Polski Serwis Naukowy - OnLine od 1999 roku RSS RSS
  auto?
Dodaj do: 
Dodaj link do serwisu Facebook   Dodaj link do opisu GG  Dodaj link do serwisu Wykop   Dodaj link do serwisu Google   Dodaj link do serwisu Twitter  Dodaj link do serwisu Wyczaj.to   Dodaj link do serwisu Gwar   Dodaj link do serwisu Delicious  Dodaj link do serwisu Digg   Dodaj link do serwisu Furl   Dodaj link do serwisu Magnolia  Dodaj link do serwisu Reddit   Dodaj link do serwisu Simpy   Dodaj link do serwisu Slashdot  Dodaj link do serwisu Technorati   Dodaj link do serwisu YahooMyWeb
Warto przeczytać:
 
"Rzeczpospolita": łowy na polskie talenty
Czeka nas drenaż mózgów? - pyta "Rzeczpospolita". Ponad połowa studentów czołowych uczelni jest gotowa wyjechać za granicę - wynika z badań Szkoły Głównej Handlowej i firmy doradczej Deloitte. Według gazety, w czwartek na spotkani...
 
"Rzeczpospolita": Nadlatuje niezwykła osa
Naukowcy z Wojskowej Akademii Technicznej budują "osę" - mały, ultralekki samolot o możliwościach śmigłowca, informuje "Rzeczpospolita". Niebawem odbędą się pierwsze testy, zapowiada gazeta. "Osa" zabier...
 
,,Rzeczpospolita": Polscy naukowcy wyprzedzili świat
Odkrycie warszawskich naukowców z Instytutu Technologii Materiałów Elektronicznych oraz Wydziału Fizyku Uniwersytetu Warszawskiego może zrewolucjonizować rynek komputerów - informuje ,,Rzeczpospolita". Dzięki niemu komputery będą kilkaset razy szybsz...
 
Śląskie/ Rozpoczęły się zajęcia szkoły j. polskiego dla obcokrajowców
Ponad stu pięćdziesięciu obcokrajowców przyjechało w niedzielę do Cieszyna, żeby wziąć udział w 21. Letniej Szkole Języka, Literatury i Kultury Polskiej Uniwersytetu Śląskiego - poinformował rzecznik prasowy szkoły Marcin Maciołek. Kurs w ramach 21. Letniej Szkoły J...
 
I Śląskie Dni Społeczeństwa Informacyjnego
"Truizmem stało się już twierdzenie, że współczesna gospodarka opiera się na wiedzy. Jest oczywiste, że tylko regiony potrafiące zapewnić swoim mieszkańcom realizację takich właśnie potrzeb, mają szansę stać się motorami rozwoju i atrakcyjnym...

Reklama:


Podział terytorialny Rzeczypospolitej Obojga Narodów

To hasło encyklopedii posiada podstrony: 1 [2],[3]

Czy wiesz że...?
Województwo gnieźnieńskie, (łac. Palatinatus Gnesnensis) zostało utworzone w 1768 r. poprzez wydzielenie z województwa kaliskiego trzech powiatów. Istniało do II rozbioru Polski w 1793 r.

Królestwo Prus (niem. Königreich Preußen) – oficjalny tytuł państwa prusko-brandenburskiego po roku 1701 wraz z pozostałymi domenami dynastii Hohenzollernów w latach 1701-1918, od 1871 roku wchodzące w skład Cesarstwa Niemieckiego.
Podział administracyjny I RP. Stan prawny na rok 1619
Podział I Rzeczypospolitej na województwa w 1635 r.
Podział Rzeczypospolitej Obojga Narodów na prowincje
Fragment obrazu Bernarda Bellotto przedstawiający elekcję Stanisława Augusta Poniatowskiego w 1764 roku na Woli, widoczne koło rycerskie z chorągwiami województw

Podział terytorialny Rzeczypospolitej Obojga Narodów był pochodną skomplikowanej historii wewnętrznych zmian terytorialnych sięgających czasów rozbicia dzielnicowego w Polsce oraz zewnętrznych strat i nabytków terytorialnych Polski i Litwy.

