Police - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy miasta. Zapoznaj się również z: inne znaczenia tego hasła.

Police (do 1945 niem. Pölitz) – miasto w północno-zachodniej Polsce, w woj. zachodniopomorskim, siedziba powiatu polickiego i gminy miejsko-wiejskiej Police, miasto satelickie Szczecina, położone nad Łarpią i Odrą-Domiążą na Równinie Wkrzańskiej. Port morski na lewym brzegu ujściowego odcinka Odry. Police otacza Puszcza Wkrzańska.

Odra (czes. i dł. Odra, niem. Oder, gł. Wodra, łac. Viadua, Viadrus) – rzeka w Europie Środkowej, w zlewisku Morza Bałtyckiego, na terenie Czech, Polski i Niemiec. Pod względem całkowitej długości jest drugą (po Wiśle) rzeką Polski. Biorąc pod uwagę tylko jej część w granicach Polski jest trzecią rzeką pod względem długości (po jej dopływie Warcie).
Prawo i Sprawiedliwość (PiS) – polska partia polityczna zarejestrowana sądownie 13 czerwca 2001 (pierwszy komitet lokalny PiS powstał już 22 marca 2001), założona na fali popularności uzyskanej przez Lecha Kaczyńskiego podczas pełnienia przez niego funkcji ministra sprawiedliwości (od czerwca 2000 do lipca 2001). Działacze PiS starszej generacji wywodzą się w większości ze środowisk dawnej AWS (PC, SKL i ZChN) oraz ROP.

Według danych z 31 grudnia 2009 roku miasto miało 34 120 mieszkańców., co lokuje na 7. miejscu w województwie pod względem liczby mieszkańców.

W Policach znajduje się port morsko-rzeczny na Odrze (4. pod względem przeładunku w Polsce).

Położenie

Miasto Police na planie powiatu polickiego.

Police znajdują się w zachodniej części woj. zachodniopomorskiego, we wschodniej części powiatu polickiego. Miasto wchodzi w skład aglomeracji szczecińskiej.

Według danych z 1 stycznia 2010 powierzchnia miasta wynosi 37,31 km².

Lubieszyn (do 1945 niem. Marienhof, Neu-Linken) – przygraniczna wieś na planie ulicówki na Równinie Polickiej w gminie Dobra Szczecińska, w powiecie polickim. Leży około 14 kilometrów na północny zachód od centrum stolicy województwa – Szczecina.
Szuwar trzcinowy, zespół trzciny pospolitej, trzcinowisko (Phragmitetum australis) – syntakson w randze zespołu budowany przez słodkowodny makrofit: trzcinę pospolitą. Należy do klasy zespołów szuwarowych Phragmitetea.

Police są położone na Równinie Wkrzańskiej nad Odrą i Gunicą (Dolina Dolnej Odry). Południowe krańce miasta wraz z osiedlem Mścięcino leżą na północnych zboczach Wzgórz Warszewskich.

Miasto graniczy administracyjnie ze Szczecinem (około 15 km od centrum miasta), gminą Goleniów i wiejską częścią gminy Police.

Przez Police przebiega droga wojewódzka nr 114, linia kolejowa nr 406 oraz tor wodny Szczecin-Świnoujście.

Ginekologia - dziedzina medycyny zajmująca się profilaktyką i leczeniem chorób żeńskiego układu płciowego. Najczęstsze problemy, jakimi zajmują się ginekolodzy, to: zaburzenia miesiączkowania, stany zapalne pochwy, antykoncepcja, niepłodność, nowotwory narządów rodnych. Ściśle związana z położnictwem.
Ratusz (niem. Rathaus, dosł. dom rady) – reprezentacyjny budynek użyteczności publicznej, zwykle tradycyjna siedziba samorządowych władz miejskich. Ratusz budowano najczęściej na planie prostokąta i nadawano mu formę monumentalną.

Warunki naturalne

Odnoga Odry – Łarpia w Policach

W granicach administracyjnych miasta Police znajduje się ujście Odry do Roztoki Odrzańskiej.

