Polski Serwis Naukowy - OnLine od 1999 roku
RSS
Warto przeczytać:
Powstanie pierwszy w Polsce ośrodek dawców szpikuWojskowy Instytut Medyczny w Warszawie będzie pierwszym w Polsce ośrodkiem dawców szpiku do przeszczepów. Ministerstwo Zdrowia wydało tej lecznicy zgodę na prowadzenie takiej działalności. Tworzenie ośrodków dawców szpiku przewiduje ustawa o pobiera...
W Polsce powstanie laser najnowszej generacjiW Instytucie Problemów Jądrowych (IPJ) im. Andrzeja Sołtana w Świerku powstanie ultrafioletowy laser najnowszej generacji, pozwalający m.in. obrazować struktury na poziomie pojedynczych atomów. Będzie on jednym z elementów europejskiej sieci las...
W Polsce powstanie Światowe Centrum Leczenia Częściowej GłuchotyImplant ślimakowyW Kajetanach pod Warszawą powstanie Światowe Centrum Leczenia Częściowej Głuchoty (World Partial Deafness Center). Znaczna jego część powinna być oddana do użytku w połowie 2011 roku - poinformowano 1 marca na konferencji prasowej w Warszawie.
...
"Rzeczpospolita": łowy na polskie talentyCzeka nas drenaż mózgów? - pyta "Rzeczpospolita". Ponad połowa studentów czołowych uczelni jest gotowa wyjechać za granicę - wynika z badań Szkoły Głównej Handlowej i firmy doradczej Deloitte. Według gazety, w czwartek na spotkani...
Materski: Bitwa 1920 roku na lata zaważyła na losach PolskiBitwa Warszawska 1920 roku i sukces II Rzeczypospolitej w konfrontacji z bolszewikami na lata zaważył na losach Polski, a być może pozwolił też uniknąć zapaści cywilizacyjnej i politycznej, jeżeli chodzi o całą Europę - ocenia historyk prof. Wojciech Materski...
Reklama:
Polacy To hasło encyklopedii posiada podstrony: [1][2] 3
Zobacz też
Haplogrupa R1a1
Mniejszości narodowe i etniczne w Polsce
Polak, Węgier, dwa bratanki, i do szabli, i do szklanki
Polacy a Wandalowie
sarmatyzm
Uwagi
- Liczba osób deklarujących narodowość polską według wyników spisu ludności z 2002 roku. Wskazują one, że w ogólnej liczbie ludności Polski wynoszącej wówczas 38 230,1 tys. – 36 983,7 tys., czyli 96,74% osób zadeklarowało tę narodowość.
- Liczba osób deklarujących narodowość polską, lub polską i inną, według wyników spisu ludności z 2011 roku. Wskazują one, że w ogólnej liczbie ludności Polski wynoszącej wówczas 38 501 tys. – 36 085 tys., czyli 93,72% osób zadeklarowało tę narodowość. Natomast liczba osób deklarujących narodowość wyłącznie polską wyniosła 35 251 tys., co stanowiło 91,56% ogółu ludności Polski.
- Naród – zbiorowość terytorialna o określonym składzie etnicznym – co nie oznacza, że populacja zamieszkującą jeden kraj (państwo) jest etnicznie jednorodna; wspólnota o podłożu gospodarczym, politycznym, społecznym i kulturowym wytworzona w procesie dziejowym, przejawiająca się w świadomości swych członków. Chociaż naród wyróżnia się na tle innych zbiorowości, to jednak nie jest możliwe precyzyjne zdefiniowanie tego pojęcia. W socjologii nie ma jednej definicji tego pojęcia, istnieją też rozbieżności między stanowiskiem socjologów, antropologów i historyków.
- Fryzyjski – pal, pele, staroniemiecki – pal, pael, duński – pael, szwedzki – pale, islandzki – pall, bretoński – pal, peul, język włoski – polo, pole, pila, [w:] Joseph Bosworth: A dictionary of the Anglo-Saxon languages. s. 275; "planus, plain, flat; from Indo-Germanic pele', flat, to spread, also the root of words like plan, floor, and field. [w:] John Hejduk: Soundings. 1993. s 399"; "the root pele is the source of the English words "field" and "floor". The root "plak" is the source of the English word "flake" [w:] Loren Edward Meierding: Ace the Verbal on the SAT. 2005. s. 82.
