Pokój pirenejski - Polski Serwis Naukowy

Pokój pirenejski został zawarty 7 listopada 1659 roku pomiędzy Hiszpanią a Francją i zakończył dwudziestoczteroletnie walki na pograniczu francusko-hiszpańskim związane z wojną trzydziestoletnią. Toczyły się one we wszystkich posiadłościach europejskich korony hiszpańskiej.

Królestwo Majorki – utworzone zostało na mocy testamentu króla Aragonii Jakuba I Zdobywcy w 1262 r., jako przyszłe królestwo dla młodszego syna Jakuba II.

Habsburgowie – dynastia niemiecka (von Habsburg). Założycielem dynastii był Guntram Bogaty (X wiek). Nazwa rodziny wywodzi się od pierwszej posiadłości rodu, zamku Habsburg (niem. Habichtsburg znaczy Jastrzębi Gród, Zamek Jastrzębia) położonego w kantonie Aargau w Szwajcarii. Przedstawiciele dynastii panowali m.in. w krajach niemieckich i włoskich, Świętym Cesarstwie Rzymskim, Czechach, Hiszpanii, Portugalii, Burgundii, na Węgrzech (a co za tym idzie także w Chorwacji) i w Siedmiogrodzie, w Niderlandach, na Śląsku oraz hiszpańskich i portugalskich koloniach w Azji i obu Amerykach. Dynastia w linii męskiej wygasła w 1740. Ostatnia z rodu Maria Teresa Habsburg wraz z mężem cesarzem Franciszkiem I Lotaryńskim założyła nową dynastię Habsbursko-Lotaryńską.

Hiszpania uznała się w nim za pokonaną i oddała Francji części Artois, Luksemburga i Flandrii na północy oraz północną część Katalonii (nazwaną we Francji Roussillon) na południu. Francja zrzekła się pretensji do reszty Katalonii oraz zobowiązała się zerwać przymierze z Portugalią. Dodatkowo, dzięki małżeństwu infantki hiszpańskiej Marii Teresy z królem Francji Ludwikiem XIV, w razie wymarcia Habsburgów hiszpańskich, Francja mogła objąć ich tron.

Ludwik XIV Wielki, Król Słońce (ur. 5 września 1638 w Saint-Germain-en-Laye, zm. 1 września 1715 w Wersalu) – król Francji i Nawarry 1643–1715, syn Ludwika XIII, z dynastii Burbonów.

Holandia (nid. Nederland) – europejska część Królestwa Niderlandów (nid. Koninkrijk der Nederlanden), tworzonego także przez Arubę i Antyle Holenderskie. Holandia jest członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), ONZ oraz NATO. Holandia jest monarchią konstytucyjną położoną w zachodniej części Europy nad Morzem Północnym, które oblewa ją od północy i zachodu. Graniczy na południu z Belgią oraz na wschodzie z Niemcami. Obecne granice wytyczono w roku 1839.

Na południu Hiszpania zobowiązała się przekazać Francji katalońskie comarki Rosselló, Capcir i Vallespir oraz części comarek Conflent i Cerdanya od strony francuskiej. Dokładny przebieg granicy w Pirenejach ustalono w 1690 r. w Traktacie z Llivii, w którym wymieniono 33 wsie comarki Cerdanya przechodzące na własność Francji. Ostatecznie wyłączono z nich Llivię, gdyż posiadała ona prawa miejskie, co pozwoliło Hiszpanom twierdzić, że postanowienia mówiące o „wsiach” jej nie dotyczą.

Infant (tytuł męski), infantka, także infanta (tytuł kobiecy) (hiszp. i port. infante, z łac. infans "dziecko"), w Hiszpanii i Portugalii tytuł przysługujący dzieciom królewskim. Król mógł nadawać ten tytuł także dalszym członkom rodziny.

Język Québec oraz Ontario, Nouveau-Brunswick, – ok. 8 mln osób. Ok. 201 milionów używa francuskiego na całym świecie jako języka głównego (oszacowanie z r. 2009 wg Organisation mondiale de la Francophonie) a 72 miliony jako drugiego języka codziennego (w tym krajach Maghrebu). Wiele z tych osób mieszka w krajach, gdzie francuski jest jednym z języków urzędowych bądź powszechnie używanych (54 kraje). Paradoksalnie, w Algierii, Maroku, i Tunezji, gdzie nie ma statusu języka urzędowego jest bardziej rozpowszechniony niż w wielu krajach Czarnej Afryki, gdzie jest jedynym językiem urzędowym i używa go 96 milionów ludzi.

Utrata poparcia Francji w walce o niezależność od Hiszpanii doprowadziła Portugalię do zawarcia sojuszu z Anglią. Traktat pirenejski zakończył definitywnie okres hegemoni Hiszpanii w polityce międzynarodowej, otwierając okres wojen hegemonicznych o spadek po hiszpańskiej dominacji między Anglią, Niderlandami i Francją.
Katalonia (kat. Catalunya [kətəˈɫuɲə], hiszp. Cataluña, oksytański Catalonha) – wspólnota autonomiczna Hiszpanii. W szerszym znaczeniu – region geograficzny i kraina historyczna na Półwyspie Iberyjskim z ośrodkiem kulturalnym i administracyjnym w Barcelonie.

Llívia [ˈʎibjə] – gmina, eksklawa hiszpańska wewnątrz terytorium Francji, należąca administracyjnie do comarki Cerdanya w prowincji Girona we wspólnocie autonomicznej Katalonii; również miasto – siedziba gminy.

Zawierając pokój, król Hiszpanii złamał dane wcześniej Katalończykom gwarancje (Jurament per les Illes), że przejęte przez Kastylię ziemie Królestwa Majorki nie zostaną oddzielone od reszty ziem Korony Aragońskiej. Z powodu oporu Katalończyków postanowienia pokoju w odniesieniu do Katalonii zostały wykonane dopiero w roku 1720.
Królestwo Kastylii – było jednym ze średniowiecznych królestw położonych na Półwyspie Iberyjskim. Jako autonomiczny byt polityczny wyłoniło się w IX wieku w postaci hrabstwa, zależnego od Królestwa Leónu. Przypuszcza się że nazwa Kastylia pochodzi od licznych zamków budowanych w tym rejonie. Królestwo Kastylii było jednym z królestw tworzących późniejsze Królestwo Hiszpanii.

Wojna trzydziestoletnia – konflikt trwający od 23 maja 1618 do 24 października 1648 pomiędzy protestanckimi państwami Rzeszy niemieckiej wspieranymi przez inne państwa europejskie (takie jak Szwecja, Dania, Republika Zjednoczonych Prowincji, Francja) a katolicką dynastią Habsburgów. Mimo że wojna spowodowana była przyczynami natury religijnej, jednym z powodów jej długotrwałości stało się również dążenie mocarstw europejskich do osłabienia potęgi Habsburgów.

Zobacz też

wojna hegemoniczna

Linki zewnętrzne

Traité des Pyrénées (fr.)

Przypisy

A. Kersten: Historia Powszechna Wiek XVII. Warszawa: Wydawnictwa Szolne i Pedagogiczne, 1987,s.130

http://nczas.home.pl/publicystyka/chiny-jak-ii-rzesza-podobienstwa-i-roznice/ Radoslaw Pyffel: Chiny jak II Rzesza. Podobieństwa i różnice.