Pokład statku - Polski Serwis Naukowy

Pokład Słoneczny transatlantyka TSS Stefan Batory

Pokład statku – trwałe, wodoszczelne pokrycie zamykające od góry kadłub statku. Może być stalowe,drewniane lub wykonane z kompozytów. W nomenklaturze żeglarskiej nazywane jest dekiem lub pokładówką.

Na statku może być kilka pokładów. Rozróżnia się:

Samochodowiec (eng. Car Carrier lub Pure Car Carrier) - specjalny statek do przewozu samochodów. Ponieważ samochody, jako ładunek zajmują dużo przestrzeni przy stosunkowo niewielkim ciężarze, przewożenie większej ich ilości na typowych statkach drobnicowych powodowało małe wykorzystywanie nośności, a co za tym idzie, generowało duże koszty. Do przemieszczania dużych ilości samochodów między krajami i kontynentami zaprojektowano i zbudowano statki mogące pomieścić kilka tysięcy samochodów osobowych. Przestrzeń ładunkowa takiego statku jest podzielona na wiele pokładów o małej wysokości. Część pokładów jest ruchoma w pionie, co pozwala ładować samochody o różnej wysokości. Załadunek i rozładunek samochodów odbywa sie w systemie ro-ro, czyli przez odpowiednie furty z rampami na rufie i burtach statku, łączące pokłady z nabrzeżem. Dzięki temu czas załadunku został skrócony do kilku-kilkunastu godzin. Po załadowaniu samochody są mocowane za pomocą łańcuchów lub pasów do odpowiednich uchwytów na pokładach.

Wolna burta - na statku wodnym, Wolna burta jest to pionowa odległość od górnej krawędzi linii pokładowej do górnej krawędzi linii ładunkowej, mierzona w sposób ustalony w Międzynarodowej konwencji o liniach ładunkowych. Znak wolnej burty nazywany jest znakiem Plimsolla.

Pokład dziobowy (Fordek) – część pokładu górnego znajdująca się na dziobie lub osobny pokład rozciągający się od dziobu na niecałą długość statku. Najbardziej wysunięta, skrajna część pokładu dziobowego to bak.

Pokład rufowy (Achterdek) – część pokładu górnego znajdująca się na rufie lub osobny pokład na rufie.

Pokład górny – najwyższy, nieprzerwany pokład, rozciągający się na całej długości statku.

Pokład grodziowy – do którego dochodzą poprzeczne grodzie wodoszczelne.

Pokład nadbudówki lub pokładówki (Spardek) – nakrywający nadbudówkę lub pokładówkę.

Pokład wolnej burty – do którego mierzona jest wolna burta. Jest to zwykle pokład górny.

Pokład wytrzymałościowy – stanowiący górny element konstrukcji statku.

Pokład dolny – znajdujący się poniżej pokładu górnego.

Pokład pojazdowy – na promach i samochodowcach, na którym przewożone są pojazdy.

Szkafut – występujący na żaglowcach i dużych jednostkach żaglowych pokład znajdujący się na śródokręciu.

Pokłady mogą być oznaczone literami lub liczbami. Mogą też nosić nazwy związane z ich funkcją np. pokład namiarowy, łodziowy, promenadowy, słoneczny itp. Na małych jednostkach znajdują się również półpokłady będące wąskimi przejściami znajdującymi się wzdłuż pokładówek lub kokpitu.

Kadłub – część konstrukcji łącząca w jedną całość pozostałe części, zespoły i podzespoły wchodzące w skład tej konstrukcji. Kadłub utrzymuje pozostałe części w określonym wzajemnym położeniu oraz przejmuje obciążenia działające na te części. Stanowi też osłonę chroniącą przed wpływami otoczenia. Małe kadłuby są nazywane korpusami.