- Mogą występować różnice w literaturze dot. przydziału do grup zasadniczych, co wynika z etnogenezy, wpływów kulturowych i regionu etnograficznego.
Przypisy
- Narodowy spis ludności i mieszkań 2002.
- ↑ Narodowy spis ludności i mieszkań 2011.
- Liczba osób, które zadeklarowały polskie pochodzenie Selected Population Profile in the United States. 2010 American Community Survey 1-Year Estimates.
- Statistisches Bundesamt: Erstmals mehr als 16 Millionen Menschen mit Migrationshintergrund in Deutschland (niem.). 2010-07-14. [dostęp 2011-02-28].
- Raport Ambasady RP w Berlinie. W: Krzysztof Sawicki: Raport o sytuacji Polonii i Polaków za granicą 2009. zespół pracowników Departamentu Współpracy z Polonią MSZ. Warszawa: Polski Instytut Spraw Międzynarodowych, 2009, s. 177. ISBN 978-83-89607-81-2. [dostęp 2011-02-28]. (pol.)
- Polonia w liczbach (pol.). Stowarzyszenie "Wspólnota Polska". [dostęp 2011-02-28].
- Artykuł na Ynet.co.il, hebrajski.
- Polacy w Kanadzie.
- Polacy we Francji.
- Polacy w Brazylii.
- Polacy w Argentynie.
- Spis narodowy Białorusi 2009 (ros.).
- Polacy na Litwie.
- Polacy na Ukrainie (2001).
- [1] (2010).
- 2006 Census Community Profile Series : Australia.
- Polacy w Rosji.
- Polacy w Irlandii.
- [2] Accessed 2008-10-09.
- Polacy w Czechach.
- Polacy we Włoszech.
- Polacy w Grecji.
- Polacy w Holandii.
- Ludność Austrii wg obywatelstwa – 2008.
- Polacy w Kazachstanie. Spis powszechny 2009.
- Polacy w Islandii.
- Polacy w Turcji.
- Eesti statistika aastaraamat. 2010. Statistical Yearbook of Estonia.
- "a large diaspora of between 13 million and 15 million people of Polish origin overseas" [w:] Bureau of National Affairs. International trade reporter: Current reports: Tom 7. 1990. str. 132; "It is estimated that some 16 million Poles and people of Polish descent live in at least seventy-nine countries outside of Poland (Kubiak and Slany 1999)". [w:] Matthew J. Gibney, Randall Hansen. Immigration and asylum: from 1900 to the present: Tom 1. 2005, str. 477.
- "der Lorscher Annalen, das Detail von der Tötung irgendeines Adeligen anführen (durch ein Mißverstehen heißt es da „. . . ihr Führer namens Lech", „. . . ducem eorum nomine Lechonem" [„Lech" = tschech. „der Adelige" — Anm. d. Ü.]). Rudolf Turek. Böhmen im Morgengrauen der Geschichte: von den Anfängen der slawischen Besiedlung bis zum Eintritt in die europäische Kulturgemeinschaft (6. bis Ende des 10 Jahrhunderts) 1974
- w : Karol Szajnocha. Dzieła. str. 131 op. cit. Chronica principum Poloniae. Hrsg. von Gustav Adolf Stenzel. 1835, Wrocław, . I. 2, 39)
- "Poloni in linguario hungarico dicuntur Langel, id est milites stipendiarii, militares, pugnatores optimi." w: Karol Szajnocha. Dzieła. str. 131 Hipolit Kownacki Kronika węgierska i czeska. Warszawa 1823. IV. V
- Witold Chrzanowski: Kronika Słowian: Polanie. 2006. s. 238; Fragments of the history of Western Slavs. t.1-3; Gerard Labuda. Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk. 2003.
- Henryk Łowmiański, Studia nad dziejami Słowiańszczyzny, Polski i Rusi w wiekach średnich, Poznań 1986, s. 201, ISSN 0554-8217.
