Pokrzywa - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy rośliny. Zapoznaj się również z: miejscowości o nazwie Pokrzywy.

Włoski parzące

Pokrzywa (Urtica L.) – rodzaj jednorocznych roślin zielnych lub bylin z rodziny pokrzywowatych (Urticaceae Juss.). Należy do niej ok. 110 gatunków rozproszonych na całej kuli ziemskiej. Gatunkiem typowym jest Urtica dioica L..

Pokrzywa żegawka (Urtica urens L.) – gatunek rośliny z rodziny pokrzywowatych (Urticaceae Juss.). Archeofit występujący dość pospolicie w całej Polsce.

Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski – całościowa, krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Opracowana została przez Instytut Botaniki im. prof. W. Szafera PAN w Krakowie. Składa się z dwóch wydań.

Morfologia

Łodyga Czterokanciasta. Liście Ułożone naprzeciwlegle, ząbkowane. Kwiaty Małe, zebrane w kłosy, wiatropylne.

Cechą charakterystyczną rodzaju jest występowanie na całych roślinach lub na niektórych organach włosków parzących – wydzielają one kwas mrówkowy.

Systematyka

Synonimy

Selepsion Rafinesque

Kłos (łac. spica, ang. spike) – rodzaj kwiatostanu groniastego, w którym na osadce siedzą kwiaty bezszypułkowe. Odmianą kłosa jest kwiatostan zwany kotką (np. u wierzb) i kolba (np. kwiatostany żeńskie kukurydzy).

Liść (łac. folium) – organ roślinny, element budowy części osiowej (pędowej) roślin telomowych. Wyrastające z węzłów końcowe elementy rozgałęzień pędu, wyodrębniające się ze względu na funkcję i budowę od łodygi (nie mają np. zdolności do nieprzerwanego wzrostu). Pełnią głównie funkcje odżywcze i z tego powodu mają zwykle dużą powierzchnię umożliwiającą ekspozycję na odpowiednią ilość promieniowania słonecznego. Poza tym liście biorą udział w transpiracji i gutacji oraz wymianie gazowej. Nierzadko liście pełnią także funkcje spichrzowe, czepne, ochronne, obronne i pułapkowe, w takich przypadkach ulegając daleko idącym przystosowaniom w zakresie funkcji i budowy.

Pozycja systematyczna wg APweb (2001...)

Rodzaj należący do rodziny pokrzywowatych (Urticaceae Juss.), która wraz z siostrzaną rodziną morwowatych należy do kladu różowych w obrębie okrytonasiennych. Pozycja w systemie Reveala (1993-1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa ukęślowe (Dilleniidae Takht. ex Reveal & Tahkt.), nadrząd Urticanae Takht. ex Reveal, rząd pokrzywowce (Urticales Dumort.), rodzina pokrzywowate (Urticaceae Juss.), podrodzina Urticoideae (Juss.) Arn., plemię Urticeae Lam. & DC., rodzaj pokrzywa (Urtica L.).

Morwowate (Moraceae Link) – rodzina drzew i krzewów należąca do rzędu różowców (Rosales) (w systemach preferujących podział na drobniejsze rzędy zaliczana do rzędu pokrzywowców (Utricales)).

Pokrzywa zwyczajna (Urtica dioica L.) – gatunek rośliny z rodziny pokrzywowatych (Urticaceae Juss.). Znana także pod nazwami: pokrzywa dwupienna, pokrzywa wielka, pokrzywa parząca, żgajka, parzawka. Występuje w stanie dzikim w Europie, Azji, Afryce Północnej, Ameryce Północnej. W Polsce pospolita.

Gatunki flory Polski

– gatunki rodzime:

pokrzywa zwyczajna (Urtica dioica L.)

pokrzywa żegawka (Urtica urens L.)

– efemerofity:

pokrzywa konopiolistna (Urtica cannabina L.)

pokrzywa kuleczkowata (Urtica pilulifera L.)

Przypisy

↑ Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-01-19].
↑ Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-04-25].
Reveal James L. System of Classification. PBIO 250 Lecture Notes: Plant Taxonomy. Department of Plant Biology, University of Maryland, 1999 Systematyka rodzaju Urtica wg Reveala
Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.

Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
o pokrzywie

Zobacz hasło pokrzywa w Wikisłowniku

Kwas mrówkowy (wg systematycznej nomenklatury IUPAC kwas metanowy), HCOOH – organiczny związek chemiczny, najprostszy kwas karboksylowy. Sole kwasu mrówkowego to mrówczany (metaniany).

Pokrzywowate (Urticaceae Juss.) – rodzina roślin zielnych z rzędu różowców (Rosales). Należą tu 54 rodzaje występujące na obszarach międzyzwrotnikowych oraz o klimacie umiarkowanym i zimnym. Do flory Polski zaliczane są tylko gatunki należące do dwóch rodzajów: parietaria i pokrzywa.