Policja w Polsce - Polski Serwis Naukowy

Policja – umundurowana (służba mundurowa) i uzbrojona formacja przeznaczona do ochrony bezpieczeństwa ludzi i mienia oraz do utrzymywania bezpieczeństwa publicznego, utworzona na mocy Ustawy o Policji z dnia 6 kwietnia 1990 roku. Policja podlega Ministerstwu Spraw Wewnętrznych.

Przełożonym funkcjonariuszy Policji i pracowników cywilnych tej instytucji jest Komendant Główny Policji. Obecnie jest nim nadinspektor Policji Marek Działoszyński.

BOA (Biuro Operacji Antyterrorystycznych) jest polską elitarną jednostką antyterrorystyczną zajmującą się zwalczaniem przestępczości zorganizowanej oraz dokonującą aresztowań dla Centralnego Biura Śledczego i innych polskich agencji rządowych nieposiadających własnych pododdziałów antyterrorystycznych.

Żandarmeria Wojskowa (ŻW) – wyodrębniona i wyspecjalizowana służba Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, której działalność polega na zapewnieniu przestrzegania dyscypliny wojskowej oraz ochranianie porządku publicznego i zapobieganie popełnianiu przestępstw na terenach jednostek wojskowych oraz w miejscach publicznych. ŻW pełni rolę policji wojskowej.

Historia

Osobny artykuł: Policja Państwowa.

Osobny artykuł: Policja Polska Generalnego Gubernatorstwa (1939-1944).

Osobny artykuł: Państwowy Korpus Bezpieczeństwa.

Osobny artykuł: Milicja Obywatelska.

Statystyki demograficzne

W Polsce policja liczy około 100 tysięcy osób, z czego 58% służy (funkcjonariusze) i pracuje (pracownicy cywilni) w pionie prewencji, 34% w kryminalnym, a pozostałe 8% w działach pomocniczych. Wiekowo wśród polskich funkcjonariuszy przeważa grupa 30-40-latków (44%), dalej plasują się 40-50-latkowie (25%) i 25-30-latkowie (21%), policjanci w wieku poniżej 25 i powyżej 50 lat stanowią 5% stanu. Większość policjantów ma wykształcenie średnie (72%), wyższe ma 27%, a podstawowe i zawodowe jedynie 1%.

Lakrymator (potocznie gaz łzawiący) – bojowy środek trujący z grupy drażniących działający na oczy i wywołujący łzawienie. Używany jest przez policję.

PM-63 RAK, Rak, ręczny automat komandosów - polski, mały pistolet maszynowy wz. 1963 kalibru 9 mm, na nabój 9 x 18 mm Makarowa. Opracowany przez prof. Piotra Wilniewczyca. Broń przeznaczona dla niektórych pododdziałów wojska, w tym załóg wozów bojowych, używana także przez jednostki Milicji.

Organizacja Policji

Policja składa się z następujących służb:

kryminalnej (w tym śledczej i do spraw z walką z przestępczością gospodarczą)

prewencyjnej (w tym oddziałów prewencji i pododdziałów antyterrorystycznych)

wspomagającej (administracja, logistyka, szkoły Wyższej Szkoły Policji, ośrodków szkolenia i szkół policyjnych)

W skład Policji wchodzi też policja sądowa.

SAKO (System Automatycznego KOdowania) to język algorytmiczny polskich komputerów: XYZ, ZAM-2, ZAM-21 i ZAM-41 nastawiony na otrzymywanie efektywnego kodu. Miał statyczny przydział adresów i strukturę blokową. Można w nim było wstawiać kod w makroasemblerze SAS.

Pistolet maszynowy wz. 1984 Glauberyt, (skrót PM-84) – polski pistolet maszynowy, produkowany od połowy lat 80. XX wieku, przez Fabrykę Broni Łucznik w Radomiu. PM-84 jest samoczynną bronią indywidualną, przeznaczoną dla załóg wozów bojowych, pododdziałów zwiadu, służb specjalnych, policji oraz służb ochrony mienia.