Ziemia łukowska — niewielka kraina historyczna w północno-wschodniej Małopolsce, której głównym miastem jest Łuków. W czasach I Rzeczypospolitej należała do województwa lubelskiego.
Województwo sandomierskiewojewództwo, część Małopolski, jednostka administracyjna w okresie I Rzeczypospolitej oraz później, w pierwszym okresie istnienia Królestwa Kongresowego. Na północy graniczyło ono z Mazowszem i Wielkim Księstwem Litewskim (z tą jego częścią, którą zwano Podlasiem – od sąsiedztwa Lachów). Od wschodu sąsiadowało ono z Rusią Czerwoną. Na zachodzie Pilica stanowiła granicę z województwem łęczyckim i sieradzkim, zaś na południowym zachodzie znajdowało się województwo krakowskie.

Pojęcie Rzeczpospolita Obojga Narodów odnosi się do państwa polsko-litewskiego od unii lubelskiej (1569 r.) do ostatniego rozbioru. Rzeczpospolita składała się z dwóch części Korony Polskiej (potocznie - Korony) i Wielkiego Księstwa Litewskiego (potocznie - Litwy), które posiadały dużą niezależność przejawiającą się również w administracji terytorialnej.

Księstwo siewierskie (łac. Ducatus Severiensis) - od 1177 do 1443 księstwo we władaniu Piastów bytomskich, cieszyńskich, opolskich i raciborskich zależnych od państwa czeskiego. W latach 1443 - 1790 samodzielne, pod panowaniem książąt siewierskich, którymi byli kolejni biskupi krakowscy. Samo użycie określenia księstwo przypada na czas władania Piastów śląskich. Wcześniej bowiem jeszcze, książę dzielnicy krakowskiej, Kazimierz II Sprawiedliwy, po zdobyciu władzy w 1177, podarował Mieszkowi Plątonogiemu, księciu raciborskiemu, Siewierz wchodzący w skład kasztelanii bytomskiej i wraz z kasztelanią oświęcimską – w odpłacie za wsparcie go w wewnątrzdynastycznych walkach o władzę w Krakowie.
Birżyniany (lit. Biržuvėnai) - wieś na Litwie, położona w okręgu telszańskim w rejonie telszańskim w starostwie Łukniki, 146 mieszkańców (2001).


Indeks

Rzeczpospolita Obojga Narodów

  • Korona Polska
  • Prowincja wielkopolska
  • województwa wielkopolskie
  • województwa mazowieckie
  • województwa Prus Królewskich
  • Prowincja małopolska
  • województwa małopolskie
  • województwa ruskie
  • Wielkie Księstwo Litewskie
  • Inne terytoria
  • Lenna
  • Województwa utworzone na sejmie grodzieńskim 23 listopada 1793 r.
  • Korona Polska

    Korona dzieliła się na dwie prowincje: wielkopolską (do której zaliczano również Mazowsze i Prusy Królewskie) oraz małopolską (z Rusią Czerwoną i Ukrainą).

    Województwo podlaskie zostało utworzone na sejmie grodzieńskim 23 listopada 1793 r. z ziemi drohickiej, mielnickiej i bielskiej. Nie zostało w pełni zorganizowane w związku z rozpoczęciem insurekcji kościuszkowskiej.
    Województwo lubelskie zostało utworzone na sejmie grodzieńskim 23 listopada 1793 r. z województwa lubelskiego z częścią powiatu krasnostawskiego leżącą na lewym brzegu rzeki Wieprz i ziemią łukowską. Nie zostało w pełni zorganizowane w związku z rozpoczęciem insurekcji kościuszkowskiej. Województwo miało mieć w Sejmie dwóch senatorów (wojewodę i kasztelana) i sześciu posłów wybieranych na cztery lata (po dwóch z każdej ziemi). Miało wybierać po: 6 sędziów ziemskich, 6 komorników ziemskich, 1 pisarza sądowego ziemskiego, 9 komisarzy porządkowych, 1 regenta aktowego z każdej ziemi. Sejmiki miały odbywać się w kościele pojezuickim w Lublinie.