- "Волохомъ бо нашедшим на Словены на Дунаискыє, и сѣдшимъ в нихъ, и насилѧющимъ имъ. Словѣне же ови пришєдшє и сѣдоша на Вислѣ, и прозвашасѧ Лѧховѣ, а от тѣхъ Лѧховъ прозвашасѧ Полѧне, Лѧховѣ друзии – Лютицѣ, инии Мазовшане, а нии Поморѧне. Тако же и тѣ же Словѣне, пришедше, сѣдоша по Днепру и наркошасѧ Полѧне а друзии Деревлѧне, зане сѣдоша в лѣсѣхъ" [Tłum.] Gdy bowiem Wołosi naszli Słowian dunajskich, i usadowiwszy się między nimi ciemiężyli ich, Słowianie owi przyszedłszy siedli nad Wisłą i przezwali się Lęchami, a od tych Lęchów przezwali się jedni Polanami, drudzy Lęchowie Łutyczami, inni Mazowszanami, inni Pomorzanami. Tak samo i ciżsami Słowianie przyszedłszy siedli nad Dnieprem i nazwali się Polanami, a drudzy Drewlanami, przeto że siedli w lasach. Latopis Nestora [w:] August Bielowski Monumenta Poloniae Historica Lwów 1864, s. 553 (oryginał cyrylicą w języku staro-cerkiewno-słowiańskim, w polskim tłumaczeniu pozostawiono staropolszczyznę).
- "Полѧномъ жеживущи особѣ по горамъ симъ, и бѣ путь из Варѧгъ въ Грѣкы, и изъ Грѣкъ по Днепру [...]" [Tłum.] Gdy Polanie żyli z osobna po górach tych, był szlak z Waregów do Grecyi, a z Grecyi Dnieprem [...]. Latopis Nestora [w:] August Bielowski Monumenta Poloniae Historica Lwów 1864, s. 553 (oryginał cyrylicą w języku staro-cerkiewno-słowiańskim, w polskim tłumaczeniu pozostawiono staropolszczyznę).
- "qui nunc Poleni a Polo Arctico nominantur, et alias a castro Polan quod in finibus Pomeranie situm est" – od "zamku Polan, położonego na granicach Pomorza") [w:] Bogufał II op. cit. Stanisław Rosik, Przemysław Wiszewski: Causa creandi: o pragmatyce źródła historycznego. nr 171. 2005. s. 506.
- "król Jarlungalandu (kraj w pobliżu Jutlandii) Dralsoft, szwagier króla Sigismunda w krainie Pulinaland" [w:] Thidrekssaga lub Wilkina Saga op. cit. Edward Haymes. The saga of Thidrek of Bern. 1988. s 279; Kazimierz Ślaski. Millennium of Polish-Scandinavian cultural relations. 1977. s. 66 (zob. Pieśń o Nibelungach.
- ↑ Kazimierz Dobrowolski: Zagadnienia świadomości narodowej w Polsce piastowskiej. [w:] "IV. Zjazd Historyków Polskich w Poznaniu 1925.
- Maurycy Mochnacki: Powstanie narodu polskiego w roku 1830 i 1831. Poznań. 1863. t. 1. s. 2.
- Leciejewicz Lech: Słowianie zachodni. Z dziejów tworzenia się średniowiecznej Europy. Klasyka polskiej mediewistyki, Templum 2010, ISBN 978-83-929218-5-1.
- Mieczysław Tanty, Tadeusz Wasilewski, Jerzy Skowronek: Słowianie południowi i zachodni VI-XX wiek. Książka i Wiedza. Warszawa 2005, ISBN 83-05-13401-6.
- Przemysław Urbańczyk: Nie było żadnych Polan. Gazeta Wyborcza, 2008-05-24; podobny pogląd wyraziła np. Zofia Kurnatowska w pracy zbiorowej U źródeł Polski – do roku 1038, str. 141 i 146, Wydawnictwo Dolnośląskie 2002 [3] Wywiad radiowy; Trudne początki Polski. Przemysław Urbańczyk, 2008 Wrocław [4], [5].
- Gerard Labuda: Fragmenty dziejów Słowiańszczyzny zachodniej. t. 1-2, s. 72 2002; Henryk Łowmiański. Początki Polski: z dziejów Słowian w I tysiącleciu n.e. t. 5, s. 472; Stanisław Henryk Badeni, 1923. s. 270.
