Poganizm - Polski Serwis Naukowy

Pogaństwo (łac. pagus - "wioska") − określenie (często o wydźwięku negatywnym), zazwyczaj używane przez wyznawców religii monoteistycznych: chrześcijaństwa, judaizmu i islamu w stosunku do wyznawców innych religii, głównie politeistycznych i animalistycznych.

Samo słowo "pogaństwo" pojawiło się w V wieku, gdy miała miejsce wzmożona chrystianizacja Cesarstwa Rzymskiego, której skutecznie opierali się mieszkańcy wiosek. Wioski te po łacinie nazywano pagus i właśnie od tego słowa powstało określenie "pogaństwo" (według części odmiennych opinii słowo paganus oznaczało pierwotnie "górala", mieszkańca górskiej gminy pasterskiej).

Islam (arab. الإسلام ; al-islām) – religia monoteistyczna, druga na świecie pod względem liczby wyznawców po chrześcijaństwie Świętą księgą islamu jest Koran, a zawarte w nim objawienie ma stanowić ostateczne i niezmienne przesłanie Boga do ludzi.

Ateizm – odrzucenie lub stanowisko, że . W najszerszym znaczeniu jest to brak wiary w istnienie bóstw. Słowo ateizm pochodzi od greckiego ἄθεος – ἀ- (a-, “nie”) + θεός (theos, “bóg”). Określenie to było przypisywane każdemu, kogo uznano za wierzącego w fałszywych bogów, żadnych bogów lub doktryny wchodzące w konflikt z ówczesnymi religiami.

Początkowo określenie to nie miało więc pejoratywnego znaczenia wieśniak. Dopiero w czasach dużo późniejszych wyznawcy religii monoteistycznych zaczęli stosować je - dla określenia wyznawców innych religii - w znaczeniu pogardliwym.

Poganie etniczni powszechniej stosują (bez tego rodzaju nacechowania) termin - rodzimowierstwo (jako ogólnie pojmowany system wierzeń etnicznych oraz religii bezpośrednio do nich nawiązujących). Terminem poganin bądź neopoganin określają się wyznawcy nieetnicznych religii pogańskich takich jak np. Wicca, bądź też osoby poszukujące własnych form niechrześcijańskich i niemonoteistycznych form duchowości.

Wicca – rozpowszechniona w Europie i Stanach Zjednoczonych religia neopogańska. Została zainicjowana przez emerytowanego brytyjskiego urzędnika, Geralda B. Gardnera prawdopodobnie w latach 40. XX wieku, ale upubliczniona dopiero od roku 1951. Od tego czasu zdobyła szeroką popularność i podzieliła się na kilka dużych i kilkanaście mniejszych gałęzi zwanych tradycjami. Pierwotnie jednak przez Wicca rozumiano wyłącznie tradycję stworzoną przez Gardnera – jest to inicjacyjna religia misteryjna, nawiązująca do tradycji przedchrześcijańskich.

Hellenizm jest współczesną religią politeistyczną, której wyznawcy czczą Bogów starożytnych Greków. Termin hellenizm został po raz pierwszy użyty przez cesarza Juliana Apostatę (331 – 363) na określenie odnawianej przez siebie religii pogańskiej. Z braku bezpośredniej ciągłości ze starożytnymi wyznawcami, hellenizm przyjmuje metodologię rekonstrukcjonistyczną.

Poganami dawniej chrześcijanie określali muzułmanów, mimo iż islam jest religią monoteistyczną.

Słowo "poganin" czasem bywa również niepoprawnie używane jako obraźliwy synonim słowa "ateista"

Przypisy

Definicja słownika Onetu
Praca zbiorowa pod redakcja Aleksandra Krawczuka, 2005, Wielka Historia Świata Tom 3 Świat okresu cywilizacji klasycznych, s. 422, Oficyna Wydawnicza FOGRA, ISBN 83-85719-84-9.
Przykład: Słownik Synonimów; wyd. Świat Książki

Zobacz też

Religia, wiara, mitologia

religia naturalna, religie pierwotne

neopogaństwo, neopoganizm, rodzimowierstwo, rodzimowierstwo słowiańskie Hellenizm

giaur, kafir, goj

Poganin - dąb pomnik przyrody

Suma przeciw poganom Tomasza z Akwinu.

Rodzimowierstwo – system wierzeń etnicznych (zarówno minionych jak i współczesnych - w tym część rekonstrukcji - zawsze jednak nawiązujących do konkretnego systemu wierzeń etnicznych) odwołujących się zazwyczaj do tradycji przedchrześcijańskich. Zespół poglądów opartych na mitologii i wierzeniach lokalnej społeczności, w obrębie danej grupy kulturowej lub etnicznej (Rodzimowierca - wyznawca wiary rodzimej, etnicznej). Termin ten wywodzi się[potrzebne źródło] z pejoratywnie nacechowanych przez chrześcijaństwo określeń: pogaństwo, neopogaństwo. Pojęcie powstało ze złączenia dwóch słów: "wiara" w znaczeniu zespołu zasad, na których opiera się pogląd na świat oraz "rodzima" czyli właściwa danej społeczności, regionowi - pochodząca z danego narodu, plemienia, ojczyzny, macierzy, domu, miejsca, itd.

Aleksander Krawczuk (ur. 7 czerwca 1922 w Krakowie) – polski historyk starożytności i eseista, profesor UJ, były minister kultury, poseł na Sejm I i II kadencji.