    Prowincja wielkopolska

    Information icon.svg Osobny artykuł: prowincja wielkopolska.

    Wielkopolska

  • województwo poznańskie (od 1314r.) z ziemią wschowską (Wschowa)
  • powiat wałecki
  • powiat poznański
  • powiat kościański
  • województwo kaliskie (od 1314r.) (Kalisz)
  • powiat gnieźnienski (do 1768)
  • powiat kcyński (do 1768)
  • powiat kaliski
  • powiat koniński
  • powiat nakielski (do 1768)
  • powiat pyzdrski
  • województwo gnieźnieńskie (Gniezno), utworzone w 1768 z trzech powiatów wydzielonych z województwa kaliskiego
  • powiat gnieźnienski
  • powiat kcyński
  • powiat nakielski
  • województwo sieradzkie (Sieradz) z ziemią wieluńską (Wieluń)(od 1339r.)
  • powiat radomszczański
  • powiat sieradzki
  • powiat szadkowski
  • powiat piotrkowski
  • powiat wieluński
  • powiat ostrzeszowski
  • województwo łęczyckie (Łęczyca)(od 1352r.)
  • powiat łęczycki
  • powiat brzeziński
  • powiat orłowski
  • województwo brzeskokujawskie (Brześć Kujawski)
  • powiat brzeski
  • powiat radziejowski
  • powiat przedecki
  • powiat kowalski
  • powiat kruszwicki
  • województwo inowrocławskie (Inowrocław) z ziemią dobrzyńską (Dobrzyń)
  • powiat bydgoski
  • powiat inowłocławski
  • powiat dobrzyński
  • powiat rypiński
  • powiat lipnowski

  •    do góry

    Województwo krakowskie (łac. Palatinatus Cracoviensis) powstało już w XIV wieku i w niezmienionym kształcie weszło następnie w skład administracyjny I Rzeczypospolitej. Istniało do 1795 roku. Na przestrzeni wieków jego granice zmieniły się niewiele od czasów średniowiecza. Starosta Krakowski był jednocześnie generałem krakowskim i miał pod swoją jurysdykcją oprócz Krakowa trzy grody: Proszowski, Lelowski i Księski. W tym województwie znajdowała się dynamicznie rozwijająca Częstochowa wraz z klasztorem jasnogórskim będącym sanktuarium dynastycznym Jagiellonów i Wazów.
    Województwo trockie zostało utworzone na sejmie grodzieńskim 23 listopada 1793 r. ze stolicą w Trokach. Nie zostało w pełni zorganizowane w związku z rozpoczęciem insurekcji kościuszkowskiej.

    Mazowsze

  • województwo rawskie (od 1462r.)
  • powiat rawski
  • powiat bielski
  • powiat sochaczewski
  • powiat mszczonowski
  • powiat gostyniński
  • powiat gąbiński
  • województwo płockie (od 1495r.)
  • powiat płocki
  • powiat bielski
  • powiat raciąski
  • powiat sierpski (dziś sierpecki)
  • powiat płoński
  • powiat szreński
  • powiat niedzborski
  • powiat mławski
  • województwo mazowieckie (od 1529r.)
  • powiat czerski(zwany garwolińskim)
  • powiat grójecki
  • powiat warecki
  • powiat warszawski
  • powiat błoński
  • powiat tarczyński
  • powiat zakroczymski
  • powiat serocki
  • powiat nowomiejski
  • powiat ciechanowski
  • powiat przasnyski
  • powiat sąchocki (dawniej czerwiński)
  • powiat łomżyński
  • powiat koleński (kolneński)
  • powiat zambrowski
  • powiat ostrołęcki
  • powiat wiski
  • powiat wąsoski
  • powiat radziłowski
  • powiat różański
  • powiat makowski
  • powiat nurski
  • powiat ostrowski
  • powiat kamieńczykowski

