Podział administracyjny Australii - Polski Serwis Naukowy

Australia to państwo federalne podzielone na 6 stanów i 3 terytoria federalne:

Podział administracyjny Australii

Terytoria zależne

Norfolk

Wyspa Bożego Narodzenia

Wyspy Kokosowe (Wyspy Keelinga)

Wyspy Morza Koralowego

Wyspy Heard i McDonalda

Australijskie Terytorium Antarktyczne

Wyspy Ashmore i Cartiera

Podstawowe informacje

Historia tworzenia podziału administracyjnego Australii

Stany australijskie wywodzą się z dawnych brytyjskich kolonii sprzed czasów Federacji (1901). Ich niezależność chroniona jest przez konstytucję, a prawa na poziomie Związku Australijskiego obowiązują tylko tam, gdzie pozwala na to konstytucja. Inaczej jest w terytoriach, gdzie automatycznie obowiązuje legislacja federalna. Większość z terytoriów administrowana jest bezpośrednio przez rząd federalny, jedynie trzy z nich (Terytorium Północne, Australijskie Terytorium Stołeczne i Norfolk) posiadają własną administrację. Ale nawet w tych terytoriach parlament australijski posiada pełną moc prawodawczą i może uchylić prawa ustanowione przez instytucje terytoriów. W różnych ciałach międzyrządowych Terytorium Północne i Australijskie Terytorium Stołeczne traktowane są jak stany.

Australia (Związek Australijski, Commonwealth of Australia) – kraj położony na półkuli południowej, obejmujący najmniejszy kontynent świata, wyspę Tasmanię i inne znacznie mniejsze wyspy na Oceanie Indyjskim i Spokojnym. Australia na powierzchni nie sąsiaduje z żadnym krajem, natomiast poprzez morza krajami sąsiadującymi z Australią na północy są: Indonezja, Timor Wschodni i Papua-Nowa Gwinea; na północnym wschodzie: Wyspy Salomona, Vanuatu oraz Nowa Kaledonia; na południowym wschodzie: Nowa Zelandia. Australia jest jedynym państwem, które jest również kontynentem.

Wyspy Kokosowe (Terytorium Wysp Kokosowych (Keelinga); ang. Cocos (Keeling) Islands) – grupa dwóch atoli koralowych na Oceanie Indyjskim stanowiących terytorium zależne Australii, położonych 1100 km na południowy zachód od Sumatry. Ze względów na przynależność polityczną, terytorium to przeważnie jest zaliczane do Oceanii, choć niektórzy geografowie zaliczają je do Azji Południowo-Wschodniej.

Każdy stan posiada gubernatora, mianowanego przez króla/królową Australii, ale faktycznie wybranego przez premiera stanu. W Terytorium Północnym i na wyspy Norfolk władzę monarszą reprezentuje administrator, wyznaczany przez gubernatora generalnego Australii. W Australijskim Terytorium Stołecznym nie ma ani gubernatora, ani administratora, za to niektóre z jego funkcji sprawuje sam gubernator generalny Australii.

Wyspy Ashmore i Cartiera – terytorium zależne Australii składające się z rafy koralowej Ashmore i wyspy Cartier. Terytorium położone jest na Oceanie Indyjskim na północny zachód od Australii i południe od Indonezji.

Parlament - w państwach o demokratycznych systemach władzy, jest to najwyższy organ przedstawicielski, a jednocześnie zasadniczy organ władzy ustawodawczej.

W każdym stanie jest dwuizbowy parlament wzorowany na parlamencie federalnym, poza Queenslandem, który zniósł wyższą izbę w 1922. Niższa izba nazywana jest Zgromadzeniem Ustawodawczym (Legislative Assembly), jedynie w Australii Południowej i na Tasmanii nazywany jest House of Assembly. Wyższa izba nazywana jest Radą Ustawodawczą (Legislative Council). Wspomniane wyżej trzy samorządne terytoria mają jednoizbowy parlament.

Wyspa Norfolk (Terytorium Wyspy Norfolk; ang.: Norfolk Island, Territory of Norfolk Island; norfolski (norfuk): Norfuk Ailen) – australijskie terytorium zależne składające się z wyspy Norfolk i dwóch mniejszych wysepek: Philip i Nepean. Położone jest na Morzu Fidżi, na Oceanie Spokojnym pomiędzy Australią, Nową Zelandią i Nową Kaledonią.

Gubernator generalny Związku Australijskiego (ang. Governor-General of the Commonwealth of Australia) – reprezentant Korony Brytyjskiej w Dominium Australii. Ma prawo mianowania ministrów i sędziów oraz rozwiązania parlamentu oraz sygnowania ustaw. Przewodniczy Federalnej Radzie Wykonawczej i jest nominalnym dowódcą Australijskich Sił Zbrojnych.

Głową rządu w każdym stanie jest premier, wyznaczany przez gubernatora stanu z partii lub koalicji stanowiącej większość w niższej izbie parlamentu stanowego. W przypadku kryzysu konstytucjonalnego może wyznaczyć jednak kogoś innego. Na czele rządu w terytoriach stoi główny minister.

Wyspy Morza Koralowego (Terytorium Wysp Morza Koralowego; ang. Coral Sea Islands, Coral Sea Islands Territory) to terytorium zależne Australii położone na wschód od australijskiego stanu Queensland. Terytorium obejmuje rafy koralowe i niewielkie wyspy rozrzucone na obszarze 780 000 km² Morza Koralowego i Morza Tasmana.

Wyspa Bożego Narodzenia (Terytorium Wyspy Bożego Narodzenia; ang.: Christmas Island, Territory of Christmas Island; malajski Pulau Krismes, Wilayah Pulau Krismas; chiń. 圣诞岛 – Shèngdàn Dǎo, 圣诞岛领地 – Shèngdàn Dǎo Lǐngdì) - australijskie terytorium zależne składające się z wyspy o tej samej nazwie. Położone jest na Oceanie Indyjskim, 380 km na południe od indonezyjskiej wyspy Jawa. Ze względów na przynależność polityczną, terytorium to przeważnie jest zaliczane do Oceanii, choć niektórzy geografowie zaliczają je do Azji.