Zadania Policji

Policjanci podczas zamieszek na placu Konstytucji w Warszawie 11 listopada 2011

ochrona życia i zdrowia ludzi oraz mienia przed bezprawnymi zamachami godzącymi w te dobra;

ochrona bezpieczeństwa i porządku, zapewnienie spokoju w miejscach publicznych, w transporcie i komunikacji publicznej, w ruchu drogowym i na wodach;

wykrywanie i ściganie sprawców przestępstw i wykroczeń

działania profilaktyczne (prewencyjne) w celu ograniczenia popełniania przestępstw i wykroczeń a także wszelkim zachowaniom kryminogennym, współpraca w tym zakresie z innymi podmiotami;

kontrola przestrzegania przepisów porządkowych i administracyjnych obowiązujących w miejscach publicznych, a także związanych z działalnością publiczną;

zarządzanie informacją kryminalną, prowadzenie baz danych Systemu Informacyjnego Schengen, DNA;

współpraca z policjami innych państw, realizacja zadań wynikających z podpisanych umów międzynarodowych i odrębnych przepisów;

nadzór nad strażami gminnymi/miejskimi oraz nad innymi specjalistycznymi uzbrojonymi formacjami

Uprawnienia Policji

Obchody święta Policji w Białymstoku

W ramach wykonywania swoich ustawowych obowiązków Policja wykonuje czynności: operacyjno-rozpoznawcze, dochodzeniowo-śledcze i administracyjno-porządkowe.

Pistolet maszynowy – indywidualna broń strzelecka, zasilana amunicją pistoletową. Samoczynna, rzadziej samoczynno-samopowtarzalna. Przeznaczona do zwalczania siły żywej na odległości do 200 m, do likwidacji oporu w schronach i rowach strzeleckich, do walk partyzanckich i dywersyjnych itp. Działanie oparte najczęściej na zasadzie odrzutu zamka swobodnego rzadziej półswobodnego. Zasilana z magazynków o dużej pojemności. Pierwszym pistoletem maszynowym był włoski pistolet maszynowy Villar-Perosa.

Pistolet P-64 - pierwszy polski powojenny pistolet. Jego twórcami według kolejności w opisie patentowym nr 54822 są następujący oficerowie Wojska Polskiego: Mieczysław Adamczyk, Witold Czepukajtis, Romuald Zimny, Henryk Adamczyk, Stanisław Kaczmarski, Jerzy Pyzel. Przedmiotem zastrzeżeń patentowych jest wyłącznik w kształcie wydłużonej płytki, przesuwającej się w szkielecie. Umożliwia on zabezpieczenie pistoletu przed przedwczesnym i przypadkowym wystrzałem. P-64 był do niedawna najmniejszym pistoletem zasilanym nabojem 9 mm Makarowa.

Wykonując wymienione czynności policjanci mają prawo do:

legitymowania osób w celu ustalenia ich tożsamości (z uzasadnieniem);

zatrzymywania osób na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania karnego i innych ustaw;

zatrzymywania osób pozbawionych wolności, które korzystając z przepustki nie powróciły w wyznaczonym terminie do zakładu karnego lub aresztu śledczego;

zatrzymywania osób stwarzających zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzkiego i mienia;

pobierania od osób wymazu ze śluzówki policzków celu identyfikacji osób o nieustalonej tożsamości oraz osób usiłujących ukryć swoją tożsamość, jeżeli ustalenie tożsamości w inny sposób nie jest możliwe, pobierania materiału biologicznego ze zwłok ludzkich o nieustalonej tożsamości;

przeszukiwania osób i pomieszczeń na podstawie przepisów Kodeksu postępowania karnego i innych ustaw;

dokonywania kontroli osobistej, a także przeglądania zawartości bagaży i sprawdzania ładunku w portach i na dworcach oraz w środkach transportu lądowego, powietrznego i wodnego, w razie istnienia uzasadnionego podejrzenia popełnienia czynu zabronionego pod groźbą kary;

obserwowania i rejestrowania obrazu zdarzeń w miejscach publicznych, a w określonych przypadkach, także i dźwięku,

kontrolowanie rodzaju używanego paliwa przez pobranie próbek paliwa ze zbiornika pojazdu;

żądania pomocy od instytucji państwowych, organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego oraz jednostek gospodarczych prowadzących działalność w zakresie użyteczności publicznej, oraz zwracania się o niezbędną pomoc do innych jednostek gospodarczych i organizacji społecznych, jak również zwracania się w nagłych wypadkach do każdej osoby o udzielenie doraźnej pomocy, w ramach obowiązujących przepisów prawa.

