Pokój utrechcki - Polski Serwis Naukowy

pierwsza edycja traktatu pokojowego w Utrechcie w różnych językach

Pokój zawarty w Utrechcie (Holandia) 11 kwietnia 1713 roku kończył hiszpańską wojnę sukcesyjną. Bezpośrednim powodem podpisania pokoju była śmierć cesarza Józefa I (17 kwietnia 1711) i objęcie tronu wiedeńskiego przez Karola - pretendenta do korony Hiszpanii. Pozostałe kraje koalicji antyburbońskiej zaczęły się obawiać odrodzenia potęgi Habsburgów z czasów Karola V.

Utrecht Te Deum – sakralna kompozycja Georga Friedricha Händla, jaką wykonał 7 lipca 1713 roku w katedrze św. Pawła w Londynie wraz z "Utrecht Jubilate" z okazji podpisania Traktatu Utrechckiego.

Sycylia (wł. Sicilia) – największa wyspa na Morzu Śródziemnym (25 710 km²), leżąca na południowy zachód od Półwyspu Apenińskiego, od którego oddziela ją wąska Cieśnina Mesyńska. Wyspę zamieszkuje około 5 milionów mieszkańców.

Osobny artykuł: Pokój w Rastatt.

Uczestnikami kongresu były: Wielka Brytania wraz z Księstwem Hanoweru, Holandia, Francja, Hiszpania, Bawaria, Prusy i Sabaudia oraz inni, pomniejsi uczestnicy koalicji.

Postanowienia

Filip d'Anjou (wnuk Ludwika XIV) objął tron Hiszpanii wraz koloniami, zrzekając się jednocześnie praw do tronu Francji,

Ludwik XIV zrzekł się praw dynastycznych do Hiszpanii (obawa przed połączeniem tronów Madrytu i Paryża),

Ludwik XIV uznał Annę Stuart i protestancką linię domu hanowerskiego za prawowitych dziedziców korony brytyjskiej,

elektor Bawarii Maksymilian II Emanuel odzyskał swe władztwo w Niemczech,

biskup Kolonii odzyskał władzę nad swym miastem jako "wolne miasto Rzeszy",

Portugalia zyskała na drobnych korektach kilka terytoriów na granicy z Hiszpanią,

Prusy uzyskały mały skrawek terytorium nad Renem, graniczący z Holandią,

Księstwo Sabaudii przejęło Sycylię wraz ze statusem królestwa,

Republika Zjednoczonych Prowincji otrzymała prawo utrzymywania wojsk w twierdzach Niderlandów Południowych (wobec wcześniejszych najazdów francuskich np. z 1672) i koncesje handlowe,

Wielka Brytania uzyskała od Hiszpanii Minorkę (do 1783) i Gibraltar, a od Francji Nową Szkocję i wybrzeża Zatoki Hudsona w Ameryce Północnej oraz Nową Fundlandię. Poza tym także koncesje handlowe oraz asiento (bardzo zyskowny, wyłączny przywilej na handel czarnymi niewolnikami) na 30 lat.

Z okazji pokoju w Utrechcie Georg Friedrich Händel skomponował uroczyste Te Deum oraz Jubilate; obydwa utwory zostały wykonane 7 lipca 1713 roku w Katedrze św. Pawła w Londynie. Z tej samej okazji William Croft skomponował dwie ody "With Noise of Cannon" i "Laurus cruentas".

Wojna o sukcesję hiszpańską była prowadzona w latach 1701-1714 pomiędzy Wielką Brytanią, Holandią, Austrią, Prusami a Francją, Hiszpanią, Bawarią i Kolonią o władztwo nad Hiszpanią i dominację w Europie.

Madryt (hiszp. Madrid) – stolica i największe miasto Hiszpanii, położony w środkowej części kraju u podnóża Sierra de Guadarrama (Wyżyna Kastylijska) nad rzeką Manzanares.

Emanuel Rostworowski, Historia powszechna wiek XVIII, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1977, str. 318 - 320