motoszybowce). Zasadniczymi częściami płatowca są kadłub i skrzydła zawierające elementy wytrzymałościowe takie jak dźwigary i podłużnice wzmocnione pomocniczymi elementami usztywniającymi w postaci wręg, żeber, przegród i pokryć.

Mi-14 (ros. Ми-14, oznaczenie NATO Haze) – wielozadaniowy śmigłowiec morski, produkcji radzieckiej, zaprojektowany przez biuro Michaiła Mila jako rozwinięcie udanej konstrukcji Mi-8. Śmigłowiec ma możliwość prowadzenia długotrwałych zadań nad powierzchnią wody.

W szybowcach podwozie często ogranicza się do jednego koła albo płozy pod kadłubem.