Pole Marsowe - Rzym - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy miejsca w starożytnym Rzymie. Zapoznaj się również z: inne znaczenia tego słowa.

Lokalizacja Pola Marsowego

Model starożytnego Pola Marsowego w ok. 300 r.

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Pole Marsowe (Rzym)

Pole Marsowe (łac. Campus Martius) to miejsce w starożytnym Rzymie, pozostające poza tzw. murami serwiańskimi, w zakolu Tybru, na zachód od Kapitolu. Obszar o powierzchni ok. 25 ha w czasach królewskich poświęcony był Marsowi.

Naumachia - widowisko w starożytnym Rzymie przedstawiające bitwę morską, wystawiane na specjalnie tworzonych basenach (czasami w amfiteatrach) albo naturalnych jeziorach. Zazwyczaj przedstawiały zwycięskie bitwy wojsk rzymskich. Rolę żołnierzy odgrywali niewolnicy i gladiatorzy. Najczęściej wszyscy uczestnicy bitwy ginęli, a uciekinierów dobijały rzymskie patrole pilnujące przebiegu bitwy.

Kolumna Antonina Piusa i jego żony Faustyny została wzniesiona na Polu Marsowym, budowa trwała od 160 do 161 r. Kolumna została wystawiona przez Marka Aureliusza, zięcia i następcę cesarza Antonina Piusa. Kolumna ta, inaczej niż kolumna Trajana miała zdobioną tylko bazę. Trzon kolumny wykonany był czerwonego granitu sprowadzonego z Egiptu. Na jednej z ścian przedstawiona scena, w której nieżyjącą parę cesarską unosi w zaświaty bóg wiecznego czasu – Ajon. Bogini Roma również uwieczniona w tej scenie trzyma rzeźbę iglicy zegara słonecznego, ufundowanego przez Augusta (zegar znajdował się także na Polu Marsowym). Kolumna nie została zachowana. Płaskorzeźba znajduje się w Muzeum Watykańskim.

Historia

Według tradycji Pole Marsowe należało do Tarkwiniusza Pysznego, ostatniego króla Rzymu. Po wygnaniu z Rzymu król usiłował przez posłów pertraktować w sprawie zwrotu nieruchomości, a w tajemnicy knuł spisek w celu przywrócenia władzy w mieście. Po wykryciu tych knowań posłowie zostali wydaleni z miasta, a owe nieruchomości uznane za własność państwa i poświęcone Marsowi.

Publiusz Eliusz Hadrian (Publius Aelius Hadrianus; ur. 24 stycznia 76 w Itálice lub Rzymie, zm. 10 lipca 138 w Bajach) - w latach 117-138 cesarz rzymski. Po śmierci został zaliczony w poczet bogów.

Architektura starożytnego Rzymu była początkowo związana tylko z Rzymem. Później, co było efektem licznych podbojów, jej zasięg ogarnął prawie całą Europę Zachodnią, Bałkany, Grecję, Azję Mniejszą, Syrię, Palestynę i Afrykę Północną. Okres, w którym trwał stopniowy jej rozwój, rozkwit i okres schyłkowy to czas od VI w. p.n.e. do V w. Okres ten można podzielić na kilka etapów:

W V w. p.n.e. wybudowano tu świątynię Apollona, w III w. p.n.e. świątynie Bellony, Janusa i Spes, oraz Cyrk Flaminiusza; w II w. p.n.e. świątynie Herkulesa i Muz, Junony, Larów oraz portyki Metellusa i Minuciusa. W I w. p.n.e. powstały tu świątynie Juturny i Venus Victrix, Tabularium (archiwum państwowe), portyki Filipa i Pompejusza, teatr Pompejusza wraz ze świątynią Jowisza Statora oraz Saepta Julia. Cezar kazał tu założyć sztuczne jezioro, na którym inscenizowano bitwy morskie (naumachia). Pierwsza naumachia odbyła się w 46 p.n.e. Pole Marsowe włączył do Urbs dopiero cesarz Oktawian August.

