Pogrzeb Józefa Piłsudskiego - Polski Serwis Naukowy

Trumna z ciałem Piłsudskiego na żałobnej lawecie na warszawskim Polu Mokotowskim

Uroczystości pogrzebowe marszałka Józefa Piłsudskiego miały miejsce w dniach 13–18 maja 1935. W jego trakcie ciało Józefa Piłsudskiego zostało przetransportowane koleją z Warszawy do Krakowa. Tam złożono je w krypcie św. Leonarda na Wawelu.

Josyf Kocyłowski OSBM (ukr. Кир Йосафат Коциловський, ur. 3 marca 1876 w Pakoszówce, zm. 17 listopada 1947 w obozie w Czapajiwce koło Kijowa) - greckokatolicki biskup przemyski, męczennik. Błogosławiony Kościoła katolickiego.
Nawa – składowa część kościoła położona pomiędzy prezbiterium a kruchtą, przeznaczona dla wiernych. Oprócz świątyń jednonawowych występują dwu-, trzy-, pięcio- oraz siedmionawowe.

Uroczystości te były ogromną manifestacją kultu Piłsudskiego, spotęgowanego jeszcze po jego śmierci. Ocenia się, że pogrzeb Piłsudskiego był prawdopodobnie największą tego typu uroczystością, jaka kiedykolwiek odbyła się w Polsce.

Śmierć

Ciało Józefa Piłsudskiego tuż po śmierci

Informację o złym stanie zdrowia Józefa Piłsudskiego podano oficjalnie po uroczystościach Święta Niepodległości 11 listopada 1934. Podczas uroczystości doszło do zasłabnięcia marszałka. W związku z tym skrócono część oficjalną. Konsylium lekarskie postanowiło sprowadzić do Polski z Wiednia prof. Karela Wenckebacha. Przyleciał on do Warszawy wiosną 1935 (samolotem pilotowanym przez Jerzego Bajana). Stwierdził chorobę nowotworową i nie pozostawił złudzeń, iż Józefowi Piłsudskiemu pozostało jedynie kilka tygodni życia.

Kazimierz Władysław Bartel (ur. 3 marca 1882 we Lwowie, zm. 26 lipca 1941 we Lwowie) – polski polityk, profesor, matematyk (jego prace dotyczyły głównie geometrii), rektor Politechniki Lwowskiej. Poseł na Sejm, pierwszy premier Polski po przewrocie majowym, premier pięciu rządów Rzeczypospolitej, senator, w latach 1919–1920 kierownik Ministerstwa Kolei Żelaznych, wicepremier oraz minister wyznań i oświecenia publicznego w pierwszym rządzie Józefa Piłsudskiego, wolnomularz. Po ataku Niemiec na ZSRR podczas II wojny światowej i zajęciu Lwowa przez Wehrmacht, odmówił kolaboracji z nazistami, za co został przez nich zamordowany.
Uroczystości pogrzebowe Romana Dmowskiego miały miejsce w kilka dni po jego śmierci, która nastąpiła 2 stycznia 1939 w Drozdowie. W trakcie ceremonii trumna z ciałem Romana Dmowskiego została przewieziona ulicami Warszawy na Cmentarz Bródnowski. Uroczystości pogrzebowe, podobnie jak w przypadku pogrzebu Józefa Piłsudskiego, stały się okazją do manifestacji postaw patriotycznych.

Józef Piłsudski zmarł na raka wątroby (są materiały mówiące o raku żołądka z przerzutem do wątroby) w Belwederze 12 maja 1935 (w 9. rocznicę zamachu stanu), o godzinie 20.45. Ogłoszona została żałoba narodowa.

Osobny artykuł: Mózg Józefa Piłsudskiego.

13 maja 1935 roku zostały wyjęte z ciała mózg i serce. Mózg był potem badany przez naukowców w Wilnie oraz wydano w ograniczonym nakładzie atlas jego zdjęć. 17 maja została odprawiona msza żałobna, celebrowana przez kardynała Aleksandra Kakowskiego.

Żałoba w Polsce po śmierci Józefa Piłsudskiego

Na wiadomość o śmierci Marszałka Piłsudskiego prezydent RP Ignacy Mościcki wydał Orędzie do Narodu. Tuż przed 1 w nocy dn. 13 maja udał się do Belwederu by oddać cześć zmarłemu Marszałkowi.

Ulica Basztowa – ulica w centrum Krakowa. Wchodzi w skład I Obwodnicy. Rozpoczyna się na skrzyżowaniu z ul. Garbarską, gdzie staje się przedłużeniem ul. Juliana Dunajewskiego. Pierwsza część ulicy od Dworca Głównego do Bramy Floriańskiej pochodzi z XIII wieku. Dalsza część pochodzi z XIX wieku. Ulicą przebiega torowisko tramwajowe.
Ulica Lubicz – ulica w Krakowie biegnąca od skrzyżowania z ulicami Basztową, Pawią i Westerplatte do Ronda Mogilskiego, za którym jej przedłużeniem jest ul. Mogilska.

