Pogórze Łużyckie - Polski Serwis Naukowy

Pogórze Łużyckie (czes. Šluknovská pahorkatina, niem. Lausitzer Bergland) – niewysokie pasmo górskie w Pogórzu Zachodniosudeckim, leżące na zachód od Obniżenia Żytawsko-Zgorzeleckiego, na pograniczu czesko-niemieckim. Na południowym wschodzie pasmo przechodzi w Góry Łużyckie, położone w całości na terytorium czeskim.

Łaba (czes. Labe, niem. Elbe), rzeka w Czechach i Niemczech o długości 1165 km (370 km w Czechach) i powierzchni dorzecza 144 055 km² (w Czechach 51 394 km²).

Lamprofiry - należą do skał magmowych, a dokładniej do głębinowych hipabysalnych i subwulkanicznych. Są przeważnie obojętne lub zasadowe, najrzadziej ultrazasadowe. Klasyfikuje się do skał żyłowych gdyż występują w postaci dajek i silli. Nazwa pochodzi od złożenia greckich słów lampros - lśniący połączonego z terminem porfir.

Podział terytorialny

Czeska część

Po czeskiej stronie góry położone są w worku szluknowskim, zajmując jego większą część (z wyjątkiem południowych i południowo-zachodnich krańców). Najwyższym wzniesieniem Pogórza Łużyckiego jest Hrazený o wysokości 609 m n.p.m. Inne ważne szczyty to: Plešný (593 m n.p.m.), Vlčí hora (581 m.n.m.), Tanečnice (597 m n.p.m.), Špičák (544 m n.p.m.), Dymník (515 m n.p.m.), Vlčice (512 m n.p.m.), Buková hora (512 m n.p.m.) – najdalej na północ wysunięty punkt Republiki Czeskiej, Jitrovník (509 m n.p.m.), Ječný vrch (502 m n.p.m.) oraz Šibeniční vrch (386 m n.p.m.).

Nysa Łużycka (cz. Lužická Nisa, niem. Lausitzer Neisse, górnołuż. Łužiska Nysa, dolnołuż. Łužyska Nysa) – rzeka w Czechach (Kraj liberecki), Niemczech (Saksonia) i Polsce (woj. dolnośląskie i lubuskie); lewobrzeżny dopływ Odry.

Worek szluknowski (także: Cypel szluknowski, Cypel rumburski, cz. Šluknovský výběžek, niem. Böhmisches Niederland) – charakterystyczne wybiegnięcie terytorium Czech w głąb Niemiec, znajdujące się w północnej części powiatu Děčín (północne Czechy). Stykają się tutaj kultura czeska, saska i łużycka.

Niemiecka część

Po stronie niemieckiej Pogórze Łużyckie sięga do Budziszyna. Niektóre szczyty mają oficjalne łużyckie nazwy, jak Czorneboh i Bieleboh. Najwyższym szczytem po stronie niemieckiej jest Sokolnik (niem. Valtenberg, 587 m n.p.m.)

Hydrologia

Przez grzbiet Pogórza Łużyckiego przebiega dział wodny oddzielający zlewisko Morza Bałtyckiego i Północnego. Pasmo leży na granicy dorzeczy trzech dużych rzek: Nysy Łużyckiej (zlewisko Morza Bałtyckiego) oraz Łaby i Sprewy (zlewisko Morza Północnego).

Geologia

Są to jedne z najstarszych gór Europy Środkowo-Wschodniej, powstałe 570–510 mln lat temu. Góry zbudowane są z granitu (tzw. łużyckiego) tworzącego masyw krystaliczny oraz z młodszych skał magmowych. Górotwór zbudowany jest z 4 rodzajów skał: granitu rumburskiego, granitu bartnickiego, granodiorytu i tzw. granodiorytu dwułyszczykowego. Skały granitowe poprzecinane są żyłami lamprofiru. Z młodszych skał magmowych (głównie trzeciorzędowego bazaltu) zbudowane są najwyższe wzniesienia gór.

Morze Bałtyckie, Bałtyk – płytkie morze śródlądowe na szelfie kontynentalnym w Europie północnej. Połączone z Morzem Północnym przez Cieśniny Duńskie (Sund, Mały i Wielki Bełt) oraz Kattegat i Skagerrak. Za zachodnią granicę Bałtyku właściwego przyjmuje się cieśninę Sund i próg podwodny ciągnący się na głębokości 18–20 m od przylądka Gedser (wyspa Falster) do przylądka Darßer Ort (Darß); na zachód od tej linii znajduje się akwen Bałtyku Zachodniego o powierzchni ok. 8000 km² nazywany przez Niemców także Beltsee; akwen ten obejmuje m.in. część wód cieśnin duńskich (oprócz Małego i Wielkiego Bełtu) a także mniejsze: Alsenbelt, Fehmarnbelt, Langelandsbælt.

Czechy (. Na powierzchni 78 866 km² żyje ponad 10,5 mln osób, z czego 94% to Czesi. Obowiązuje czterostopniowy podział administracyjny – na 14 krajów, 204 gminy III stopnia, 384 gminy II stopnia oraz 5661 gmin I stopnia.