- "Polscy Ormianie w XX w. mają polską świadomość narodową. Są w pełni świadomi swojego braku polskich czy nawet słowiańskich korzeni, ale wiedzą również o tym, że od stuleci związani są z historią Polski". [w:] Mniejszości narodowe w Polsce. 1997. str. 136.
- oxfordjournals.org: High-Resolution Phylogenetic Analysis of Southeastern Europe Traces Major Episodes of Paternal Gene Flow Among Slavic Populations (ang.). [dostęp 15.11.2010].
- Monika Florek-Moskal: Skąd pochodzą Polacy. 2006-09. [dostęp 2010-09-21].
- Mariusz Cieślik i Bronisław Geremek: Mieszańcy Europy. Wprost24, nr 52/2004.
- Jan Czekanowski: Antropologia polska w międzywojennym dwudziestoleciu 1919–1939. 1948. [Syntetyczna mapa antropologiczna Polski, Czekanowski. 1920].
- "Typ ten miał przewagę na Pomorzu, w Wielkopolsce, na zachodnim i północnym Mazowszu, w niektórych częściach Litwy oraz Wołynia". [w: Wojciech Wasiutyński: Tysiąc lat polityki polskiej. 1946. str. 15].
- "Typ śródziemnomorski miał przewagę na Śląsku i na zachodnim Podkarpaciu". [w: Wojciech Wasiutyński: Tysiąc lat polityki polskiej. 1946. str. 15].
- "Małopolska od Karpat po San i Góry Świętokrzyskie". [w: Kwartalnik psychologiczny, Tom 2. 1931. str. 60]; "Najczystsze rasowo typy alpejskie spotykamy w Górach Świętokrzyskich". [w: Jerzy Loth, Zofia Cichocka-Petrażycka: Geografia gospodarcza Polski. t. 1, 1960].
- "typ alpejski występuje w zachodnich Alpach, jak też w Niemczech południowo-zachodnich, w Czechosłowacji, na Węgrzech, w południowej Polsce, w Anglii, Hiszpanii północnej, nieco we Włoszech północnych i zachodniej Ukrainie. [w:] "Materiały i prace antropologiczne. wyd. 21-25. Polski Towarzystwo Antropologiczne, 1990, Lucyna Kaczorowska. str. 6.
- „typ armenoidalny jest elementem dla Żydów najbardziej charakterystycznym i występuje u wszystkich grup żydowskich” [w: Archiwum nauk antropologicznych. Towarzystwo Naukowe Warszawskie. Instytut Nauk Antropologicznych. 1921. str. 107.
- Jerzy Loth, Zofia Cichocka-Petrażycka: Geografia gospodarcza Polski. Polskie Wydawnictwo Gospodarcze. 1960 s. 172.
- Stanisław Lencewicz: Kurs geografii Polski. 1922. str. 276.
- „Uważany za mieszańca rasy nordycznej i armenoidalnej”. PWN. dynarski typ.
- Struktura antropologiczna. W: Wielka Encyklopedia Powwzechna PWN. Polska. Przedruk hasła z tomu 9.. Warszawa: PWN, 1967, s. 63.
- „W wyniku nawarstwiania powstał w rejonie Bałtyku tzw. typ bałtycki (bałtoid, ostbaltische Rasse, Osteuropide), który przez większość antropologów polskich jest określany jako typ subnordyczny. Typ subnordyczny szkoły lwowskiej, określany niekiedy jako „śmietnik typologiczny”, istotnie jest poniekąd antropologicznym sammelbergriffem. W rzeczywistości składa się nań, następujące wykrzyżowane między sobą elementy antropologiczne:nordyczny, paleoeuropeidalny, laponoidalny, i częściowo śródziemnomorski. Wąskolica i wąskonosa frakcja typu bałtyckiego jest pochodną rasy nordycznej.” [w:] Materiały i prace antropologiczne. Polskie Towarzystwo Antropologiczne. 1990. wyd. 21-25, str. 183.
- Stanisław Górny: Zdjęcie antropologiczne Polski. Materiały i prace antropologiczne. 1972, nr 84.
- Ludność. W: Wielka Encyklopedia Powszechna PWN, Polska, Przedruk hasła z 9 tomu. Warszawa: PWN, 1967.