Ze Wzgórz Warszewskich, na których położone są południowe krańce miasta oraz osiedle Mścięcino, płyną do Polic Przęsocińska Struga i Grzybnica. Przy wschodniej granicy miasta ograniczonej wschodnim brzegiem Odry znajduje się ujście Iny. Inne cieki wodne: Domiąża, Wietlina, ujście Gunicy.

W granicach administracyjnych miasta znajduje się 6 wysp:

Park Przemysłowy Police (PPP, Policki Park Przemysłowy, Police Park) – park przemysłowy obejmujący rozległy teren w środkowej części miasta Police (województwo zachodniopomorskie). Rozciąga się na powierzchni ok. 137 ha w tym ponad 10 ha tworzy obszar Podstrefy Police Kostrzyńsko-Słubickiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej.
Ulica Grunwaldzka (do 1945 niem. Baustraße/Banhofstraße także Hindenburgstraße odcinek od obecnej ul. Kołłątaja do torów oraz krótka Baustraße krótki odcinek od ul. Kołłątaja do rynku Starego Miasta) - główna ulica zachodniej części Starego Miasta w Policach, województwo zachodniopomorskie. Jej długość wynosi około 1 km.

Mnisi Ostrów (Wyspa Mnichów)

Skolwiński Ostrów

Dawna wyspa Kiełpiński Ostrów została poprzecinana siecią kanałów, a odgradzający ją od stałego lądu Policki Nurt poprzegradzano w kilku miejscach.

Przyroda

Ujściowy odcinek Odry należący do Polic, znajduje się w specjalnym obszarze ochrony siedlisk "Ujście Odry i Zalew Szczeciński". We wschodniej części miasta utworzono także obszar ochrony siedlisk "Police - kanały".

Na wyspach i terenach nadrzecznych występują trawiaste zbiorowiska roślinne. Występują tu trzcinowiska, będące siedliskiem wielu gatunków ptaków i ryb.

Nowa Jasienica (do 1945 niem. Neu Jasenitz) – osada (wieś) w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie polickim, w gminie Police, ok. 10 km na północny zachód od Polic. Miejscowość usytuowana jest na Równinie Polickiej wśród lasów Puszczy Wkrzańskiej.
Kościół Zielonoświątkowy w Rzeczypospolitej Polskiej – chrześcijański wolny kościół protestancki o charakterze ewangelikalnym nurtu zielonoświątkowego; drugi, pod względem wielkości Kościół protestancki w Polsce (po Kościele Ewangelicko-Augsburskim w RP), posiadający ponad 23 tysięcy wiernych zrzeszonych w ramach 217 zborów; największy polski Kościół protestancki nurtu ewangelicznego; największa, choć nie jedyna, wspólnota zielonoświątkowców w Polsce, związana z pentekostalną tradycją amerykańskich Zborów Bożych i przyjmująca ustrój kongregacjonalno-synodalny. Kościół Zielonoświątkowy w RP jest członkiem Europejskiej Wspólnoty Zielonoświątkowej, Światowej Wspólnoty Zborów Bożych, Towarzystwa Biblijnego w Polsce oraz Aliansu Ewangelicznego w RP. Organem prasowym Kościoła jest miesięcznik Chrześcijanin. Siedzibą władz Kościoła jest miasto stołeczne Warszawa. Podstawą prawną działalności Kościoła jest Ustawa o stosunku Państwa do Kościoła Zielonoświątkowego w Rzeczypospolitej Polskiej z dn. 20 lutego 1997. Kościół Zielonoświątkowy w RP jest wpisany do rejestru Kościołów i związków wyznaniowych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w dziale A, pod numerem 15. Obecnym Przewodniczącym Naczelnej Rady Kościoła i Prezbiterem Naczelnym Kościoła jest bp Marek Kamiński.

Pochodzenie nazwy

Nazwa miasta pochodzi od słowa polskiego: pole w liczbie mnogiej występującej jako pol. police (oznacza to samo co Polska). Wersja niemiecka jest zgermanizowaną formą wcześniejszej nazwy polskiej (pomorskiej).