W architekturze łuk triumfalny to budowla w kształcie monumentalnej, wolno stojącej bramy stawiana dla upamiętnienia ważnej osoby lub uczczenia ważnego wydarzenia, zwykle zwycięstwa militarnego. Przejście pod łukiem triumfalnym autora lub autorów zwycięstwa było punktem kulminacyjnym pochodu triumfalnego. Pierwsze łuki triumfalne powstawały w starożytnym Rzymie (zwyczaj przejęto od Etrusków), później ten typ budowli był wznoszony w innych krajach i epokach historycznych.

Cenzus (łac. census: oszacowanie majątku; obliczenie, spis ludności; por. censor) — ograniczenie w prawie wyborczym, wobec służby wojskowej, administracyjnej, publicznej, etc., relatywne do określonej grupy społeczeństwa.

Początkowo, w pierwszych wiekach republiki, odbywały się tu masowe imprezy pod gołym niebem: ogłaszany corocznie przez konsulów zaciąg do wojska, zebrania wyborcze, comitia centuriata; tu cenzorowie przeprowadzali co 5 lat cenzus. Na zabudowę Pola Marsowego wpłynął dekret z 88 p.n.e., na mocy którego południowa część Pola została przeznaczona na sprzedaż w celu pozyskania środków na wojnę z Mitrydatesem VI.

Saepta Julia – budynek wzniesiony na Polu Marsowym w pobliżu Panteonu, pierwotnie przeznaczony na miejsce głosowań w Republice Rzymskiej. Budowla została zaplanowana przez Juliusza Cezara i ukończona przez Marka Agrypa w 26 r. p.n.e. W czasach Oktawiana Augusta, Kaliguli i Klaudiusza Saepta Julia była najprawdopodobniej używana do walk gladiatorów, a później jako rynek i tragowisko oraz miejsce obchodów Ludi saeculares.

Janus – jedno z najważniejszych bóstw staroitalskich, czczony w starożytnym Rzymie. Był bogiem wszelkich początków, a także opiekunem drzwi, bram i mostów, patronem umów i układów sojuszniczych. Od niego pochodzi łacińska nazwa miesiąca stycznia (Ianuarius) jako pierwszego miesiąca w roku. Był utożsamiany także z bogiem poranków - Matutynem.

W okresie cesarstwa Pole Marsowe traci na znaczeniu politycznym, wobec zniesienia comitia centuriata, za to zaczyna powstawać tu wiele monumentalnych obiektów reprezentacyjnych. Za panowania Augusta na Polu Marsowym wybudowano wiele budowli o charakterze publicznym. Powstały tu termy Agryppy, teatry Marcellusa i Balbusa, Panteon, ołtarz Ara Pacis, Mauzoleum Augusta, portyk Oktawii. Tyberiusz wzniósł tu swój łuk triumfalny, Neron – łuk triumfalny, amfiteatr i termy, Domicjan – odeon i stadion, Hadrian – łuk triumfalny, Antoninus Pius – kolumnę i świątynię ubóstwionego Hadriana, Aleksander Sewer – bazylikę i termy, Aurelian – świątynię Słońca i koszary kohorty miejskiej.

Królestwo rzymskie (łac. Regnum Romanum) - królestwo istniejące na terenie miasta Rzymu i jego okolic od założenia miasta przez legendarnego Romulusa w 753 p.n.e. do obalenia monarchii w 508 p.n.e. i wprowadzenia Republiki.

Lucjusz Domicjusz Aurelian, Lucius Domitius Aurelianus (ur. 9 września 214 w Mezji lub Sirmium, zm. 275 w okolicach Byzantion, obecnie Stambuł) - cesarz rzymski w latach 270-275. Był jednym z wybitniejszych władców drugiej połowy III wieku. Po długich latach wewnętrznych zamieszek, niepokojów i nieustannych rebelii, twardą ręką zaczął wyprowadzać cesarstwo z kryzysu.

W 271 r. Aurelian otaczając Rzym nowymi murami obronnymi włączył Pole Marsowe do zespołu miejskiego. Główną arterią komunikacyjną dzielnicy była Via Flaminia.

Zobacz też

architektura starożytnego Rzymu

Linki zewnętrzne

Rejon Pola Marsowego na Google Maps