- Struktura antropologiczna w:Wielka Encyklopedia Powszechna PWN, Polska, Przedruk hasła z 9 tomu, PWN, Warszawa 1967, str. 63.
- "populację polską znamionują cechy pośrednie w stosunku do sąsiednich ugrupowań, zgodnie z geograficznym rozmieszczeniem. Np. częstość grupy A krwi u Polaków jest nieco większa niż u Słowaków, Łotyszów, Białorusinów i Rosjan a mniejsza niż u Ukraińców. Grupa B występuje u nas z takim samym nasileniu jak u Białorusinów i Litwinów." [w:] Mały słownik antropologiczny. 1976. str. 346.
- Edward Opaliński: Kultura polityczna szlachty polskiej w latach 1587–1652. 1995. s. 344.
- Z dziejów Ukrainy. Księga pamiątkowa ku czci Włodzimierza Antonowicza. 1912. s. 675.
- Studia historyczne PAN. Kielce 1986. s. 466; Przegląd zachodni, t. 61, wyd. 3-4, 2005, s. 36.
- „Z taką pasją przeciw królowi pisał tylko Daniel Naborowski po bitwie pod Mątwami [...] Była to świadomość narodowa, było też poczucie niezawisłości, by żaden obcy nie śmiał mieszać się w polskie sprawy” [w:] Roman Kaleta: Biecz, studia historyczne. 1963. str. 430; „Lubomirski w nieskończoność podnosi i wstrzymuje miecz w obronie tradycji wolności. [...] Postępowanie Lubomirskiego, mające na celu obronę nie tylko tradycji, ale i obowiązującego prawa” [w:] Historyka. t. 28-31, str. 132 (z. Vivente rege).
- Konstytucja 3 maja, rozdział „Szlachta i ziemianie”.
- W 160 rocznicę rabacji.. W: Serwis Internetowy Gminy Żegocina. [on-line]. 03.2006. [dostęp 2010-09-21].
- „Mniej podatne na słowiańską utopię były narody, które nigdy nie straciły poczucia narodowej tożsamości, jak Polacy: dla polskiej filozofii narodowej „słowiańskość” była raczej ozdobą, atrybutem, a nie podstawą myślenia i wartościowania. Slavica Wratislaviensia, t. 98, 1997. s. 123; akceptowano program badań starożytności i folkloru, nie przyjęto zaś, czeskiej koncepcji „narodu słowiańskiego” i solidaryzmu z Rosją. w: Towarzystwo Literacko-Słowiańskie we Wrocławiu. s. 51”.
- Kilkadziesiąt lat później polski pisarz i publicysta Joseph Conrad stwierdził, że Między polskością jednak a słowiańskością istnieje nie tyle nienawiść, co obcość całkowita i nie do wykorzenienia („a complete and ineradicable incompatibility”). Taka właśnie „incompatibility” zaległa u podłoża stosunku Conrada do Dostojewskiego, jak zresztą i u podłoża znanego stosunku Dostojewskiego do Polaków." w: Wit Tarnawski: Conrad żywy. Londyn 1957. str. 157; Przymiotnik: polski uważał (Korzeniowski) za zaszczytny, przymiotnik: słowiański za złośliwy. Powodem była właśnie owa „dusza słowiańska”. Pod tym mianem rozumie się w Europie Zachodniej ekstrakt wyciągnięty z literatury i życia Rosji, zbiór właśnie takich zasad, pojęć, reakcji, w: Peter Oliver Loew: Polskie wizje Europy w XIX i XX wieku. Uniwersytet Wrocławski, 2004, s. 136.
- „Naród jest to trwała wspólnota ludzi utworzona historycznie, powstała na gruncie losów historycznych, kultury, języka, terytorium i życia ekonomicznego, przejawiająca się w świadomości narodowej jej członków” (Janusz Rulka: Wychowanie obywatelskie. Warszawa 2001, wyd. PWN, s. 21).
- "Jestem Polakiem, więc mam obowiązki polskie. Są one tym większe i tym silniej się do nich poczuwam, im wyższy przedstawiam typ człowieka." (Myśli Nowoczesnego Polaka, Roman Dmowski).