Historia

Tablica w 700. rocznicę nadania Policom praw miejskich

Osobny artykuł: Historia Polic.

Najwcześniejsze dzieje

W 1260 r. książę zachodniopomorski Barnim I nadał Policom prawa miejskie. Bujny rozwój, usytuowanych tuż przy ujściu Odry zagroził głównemu ośrodkowi Pomorza Zachodniego – Szczecinowi. W celu zahamowania rozwoju Polic, w 1321 r. książę odebrał miastu prawa miejskie i włączył Police w obręb Szczecina. Prawa miejskie zostały przywrócone dopiero w 1808 r.

Szlak "Ścieżkami Dzików" - czerwony pieszy szlak turystyczny w Szczecinie i gminie Police na terenie miast Szczecin i Police oraz w rejonie wsi Leśno Górne, Siedlice i Przęsocin. Szlak prowadzi przez południową część Puszczy Wkrzańskiej.
Niemcy (Republika Federalna Niemiec, RFN; do traktatu pomiędzy RFN a Polską Rzecząpospolitą Ludową (1970) w Polsce stosowana była oficjalnie nazwa Niemiecka Republika Federalna, NRF; niem.: Deutschland lub Bundesrepublik Deutschland, BRD) – państwo federacyjne położone w Europie, będące członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), G8, ONZ oraz NATO. Stolicą Niemiec jest Berlin (przed połączeniem z NRD – Bonn, obecnie noszące tytuł miasta federalnego). Językiem oficjalnym jest język niemiecki.

Okres pruski i niemiecki

W latach 1816-1939 w powiecie Randow. Na przełomie XIX i XX wieku w Policach istniała stocznia rzeczna. W 1898 r. Police uzyskały kolejowe połączenie ze Szczecinem, prowadzące wówczas do Jasienicy. 12 lat później linię przedłużono do Trzebieży. Powstanie kolei przyczyniło się do rozwoju przemysłu. W 1938 r. zbudowana została fabryka benzyny syntetycznej (niem. Hydrierwerke Pölitz). Fabryka miała ogromne znaczenie dla przemysłu wojennego III Rzeszy. 15 października 1939 r. miasto zostało włączone w granice Wielkiego Miasta Szczecina.

Zgorzelec (niem. Görlitz ?/i, grnłuż. Zhorjelc, dlnłuż. Zgórjelc cz. Zhořelec) – miasto przygraniczne w województwie dolnośląskim, w polskiej części Łużyc Górnych, na prawym brzegu Nysy Łużyckiej, w Obniżeniu Żytawsko-Zgorzeleckim. Przed 1945 stanowiło prawobrzeżną część Görlitz. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa jeleniogórskiego.
Archidiecezja szczecińsko-kamieńska (Archidioecesis Sedinensis-Caminensis) – jedna z czternastu archidiecezji Kościoła rzymskokatolickiego w Polsce ustanowiona przez papieża Jana Pawła II 25 marca 1992 bullą Totus Tuus Poloniae Populus.

Police w granicach Wielkiego Miasta Szczecin w czasie II wojny światowej.

Okres II wojny światowej

Ulica Grunwaldzka, Stare Miasto.

Osiedle Chemik, Nowe Miasto.

Ulica Piastów w Policach – Jasienicy.

Na okres II wojny światowej na podstawie uchwały rządu niemieckiego 15 października 1939 roku Police zostały włączone w obręb Wielkiego Miasta Szczecin. Działała tu wielka fabryka benzyny syntetycznej (niem. Hydrierwerke Pölitz AG). Przy produkcji benzyny syntetycznej pracowało około 30.000 robotników przymusowych różnych narodowości (m.in. Polacy, Jugosłowianie, Francuzi, Belgowie). Na terenie fabryki założono filię obozu koncentracyjnego Stutthof. Fabryka i miasto były kilkakrotnie celem ataków sił powietrznych aliantów.

