Polacy w Czechach - Polski Serwis Naukowy

Chór męski Gorol z Jabłonkowa podczas Jubileuszowego Festiwalu PZKO 2007 w Karwinie.

Czeska i polska nazwa ulicy w Czeskim Cieszynie

Polska mniejszość narodowa/narodowościowa w Republice Czeskiej jest w większości skoncentrowana na Zaolziu. Według spisu powszechnego z 2011 roku, mniejszość polska liczy w tym kraju 39 269 osób. Najważniejszymi polskimi organizacjami w tym rejonie są Kongres Polaków w Republice Czeskiej oraz Polski Związek Kulturalno-Oświatowy (PZKO), a największą gazetą, Głos Ludu.

Polacy – zamieszkujący głównie obszar Rzeczypospolitej Polskiej i będący jej głównym składnikiem ludnościowym, poza granicami Polski tworzący zbiorowości polonijne.

Katolicyzm – doktryna Kościoła chrześcijańskiego – jednej z dwóch grup Kościołów, obok Kościoła prawosławnego, powstałych w wyniku rozłamu w Kościele chrześcijańskim w 1054 (tzw. schizmy wschodniej). Jedna z największych grup wyznań chrześcijańskich, obok prawosławia i protestantyzmu oraz ogół zasad wiary i życia religijnego do których odwołuje się Kościół rzymskokatolicki wraz z Kościołami wschodnimi pozostającymi z nim w pełnej jedności, wspólnoty tradycjonalistyczne, starokatolickie oraz część anglikańskich, liberalnych i niezależnych.

Oprócz autochtonicznych Polaków z Zaolzia, w kraju żyją również Polacy z Polski przybywszy za pracą. Od wielu lat podjęło pracę wielu Polaków w Czechach - duże skupisko w Ostrawie (np. pobliskie kopalnie), w zakładach Škody w Mladej Boleslavi, a także wielu robotników budowlanych w Pradze. W Pradze istnieje od 1990 r. polskie duszpasterstwo przy dominikańskim kościele sv. Jiljí (św. Idziego - ul. Husova 8, na Starym Mieście) - obecnie msze niedzielne w samo południe sprawuje o. Krzysztof Parol OP. Druga polska msza w Pradze przed południem jest we franciszkańskim kościele św. Jakuba (franciszkanie-minoryci).

Polski Związek Kulturalno-Oświatowy (cz. Polský kulturně-osvětový svaz), w skrócie PZKO to organizacja społeczna w Republice Czeskiej mająca na celu razem z Kongresem Polaków reprezentować mniejszość polską w państwie czeskim. Jest to największa pod względem liczby członków (obecnie 12300) polska organizacja w Czechach, choć liczba ta systematycznie się zmniejsza wraz z kurczącą się mniejszością polską.

Kraj morawsko-śląski (czes. Moravskoslezský kraj), do 30 maja 2001 r. kraj ostrawski (czes. Ostravský kraj) – to region administracyjny w Czechach, odpowiednik polskiego województwa, przy granicy ze Słowacją i Polską, u ujścia Opawy i Ostrawicy do Odry. Stolicą kraju jest Ostrawa. Jego obszar wchodzi w skład okręgu terytorialnego kraj północnomorawski.

Większość Polaków na Zaolziu jest wyznania katolickiego, luteranie są drugą najliczniejszą grupą religijną wśród Polaków.

Demografia

W 1991 r. podczas czechosłowackiego spisu powszechnego narodowość polską w Czechach zadeklarowało 59 383 osób.

W 2001 r. w spisie powszechnym wśród obywateli Czech – 51 968 osób zadeklarowało narodowość polską, najwięcej tj. 38 908 osób w kraju morawsko-śląskim.

Czechy (. Na powierzchni 78 866 km² żyje ponad 10,5 mln osób, z czego 94% to Czesi. Obowiązuje czterostopniowy podział administracyjny – na 14 krajów, 204 gminy III stopnia, 384 gminy II stopnia oraz 5661 gmin I stopnia.

Polskie Gimnazjum imienia Juliusza Słowackiego, z siedzibami w Orłowej i Karwinie (Republika Czeska), to założona w roku 1909 na terenie Śląska Cieszyńskiego pierwsza (i do roku 1938 jedyna) ogólnokształcąca szkoła średnia z polskim językiem nauczania.

W 2011 r. w spisie powszechnym wśród obywateli Czech – 39 269 osób zadeklarowało narodowość polską.

Działalność

Polacy z Zaolzia są bardzo aktywnymi członkami wielu klubów, zespołów i stowarzyszeń działających w większości przy miejscowych kołach PZKO.

Zespoły

Gorol

Błędowianie

Bystrzyca

Oldrzychowice

Olza

ZPiT Suszanie

Szkoły

Fragment Gimnazjum Polskiego w Czeskim Cieszynie

Gimnazjum z polskim językiem nauczania w Czeskim Cieszynie, popularnie znany jako Gimpel. W szkole działa kółko fotograficzne, SZ.K.A.P.A. (Szkolne Kółko Alternatywnych Prezentacji Artystycznych), chór mieszany Collegium Iuvenum i Klub Sportowy Gimpel (koszykówka, piłka nożna, siatkówka, floorball, tańce nowoczesne...).

Polskie Gimnazjum imienia Juliusza Słowackiego z filiami w Karwinie i Orłowej.

Zobacz też

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Polacy w Czechach

Czesi w Polsce

Uwagi

w czeskim szkolnictwie jest ono odpowiednikiem polskiego liceum

Przypisy

Základní informace o vývoji obyvatelstva, domácností, domů a bytů >> 5. Národnost a mateřský jazyk (cz.). W: Sčítání lidu, domů a bytů 2001 - Pramenné dílo, Kód: 4132-05 [on-line]. Český statistický úřad, 2005-12-13. [dostęp 2010-11-26]. ss. 2 PDF.
Gabriela Šamanová: Národnost ve sčítání lidu v českých zemích (cz.). Centrum pro výzkum veřejného mínění, 2005. [dostęp 2010-11-27]. s. 10.
Gabriela Šamanová: Nationality in the census in Czech lands (ang.). Public Opinion Research Centre, Institute of Sociology of the Academy of Sciences of the Czech Republic, 2005. [dostęp 2010-11-27]. s. 10.
Data za ČR, NUTS 4: CZ0000 (cz.). W: Sčítaní lidu, domů a bytů 2001 [on-line]. Český statistický úřad, 2005. [dostęp 2010-11-25].
Data za Moravskoslezský kraj, NUTS3: CZ081 (cz.). W: Sčítaní lidu, domů a bytů 2001 [on-line]. Český statistický úřad, 2005. [dostęp 2010-11-25].
Wyniku spisu z 2011 (wynik nie uwzględnia mieszanych deklaracji)

Linki zewnętrzne

Polacy z Zaolzia

Polacy w Czechach

Poláci na Těšínsku, Czeski Cieszyn 2009, publikacja do ściągnięcia

Zespół Oldrzychowice

Luteranizm – doktryna teologiczna i chrześcijański ruch reformacyjny, zapoczątkowany przez Marcina Lutra w XVI wieku (za datę jego rozpoczęcia uważa się rok 1517). Stanowi jeden z nurtów protestantyzmu i ewangelicyzmu.

Język czeski (cs. čeština lub český jazyk) – język z grupy języków zachodniosłowiańskich, stanowiących część rodziny języków indoeuropejskich. Najbliżej spokrewniony jest ze słowackim, śląskim, polskim, kaszubskim oraz dwoma językami łużyckimi.