  •    do góry

    Powiat mławski - powiat w Polsce (w północnej części województwa mazowieckiego), utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Mława.
    Człuchów (dawniej Słuchów, kaszb. Człuchòwò lub też Człochòwò, niem. Schlochau) - miasto i gmina w województwie pomorskim, w powiecie człuchowskim. Leży pomiędzy czterema jeziorami: Jeziorem Urzędowym, Miejskim Małym, Miejskim Dużym i największym: Rychnowskim, na Pojezierzu Krajeńskim.

    Prusy Królewskie

  • województwo chełmińskie
  • Od 1466 do 1537 całe województwo było jednym powiatem. W 1537 zostało podzielone na dwa powiaty: powiat michałowski i powiat chełmiński. W 1764 podzielono je na 7 powiatów: chełmiński, toruński, grudziądzki, radzyński, kowalewski, brodnicki i nowomiejski, a następnie w 1767 dodano jeszcze dwa kolejne, golubski i łasiński, jednak decyzje te nigdy nie weszły w życie.

    Ziemia bielska – obszar w dawnym woj. podlaskim, którego głównym miastem był Bielsk. Szlachta tej ziemi sejmiki odbywała w Bielsku, gdzie wybierała 2 posłów na sejm. Tam były sądy grodzkie i ziemskie.
    Domena – w systemie feudalnym część gospodarstwa, która należała tylko do pana feudalnego (najczęściej rycerz, magnat lub inny wasal króla). Chłop musiał na niej odpracować rentę feudalną jeżeli zażyczył sobie tego właściciel ziemski.
  • województwo malborskie
  • powiat sztumski
  • powiat kiszporski
  • powiat elbląski
  • powiat malborski
  • województwo pomorskie od 1466 do 1764 r. dzieliło się na 8 powiatów: człuchowski, gdański, mirachowski, nowski, pucki, świecki, tczewski, tucholski. W 1764 zostało podzielone zostało na powiaty: gdański, pucki, kościerski, tczewski, skarszewski, nowski, świecki, tucholski, człuchowski i mirachowski. Reforma ta nie weszła jednak w życie.
  • Księstwo Warmińskie

  •    do góry

    Województwo łęczyckie utworzył Władysław I Łokietek po przyłączeniu księstwa łęczyckiego do Korony. Senatorów miało 5, to jest większych 2: wojewoda i kasztelan łęczyccy, mniejszych 3, kasztelanowie: brzeziński, inowłodzki i konarski. Dzieliło się na trzy powiaty: łęczycki, brzeziński i orłowski. Tradycje o istnieniu powiatu inowłodzkiego są błędne. Miastem sejmikowym była Łęczyca, gdzie obierano na sejmy posłów 4, a deputatów trybunalskich 2. Herb województwa przedstawiał pół lwa czerwonego na białym polu i pół orła białego w czerwonym polu, zwróconych do siebie grzbietami uwieńczonych jedną koroną. Mundur sejmowy tego województwa był ten sam co sieradzkiego i gnieźnieńskiego, t.j. kontusz karmazynowy, wyłogi granatowe i żupan biały.
    Zygmunt Gloger herbu Prus II, pseud. Pruski (ur. 3 listopada 1845 w Tyborach-Kamiance, zm. 16 sierpnia 1910 w Warszawie) – polski historyk, archeolog, etnograf, folklorysta, krajoznawca.

    Prowincja małopolska

    Information icon.svg Osobny artykuł: prowincja małopolska.