Bukowo (do 1945 niem. Buchholz) – część miasta i osiedle administracyjne Szczecina, będące jednostką pomocniczą miasta, położone w rejonie Północ, na południowo-wschodniej części Wzgórz Warszewskich.
Azot (N, łac. nitrogenium) – pierwiastek chemiczny z grupy niemetali. Zawartość w górnych warstwach Ziemi wynosi 0,0019%. Stabilnymi izotopami azotu są 14N i 15N. Azot w stanie wolnym występuje w postaci dwuatomowej cząsteczki N2. W cząsteczce tej dwa atomy tego pierwiastka są połączone ze sobą wiązaniem potrójnym. Azot jest podstawowym składnikiem powietrza (78,09% objętości). Wchodzi w skład wielu związków, takich jak: amoniak, kwas azotowy, azotany oraz wielu ważnych związków organicznych (kwasy nukleinowe, białka i wiele innych). Azot w fazie stałej występuje w sześciu odmianach alotropowych nazwanych od kolejnych liter greckich (α, β, γ, δ, ε, ζ). Najnowsze badania wykazują prawdopodobne istnienie kolejnych dwóch odmian (η, θ).

Miasto zostało zdobyte 26 kwietnia 1945 r. wraz ze Szczecinem przez wojska radzieckie (2 Front Białoruski-2 Armia Uderzeniowa-116 Korpus Armijny-321 dywizję piechoty dow. Iwan Fieduński) i polskie a we wrześniu 1946 r. zostało przekazane administracji polskiej, po likwidacji tzw. Enklawy Polickiej. Istnienie Enklawy Polickiej opóźniło powojenną odbudowę i rozwój Polic oraz przyczyniło się do lokalizacji siedziby powiatu ziemskiego w Szczecinie (powiat szczeciński obejmował tereny obecnego powiatu polickiego).

Matka Boża (skr. MB), Theotokos (gr. Θεοτόκος), pot. Matka Boska, Boża Rodzicielka, dawniej Bogurodzica a. Bogarodzica — jeden z dwóch (obok „Najświętsza Maryja Panna”) oficjalnych tytułów Marii z Nazaretu, matki Jezusa, używany m.in. w Kościele katolickim i Kościołach prawosławnych. W wersji współczesnej tytuł ten brzmiałby Matka Boga.
Jednostka pomocnicza gminy – lokalna wspólnota samorządowa mieszkańców części gminy. Jednostki są ustanawiane przez radę gminy (miasta). Najczęściej tworzone są: sołectwa, dzielnice i osiedla. Jednostki nie posiadają osobowości prawnej. Jednostka pomocnicza gminy stanowi strukturę społeczno-terytorialną, która przejmuje na swoim terytorium realizację zadań publicznych, ułatwiając gminie wykonywanie jej zadań.

Osobne artykuły: Fabryka benzyny syntetycznej w Policach i Enklawa Policka.

Okres po II wojnie światowej

W 1945 r. Police ponownie stały się samodzielnym miastem, powiększonym w 1954 r. o wieś Mścięcino. W tym czasie osiedlono tu kolonię greckich uchodźców, którzy szukali schronienia w Polsce po greckiej wojnie domowej 1946-1948. Podobnie uczyniono w Zgorzelcu w woj. dolnośląskim. Do 1975 r. Police wchodziły w skład powiatu szczecińskiego.

Joachim Stanisław Brudziński (ur. 4 lutego 1968 w Świerklańcu) – polski polityk, nauczyciel akademicki, politolog, poseł na Sejm V, VI i VII kadencji.
III Rzesza Niemiecka (niem. Das Dritte Reich) – nieoficjalna nazwa państwa niemieckiego pod rządami NSDAP w latach 1933–1945 – oficjalnie państwo nosiło nazwę Rzesza Niemiecka (Deutsches Reich), używano także nazwy Rzesza Wielkoniemiecka (Großdeutsches Reich).