- W trosce o byt i przyszłość naszej Ojczyzny, odzyskawszy w 1989 roku możliwość suwerennego i demokratycznego stanowienia o Jej losie, my, Naród Polski – wszyscy obywatele Rzeczypospolitej... Początek preambuły do Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej ogłoszono w Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 dnia 2 kwietnia 1997 roku. Pełny tekst konstytucji.
- Mniejszość niemiecka w Polsce i Polacy w Niemczech 1994. s. 36.
- "Przełom polityczny w Polsce w 1989 r. i zjednoczenie Niemiec otworzyły okres wzmożonych deklaracji konwersji narodowych na Śląsku oraz na Warmii i Mazurach. [...] Wielu ludzi, wcześniej jednoznacznie przyznających się do polskości i walczących o nią, doznawało głębokiego rozczarowania, wielu na skutek doznanych represji zostało wręcz od polskości odepchniętych. Presja polonizacyjna, niosąc faktycznie wzorce obce kulturze Ślązaków czy Mazurów i atakując ważne elementy ich systemu identyfikacji kulturowej, wywoływała w nich często poczucie obcości wobec kultury polskiej" [w:] Wojciech Wrzesiński: Uniwersytet Wrocławski. Instytut Historyczny. Wrocławskie studia z historii najnowszej. t. 7, 1997. str. 98.
- Studia socjologiczne. wyd. 172–175. Instytut Filozofii i Socjologii (Polska Akademia Nauk) 2004. s. 49.
- Grzegorz Odoj, Andrzej Peć: Dziedzictwo kulturowe – edukacja regionalna. Dzierżoniów: Wyd. Alex, 2000, s. 74. ISBN 83-85589-35-X.
- Roman Dzwonkowski: Kresy pamiętamy. "Biuletyn Instytutu Pamięci Narodowej”, 2009, nr 1-2 (96–97), s. 19.
- „Dopiero w połowie XVI wieku zaczęto pisać po polsku, Górnicki, Bielscy, Cyprian Bazylik, Budny, Wujek i Skarga, a przyczynił się do tego znany pisarz – Mikołaj Rej z Nagłowic, który w 1562 r. w utworze „Zwierzyniec” napisał: „A niechaj narodowie wżdy postronni znają, iż Polacy nie gęsi, iż swój język mają!”, [w:] Urbańczyk. Dwieście lat polskiego językoznawstwa: 1751-1950. 1993; dopiero w roku 1600, zniosła rada miejska zagajanie sądów ławniczych po niemiecku; tak uporczywa była tradycja tu, w Poznaniu, Bieczu, i in. Aleksander Brückner [w:] Encyklopedia staropolska.
- Z roku 1640 [w:] Ruch literacki. PAN. 1988. t. 29. s. 92.
Adam z Bremy, Adam Bremeński (ok. 1050 - po 1081 - daty orientacyjne) – niemiecki kronikarz i geograf, piszący po łacinie. Przybył do Bremy w 1068 r. aby napisać historię "Hamburga i ziem północnych" ( północnej Europy).
Świadomość narodowa to w wymiarze jednostkowym poczucie przynależności z określonym narodem, z kolei w wymiarze zbiorowym jest to poczucie więzi kulturowo-etnicznej ze świadomością ciągłości historycznej
przejdź do podstrony: [1][2] 3
Czy wiesz że...? beta
Żywot pierwszy św. Wojciecha, biskupa praskiego i męczennika ( łac. Sancti Adalberti Pragensis episcopi et martyris vita prior, znany też jako Vita prior lub Est locus) - średniowieczny łaciński utwór hagiograficzny przedstawiający życie św. Wojciecha.
Język staro-cerkiewno-słowiański (w polskich publikacjach spotyka się także zapisy: język s-c-s i język scs, lub język starobułgarski) – najstarszy i , jakkolwiek literackie postaci tych języków oparte są na innych zasadach gramatycznych.
Vivente rege – łacińskie określenie odnoszące się do elekcji i koronacji królewskiej dokonanej za życia poprzedniego króla. W przypadku wyboru na tron cesarski, mówi się czasem o elekcji vivente imperatore (za życia cesarza). Zazwyczaj dokonywano jej na wniosek samego władcy, który dążył do zapewnienia sukcesji swym potomkom.
|