Podział administracyjny - Polski Serwis Naukowy

Podział administracyjny (podział terytorialny) – podział terytorium państwa na mniejsze obszary, którego celem jest m.in. usprawnienie realizacji zadań przez organy administracji publicznej.

Obszary te nazywane są jednostkami podziału terytorialnego kraju lub jednostkami podziału administracyjnego.

Podział administracyjny jest rodzajem regionalizacji, tzn. podziału państwa na regiony (nazywane regionami administracyjnymi) uwzględniającego pewne kryteria geograficzne, historyczne, gospodarcze, społeczne oraz prawno-administracyjne. Wytyczenie jednostek podziału administracyjnego musi uwzględniać wykształcone już powiązania przestrzenne oraz przemieszczenia ludności. Trudność takiego podziału polega na tym, że granice regionów geograficznych tworzą strefy przejściowe, podczas gdy granice regionów administracyjnych muszą być jednoznaczne. Podział administracyjny jest zatem wynikiem pewnych kompromisów. Obecnie dużą wagę przywiązuje się do opinii społeczności lokalnych.

Nikaragua (Nicaragua, Republika Nikaragui – República de Nicaragua) – państwo w Ameryce Północnej, położone między Hondurasem na północy, a Kostaryką na południu. Na zachodzie na długości 320 km oblewają ją wody Oceanu Spokojnego, a na wschodzie na długości 480 km – wody Morza Karaibskiego.

Wilajet (tur. – vilâyet, z arab.: ولاية – wilāyah), także wilaja – w imperium osmańskim od 1864 roku nazwa prowincji; to samo znaczenie w języku malajskim. Nazwa pochodzi od arabskiego waliyah (zarządzać).

Podziały administracyjne odznaczają się także ciągłością przestrzenną i kompletnością, tzn. że całe terytorium kraju jest pokryte jednostkami tego samego poziomu, a żaden obszar nie jest pominięty. Podziały administracyjne są wielostopniowe i mają charakter hierarchiczny. Oznacza to, że jednostki niższego rzędu zawierają się w jednostkach wyższego rzędu, którym są także podporządkowane.

Podział terytorialny Polski zmieniał się wielokrotnie, od II wojny światowej reformy miały miejsce w latach: 1946, 1950, 1957, 1975 oraz obecny trójstopniowy podział administracyjny obowiązujący od 1 stycznia 1999.

Prefektura - jednostka administracyjna podstawowego podziału administracyjnego w Japonii, Czadzie, Grecji (tutaj jest to tzw. nomos), Rwandzie i Republice Środkowoafrykańskiej a także w pewnym okresie jednostka podziału w starożytnym Rzymie (zob. Prefektura (starożytność)).

W niektórych państwach obok podstawowego podziału kraju istnieją także jednostki pomocnicze. Mogą one istnieć na różnych poziomach – najniższym, np. sołectwa, dzielnice czy najwyższym, np. makroregiony planistyczne w podziale na 16 województw.

Ponadto niezależnie od struktur administracyjnych istnieją tzw. podziały specjalne. Wyznaczają one przestrzenną organizację działań instytucji państwowych (np. wojska, kolei, sądownictwa, lasów państwowych – nadleśnictwa) czy niepaństwowych (np. związków wyznaniowych – diecezje, parafie, gminy wyznaniowe). Obecnie dąży się do tego, by granice podziałów specjalnych dla instytucji państwowych były, o ile to możliwe, zgodne z podziałem administracyjnym.

Geokodowanie – procedura przyporządkowania punktom lub obszarom na kuli ziemskiej kodów, umożliwiających jednoznaczną identyfikację każdego miejsca.

Niemcy (Republika Federalna Niemiec, RFN; do traktatu pomiędzy RFN a Polską Rzecząpospolitą Ludową (1970) w Polsce stosowana była oficjalnie nazwa Niemiecka Republika Federalna, NRF; niem.: Deutschland lub Bundesrepublik Deutschland, BRD) – państwo federacyjne położone w Europie, będące członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), G8, ONZ oraz NATO. Stolicą Niemiec jest Berlin (przed połączeniem z NRD – Bonn, obecnie noszące tytuł miasta federalnego). Językiem oficjalnym jest język niemiecki.

Nazwy

Nazwy znanych jednostek podziału administracyjnego na świecie:

comarca – jednostka podziału terytorialnego w Hiszpanii, Panamie, Nikaragui, Portugalii, Brazylii

część składowa – Wielka Brytania

departament – m.in. we Francji,

dystrykt federalny – terytoria stołeczne w państwach federalnych,

dzielnica – w większości miast świata,

gmina – najniższy stopień organizacji terytorialnej w wielu krajach,

gubernia,

hrabstwo – m.in. w USA, Anglii

kanton – kraje Konfederacji Szwajcarskiej, także jednostka we Francji

komitat – na Węgrzech

kraj – m.in. w Czechach, Rosji,

kraj związkowy (land) – w Niemczech i w Austrii,

Kreis – w Niemczech i Austrii, (powiat) – w Polsce

miasto wydzielone,

muhafazat – w wielu państwach arabskich,

obszar – jedyny szczebel podziału administracyjnego dla Alaski (borough), mniej więcej bardzo duży powiat, jest ich 11, i stanowią tylko cześć powierzchni lądowej stanu, a pozostała, niezamieszkana cześć terytorium stanu do Unorganized Borough (obszar niezorganizowany)

obwód – w Rosji i na Ukrainie,

okres – na Słowacji i dawniej w Czechach

okręg – w Rumunii, Litwie i Łotwie.

osiedle – w większości miast świata,

ostan w Iranie

powiat – w Polsce, (Kreis) w Niemczech i w Austrii

prefektura – w Japonii

prowincja – m.in. w Kanadzie,

region – m.in. we Francji,

rejencja

rejon na Białorusi, w Rosji

republika w Rosji, republiki radzieckie w ZSRR,