    Małopolska

  • województwo krakowskie
  • powiaty w XVI wieku - proszowski, szczyrzycki (nieopodal Wiśnicza), lelowski, księski, śląski, biecki, sandecki.
  • powiaty w 1676 r. - krakowski, proszowski, lelowski, księski, szczerzecki, sądecki, czchowski, biecki.
  • ziemia spiska
  • Księstwo Oświęcimskie
  • Księstwo Zatorskie
  • województwo sandomierskie
  • powiaty w XVI wieku - sandomierski, wiślicki, chęciński, opoczyński, radomski, szydłowski, stężycki, oraz pilzneński i tarnowski, wcielone później do innych powiatów.
  • od 1676 r:
  • powiat sandomierski
  • powiat wiślicki
  • powiat pilzneński
  • powiat radomski
  • powiat opoczyński
  • powiat chęciński
  • powiat stężycki (lub ziemia stężycka)
  • województwo lubelskie (od 1474r.)
  • powiat lubelski
  • powiat urzędowski
  • powiat łukowski (lub ziemia łukowska) - do 23 listopada 1793

  •    do góry

    Powiat płoński - powiat w Polsce (w północno-zachodniej części województwa mazowieckiego), utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Płońsk.
    Ziemia chełmska (Chełmszczyzna) stanowiła eksklawę, czyli oddzielną część województwa ruskiego, będąc zupełnie od niego odciętą przez województwo bełskie. Graniczyła na północy z województwem brzeskolitewskim, a część tej granicy na lewym brzegu Bugu stanowiła rzeczka Włodawka. Na wschód, przechodząc daleko za prawy brzeg Bugu, graniczyła z Wołyniem. W części zabużańskiej leżał Opalin, Luboml, i najdalej, bo na samym krańcu północo-wschodnim ziemi, położone Ratno i Datyń. Na południu ziemia chełmska graniczyła z województwem bełskim, posiadając na jego terenie własną enklawę – Hrubieszów, a na zachodzie z województwem lubelskim. Bug przecinał ziemię chełmską na dwie nierówne części, a Wieprz brał początek na południowym jej krańcu przy granicy województwa bełskiego. W mniejszej części, zabużańskiej, miała swoje źródła rzeka Prypeć i znajdowało się kilka sporych jezior – Tur, Pulmo, Świtaskie (czyli Świtiach), Łuna, Biała. System prawny w oparciu o prawo magdeburskie.

    Ruś

  • województwo podlaskie (od 1513r.)
  • ziemia bielska
  • ziemia drohicka
  • ziemia mielnicka
  • województwo ruskie (od 1434r.)
  • ziemia lwowska
  • powiat lwowski
  • powiat żydaczowski
  • ziemia przemyska
  • powiat przemyski
  • powiat przeworski
  • ziemia sanocka
  • ziemia halicka
  • powiat halicki
  • powiat trembowelski
  • powiat kołomyjski (Pokucie)
  • ziemia chełmska
  • powiat chełmski
  • powiat krasnostawski
  • województwo bełskie (od 1462r.)
  • powiat bełski
  • powiat grabowiecki
  • powiat horodelski
  • powiat lubaczowski
  • ziemia buska
  • województwo wołyńskie (od 1566r.)
  • powiat łucki
  • powiat włodzimierski
  • powiat krzemieniecki
  • województwo podolskie (od 1434r.)
  • powiat czerwonogrodzki
  • powiat kamieniecki
  • powiat latyczowski
  • województwo kijowskie (od 1471r.)
  • powiat kijowski
  • powiat żytomierski
  • powiat owrucki
  • województwo bracławskie (od 1566r.)
  • powiat bracławski
  • powiat zwinogrodzki
  • powiat winnicki
  • województwo czernihowskie od 1618 w Rzeczypospolitej, od 1635 województwo, od 1667 tytularne
  • powiat czernihowski
  • powiat nowogrodzki