Dziób – przednia część kadłuba każdej jednostki pływającej, w przekroju poprzecznym najczęściej w kształcie zbliżonym do powiększającego się trójkąta, rzadziej prostokąta lub trapezu (np. przy łodziach płaskodennych). Na współczesnych, dużych okrętach podwodnych dziób ma kształt zbliżony do połowy kuli, natomiast na statkach na wodnych głównie handlowych używa się (tzw. dziób gruszkowy) zastosowanie takiego dziobu ma duże znaczenie ponieważ zmniejsza napór hydrostatyczny, a co za tym idzie zmniejsza zużycie paliwa i zwiększa prędkość którą jednostka pływająca może osiagnąc.

Pokłady projektowane są na wiele sposobów zapewniając wygodną i bezpieczną żeglugę załodze. Powierzchnię pokładu pokrywa się antypoślizgową warstwą. Dookoła pokładu często znajduje się nadburcie (falszburta) z relingami mające zapobiec wypadnięciu za burtę. Do schodzenia pod pokład służą zejściówki oraz luki. W pokładzie montuje się również otwory wentylacyjne oraz okna i świetliki zapewniające oświetlenie w kabinach. W pokładzie może znajdować się kokpit.

Zejściówka - na jachcie kabinowym, kutrze lub innej niewielkiej jednostce pływającej z zamkniętym pokładem jest to główne wejście prowadzące do wnętrza, pod pokład. Na statku (okręcie), każde zejście pod pokład (nawet otwarty) znajdujący się poniżej. Znajduje się w ścianie nadbudówki, lub w zagłębieniu pokładu (kokpicie) jachtu - w tylnej ścianie pokładówki. Otwór zejściówki jest chroniony na mniejszych jednostkach sztorcklapą i suwklapą, na większych odpowiednimi drzwiami strugoszczelnymi (wejście w nadbudówce, pokładówce) lub zrębnicą zakończoną strugoszczelną klapą (wejście w pokładzie). Z zejściówki prowadzą pod pokład schodki lub drabinka.

Achterdek, pokład rufowy (ang. poop deck) – powierzchnia pokładu na statku w części rufowej. Na jachcie znajduje się za kokpitem. Na żaglowcu achterdek rozciąga się od ostatniego masztu do rufy. Najczęściej pod achterdekiem znajduje się ładownia rufowa nazywana achterpikiem.

All hands on deck! (wszystkie ręce na pokład!) - to zawołanie żeglarskie oznaczające natychmiastowe wezwanie całej załogi na pokład w celu wykonania jakiejś czynności mającej ratować statek przed niebezpieczeństwem (np. w celu wykonania błyskawicznego manewru przed zauważoną właśnie górą lodową, lub zbliżającym się sztormem).

Półpokład - ta część powierzchni pokładu na jednostce pływającej, której ciągłość pomiędzy burtami jest przerwana poprzez elementy konstrukcyjne wystające z pokładu, lub zagłębiające się w niego. Półpokłady są wąskimi i długimi odcinkami pokładu biegnącymi wzdłuż burt, a rozdzielone pomiędzy burtami mogą być kokpitem, pokładówką, nadbudówką, lukiem towarowym itp.

Reling - listwa biegnąca wzdłuż krawędzi pokładu jachtu i wystająca na kilka centymetrów ponad pokład. Ułatwia załodze pracę na pokładzie, poprzez możliwość wsparcia czy też zatrzymania na tej listwie stopy ześlizgującej się po gładkim pokładzie przy głębokim przechyle. Zabezpiecza też drobne przedmioty przed spadaniem za burtę. Listwa ta może posiadać również otwory, do których można przywiązywać najsłabiej pracujące liny. Relingiem możemy nazwać także wspartą na sztycach stalową linkę, która dodatkowo służy czasami jako tzw. lajflina - czyli marynarz może przypiąć się do niej specjalnymi szelkami, które zapobiegają wypadnięciu za burtę.

Zobacz też

Rysunek przekrojowy pokładu działowego na amerykańskiej kanonierce pancernej USS "Galena" z 1862 (9-calowe działa Dahlgrena)

Pokład jachtu SY Bies

Zobacz hasło pokład w Wikisłowniku

Portal:
żeglarstwo

Bibliografia

Jerzy W. Dziewulski: Wiadomości o jachtach żaglowych. Warszawa: Alma-Press, 2008, s. 91-92. ISBN 978-83-7020-358-0.