Zobacz w Wikiźródłach tekst
Orędzia Prezydenta RP Ignacego Mościckiego po śmierci Marszałka Józefa Piłsudskiego"

Rada Ministrów zebrana 12 maja w Warszawie pod przewodnictwem premiera Walerego Sławka ogłosiła żałobę narodową i udała się do Belwederu by również złożyć hołd zmarłemu. Wiadomość o śmierci Józefa Piłsudskiego wywołała w Polsce olbrzymie wrażenie. Na gmachach publicznych i prywatnych wywieszono flagi państwowe przyozdobione czarnym żałobnym kirem i czarne flagi żałobne. W nocy restauracje i lokale przerwały koncerty i inne imprezy. Generał Tadeusz Kasprzycki powołany 12 maja ministrem spraw wojskowych wydał rozkaz do wojska: Marszałek Polski Józef Piłsudski po dłuższej chorobie zakończył życie, W imię sprawy którą nam pozostawił zmarły Wódz Naczelny cios, co uderzy w Naród i Armię w niczem nie może osłabić wartości i wysiłku służby żołnierskiej... W rozkazie tym zarządził również żałobę w wojsku: flagi miały zostać opuszczone do połowy masztu, chorągwie i sztandary oznaczone czarnymi, żałobnymi kokardami, zaś oficerowie i podoficerowie zawodowi mieli założyć czarne opaski. W Warszawie przed Belwederem w którym została wystawiona księga kondolencyjna gromadziły się tłumu ludzi chcących się wpisać do księgi. Ogólnie w całym kraju odbywały się żałobne manifestacje z udziałem dużej liczby zgromadzonych.

Ignacy Mościcki (ur. 1 grudnia 1867 w Mierzanowie w powiecie ciechanowskim, zm. 2 października 1946 w Versoix pod Genewą) – polski polityk i chemik. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej w latach 1926–1939. Naukowiec, wynalazca, budowniczy polskiego przemysłu chemicznego.
Abisynia – dawna nazwa Etiopii, wywodząca się najprawdopodobniej od nazwy plemienia południowo arabskiego Habesz, które przywędrowało do Afryki przypuszczalnie jeszcze p.n.e. Uważa się[potrzebne źródło], iż jedną z przyczyn, dla których Etiopczycy zrezygnowali z nazwy Abisynia i wprowadzili nową (Etiopia) jest pogardliwe znaczenie formy "habesz" w języku arabskim, oznaczające mieszańca, włóczykija. Słowo to było używane w okresach waśni przez mieszkających w kraju wyznawców islamu na określenie chrześcijan.

Bojkot

Mimo powszechnego nastroju żałobnego w Polsce, niektóre środowiska zbojkotowały żałobę – wbrew wyraźnemu życzeniu władz, które w takich wypadkach stosowały represje.

Biskup kielecki Augustyn Łosiński nie wywiesił flag żałobnych, a tylko flagi państwowe bez oznak żałoby, a także odmówił żądaniu władz bicia w dzwony kościelne. Wówczas członkowie Związku Legionistów i innych organizacji prorządowych weszli samowolnie na dzwonnicę katedry i zaczęli bić w dzwony. Biskup wysłał ludzi, którzy usiłowali temu przeszkodzić, ale bezskutecznie, po czym doszło do zamieszek – podburzony tłum usiłował wedrzeć się do rezydencji biskupa, co zostało udaremnione dzięki interwencji policji.

Gazeta Warszawska – organ Narodowej Demokracji zamieściła informacje o śmierci Marszałka Piłsudskiego jako zwykłą informację wśród wielu innych depesz i nie wydrukowała orędzia prezydenta Mościckiego. W odpowiedzi na to Zarząd Polskiego Związku Wydawców Dzienników i Czasopism 14 maja 1935 wykreślił "GW" z listy członków Związku. Tego samego dnia władze skonfiskowały numer gazety .

Belweder w Warszawie – klasycystyczny pałac w Warszawie w Parku Łazienkowskim przy ul. Belwederskiej 54-56. W latach 1989–1995 siedziba Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej.
Żałoba narodowa – żałoba ogłaszana przez władze państwowe po śmierci wybitnej osobistości (najczęściej związanej z krajem jej ogłoszenia) lub z powodu wielkiej katastrofy. Może być ogłaszana na skutek tragicznych wydarzeń w kraju, w którym ją zarządzono, ale także jako rodzaj hołdu złożonego ofiarom podobnych zdarzeń (zamach, katastrofa naturalna lub inna) poza granicami państwa.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)