  •    do góry

    Województwo wołyńskie zostało utworzone na sejmie grodzieńskim 23 listopada 1793 r. z powiatu łuckiego i krzemienieckiego. Nie zostało w pełni zorganizowane w związku z rozpoczęciem insurekcji kościuszkowskiej. Województwo miało mieć w Sejmie dwóch senatorów (wojewodę i kasztelana) i sześciu posłów wybieranych na cztery lata (po dwóch z każdej ziemi). Miało wybierać 12 sędziów ziemskich, 12 komorników ziemskich, 2 pisarzy sądowych ziemskich, 18 komisarzy porządkowych, 2 regentów aktowych. Sejmiki poselskie miały odbywać się w kościele katedralnym w Łucku, zaś sejmiki: elekcyjne deputackie, sędziów ziemskich i komisarzy porządkowych na przemian w Łucku i Krzemieńcu (w kościele pojezuickim).
    Powiat brzeski powiat województwa poleskiego II Rzeczypospolitej. Jego siedzibą było miasto Brześć nad Bugiem. W skład powiatu wchodziło 22 gminy wiejskie, 1 miasto i 2 miasteczka.


    czytaj dalej: [2], [3]




    Czy wiesz że...? beta

    Powiat sochaczewski – powiat w Polsce (zachodnia część województwa mazowieckiego), utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Sochaczew.
    Rzeczpospolita Obojga Narodów (, właściwie Królestwo Polskie i Wielkie Księstwo Litewskie, od XVII wieku częściej znane jako Rzeczpospolita Polska) – państwo federacyjne złożone z Korony Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego istniejące w latach 1569-1795 na mocy unii lubelskiej. Rozciągało się na większości terytorium dzisiejszej Polski, Litwy, Białorusi i Ukrainy, a częściowo także Łotwy, Estonii, Rosji, Mołdawii i Słowacji. W 1618 osiągnęło maksymalny zasięg terytorialny wynoszący ok. 990 tys. km². Liczba ludności wynosiła od 6,5 mln w 1569 do 14 mln w 1772. Panującym ustrojem była demokracja szlachecka, a głową państwa król elekcyjny.
    Mazowsze (łac. Mazovia) – kraina historyczna położona w środkowym biegu Wisły oraz dorzeczu jej dopływów w centralnej oraz północno-wschodniej Polsce. Historyczną Stolicą Mazowsza jest Płock, który jest także najstarszym miastem tego regionu – prawa miejskie1237.
    Kalisz (łac. Calisia, jid. קאַליש, niem. Kalisch) – jedno z najstarszych miast w Polsce, historyczna stolica Wielkopolski Wschodniej. Drugi co do wielkości i również drugi najsilniej zurbanizowany ośrodek województwa wielkopolskiego, powiat grodzki, siedziba powiatu ziemskiego. Centralne miasto aglomeracji kalisko-ostrowskiej, którą tworzy wraz z Ostrowem Wielkopolskim. Siedziba diecezji kaliskiej.
    Ziemia lwowska (łac. terra Leopoliensis), jednostka administracyjna Królestwa Polskiego, część województwa ruskiego w okresie I Rzeczypospolitej, 1340-1772. Stolicą ziemi lwowskiej jest Lwów. Sejmiki ziemskie odbywały się we Lwowie, Trybunał Prowincji Małopolskiej we Lwowie, na równych prawach co Lublin, orzekał sprawy dla woj. ruskiego, bełskiego, wołyńskiego, podolskiego, bracławskiego, czerniechowskiego i kijowskiego. System prawny w oparciu o prawo magdeburskie.
    Województwo grodzieńskie zostało utworzone na sejmie grodzieńskim 23 listopada 1793 r. ze stolicą w Grodnie. Nie zostało w pełni zorganizowane w związku z rozpoczęciem insurekcji kościuszkowskiej.
    Powiat gostyniński - powiat w Polsce (w zachodniej części województwa mazowieckiego), utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Gostynin.
    Powyższa treść oraz zamieszczone w niej powiązane definicje/pojęcia - udostępniane są na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń. Zobacz szczegółowe informacje o warunkach korzystania

    Wszystkie hasła znajdujące się w naszym mirrorze Wikipedii mają znaczenie informacyjne i edukacyjne.
    Nie mogą być traktowane jako porady.