W 1964 r. rozminowano teren na północ od Starego Miasta i rozpoczęto budowę azotowo-fosforowych zakładów nawozów sztucznych, uruchomionych w 1969 r. Działają one do dziś pod nazwą Zakłady Chemiczne Police. Teren pod budowę fabryki zajął m.in. powierzchnię dawnego osiedla Kuźnice, od którego powstała nazwa ulicy, przy której znajduje się fabryka. Dla robotników pracujących w Z. Ch. "Police" powstało osiedle mieszkaniowe Chemik.

Aleksander Doba (ur. 1947) - polski podróżnik, kajakarz i odkrywca. Jako pierwszy opłynął kajakiem Morze Bałtyckie i Bajkał. Również jako pierwszy opłynął całe polskie wybrzeże z Polic do Elbląga. Brązowy medalista mistrzostw Polski w kajakarstwie górskim.
Ignacy Łukasiewicz herbu Łada (ur. 8 lub 23 marca 1822 w Zadusznikach, zm. 7 stycznia 1882 w Chorkówce) – polski aptekarz i przedsiębiorca ormiańskiego pochodzenia, wynalazca lampy naftowej, twórca przemysłu naftowego; rewolucjonista i działacz niepodległościowy.

Po reformie administracyjnej i likwidacji powiatów w 1975 r. utworzono gminę Police. W 1999 r. po kolejnej reformie Police zostały miastem powiatowym.

Demografia

Ludność miasta Polic na przestrzeni lat, źródła:

Według danych z 30 czerwca 2007 miasto miało 34 220 mieszkańców (7. miejsce w województwie i 4. miejsce w aglomeracji szczecińskiej).

Osoby związane z miastem

Ludzie związani z Policami.

Ludwig Giesebrecht (1792-1873) – historyk, filozof, pedagog i poeta pruski, w latach 1866-1873 mieszkał w obecnej dzielnicy Polic – Jasienicy (Jasenitz), gdzie został pochowany;

Paul Holz (rysownik) (1883-1938) – rysownik niemiecki, uczył się w szkole podstawowej w Policach, wykonał ilustracje wielu zakątków Polic;

Modrow Hans (ur. 1928) – niemiecki polityk, ostatni komunistyczny premier NRD (od 13 listopada 1989 do 3 marca 1990), urodził się w Jasenitz, obecnej północnej dzielnicy Polic (Jasienicy);

Aleksander Doba (ur. 1947) – polski podróżnik, kajakarz i odkrywca, policzanin;

Krzysztof Toboła (1963-2008) – plastyk, rysownik, karykaturzysta, satyryk. Wielokrotnie nagradzany nagrodami za swoją twórczość. Od 2007 do 2008 roku radny Rady Miejskiej w Policach;

Eleni Tzoka (ur. 1956) – piosenkarka greckiego pochodzenia, mieszkała i tworzyła wraz z mężem przez dwa lata w Policach.

Honorowi obywatele Polic

Honorowi obywatele Polic.

Tytuł nadawany ludziom szczególnie zasłużonym dla miasta:

Kaplica gotycka na pl. Bolesława Chrobrego w Policach – pozostałość po XIII/XIV-wiecznym kościele Najświętszej Marii Panny istniejącym tu do końca XIX wieku, a następnie rozebranym. Jest zwana również "małym kościółkiem".
Kościół św. Kazimierza Królewicza w Policach – jest najmłodszym kościołem miasta Police. Znajduje się na Osiedlu Anny Jagiellonki przy ulicy Kard. Stefana Wyszyńskiego 2F. Parafia pw. Świętego Kazimierza Królewicza jest najludniejszą w archidiecezji szczecińsko-kamieńskiej. W kościele odbywają się koncerty Polickich Dni Muzyki "Cecyliada".

Ryszard Kaczorowski - ostatni prezydent RP na Uchodźstwie

Kazimierz Jan Majdański - biskup archidiecezji szczecińsko-kamieńskiej

Jan Kazieczko - ksiądz, proboszcz parafii św. Kazimierza Królewicza w Policach

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)