Środki przymusu bezpośredniego stosowane przez Policję

Policja konna w Poznaniu

kajdanki i prowadnice

pałka policyjna

kaftan bezpieczeństwa

gaz drażniący

siła fizyczna

pasy i siatki obezwładniające

pies i koń służbowy

wodne środki obezwładniające (armatka wodna)

kolczatka drogowa

pociski niepenetracyjne miotane z broni palnej

broń palna

Pistolety:

Walther P99 (produkowany w Polsce w Fabryce Broni Łucznik na licencji)

CZ-75 (limitowane użycie)

Rewolwer Gward (praktycznie wycofany)

Taurus PT99 (praktycznie wycofany)

Pistolety maszynowe

PM-84 Glauberyt

PM-98 Glauberyt

H&K MP5 (limitowane użycie)

H&K UMP (wariant 9mm, limitowane użycie)

IMI Uzi (limitowane użycie)

FN P-90 (limitowane użycie)

PM-63 RAK (praktycznie wycofany)

Karabinki automatyczne

AKMS

H&K G-36 (limitowane użycie)

HK-416 (limitowane użycie w oddziałach antyterrorystycznych)

HK-417 (limitowane użycie w oddziałach antyterrorystycznych)

GL-06

Hatsan

Benelli M3 (limitowane użycie)

Podstawę prawną użycia środków przymusu bezpośredniego stanowią przepisy ustawy o Policji, do której aktami wykonawczymi są:

Snajperskaja Wintowka Dragunowa (kod GRAU 6W1, polska desygnata kbw SWD) - (ros. Снайперская Винтовка Драгунова - Karabin Wyborowy Dragunowa) skonstruowany w latach sześćdziesiątych XX wieku radziecki samopowtarzalny karabin wyborowy.

Przymus państwa - przymus łączy się z wymuszaniem posłuszeństwa jednostek ludzkich i grup społecznych wobec władzy publicznej. Jest nieodłącznym elementem państwa. Państwo nie może się obyć bez przymusu. Posłuszeństwo społeczeństwa jest możliwe poprzez stosowanie przymusu przez władzę publiczną. Przymus występuje pod różnymi formami w każdym państwie i w każdym społeczeństwie. Nasilenie i intensywność przymusu zależy od rodzaju sprawowanych rządów. Totalitaryzm i autorytaryzm stosuje bardzo brutalne środki przymusu. Może dotyczyć zarówno całego społeczeństwa jak i pojedynczych jednostek. Państwo demokratyczne również stosuje różne formy przymusu jednak są one ograniczone przepisami prawnymi odwołującymi się do zasad humanitaryzmu. W takim przypadku przymus państwa może się przejawiać pozbawieniu wolności, pozbawieniu praw , nałożeniu pewnych ograniczeń czy grzywny lub poprzez unieważnienie wcześniejszych aktów prawnych. Przemoc oraz groźba są podstawowymi środkami przymusu państwa. Przemoc dotyczy oddziaływania środkami fizycznymi. Ma doprowadzić do niedopuszczenia do powstania lub wykonania decyzji człowieka. Groźba jest oddziaływaniem, które ma na celu wzbudzenie obawy przed jakimś zdarzeniem, ocenianym negatywnie przez te osoby. Groźbę wyrażają najczęściej akty prawne. Stosowanie przez państwo środków przymusu pozwala organom państwowym na wymuszenie określonego zachowanie obywateli przewidzianego prawem i zapewnienie określonego łady społecznego. Państwo, aby móc stosować różne formy przymusu wobec obywateli powołuje organy państwowe tj. policja, prokuratura, sądy, administracja publiczna itp. W sytuacjach gdy obywatel odmawia posłuszeństwa wobec państwa to organy państwowe mają prawo pozbawić go majątku, wolności a nawet życia. Przymus może być fizyczny, gospodarczy, psychologiczny. Za naruszenia prawa przewidziane są środki przymusu. Prawo jest zbiorem norm, które wskazują co jest dozwolone a co nie. Wyroki sądowe są formą przymusu stosowane w przypadku naruszenia prawa. Wyłączność na stosowanie przymusu fizycznego mają organy państwowe. Dawniej istniały pewne grupy społeczne mające prawo do stosowanie przymusu fizycznego wobec innych warstw społecznych. Właściciel niewolnika mógł karać go fizycznie a nawet zabić. W okresach gdy chłopi musieli odpracowywać pańszczyznę w folwarkach szlachcic mógł stosować przymus fizyczny, aby zmusić ich do pracy w swoim gospodarstwie. W obecnych czasach bardziej rozpowszechniony jest przymus ekonomiczny. Akty prawne chronią obywateli przed nadużyciami przymusu fizycznego przez funkcjonariuszy policji i administracji publicznej.

Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie określenia przypadków oraz warunków i sposobów użycia przez policjantów środków przymusu bezpośredniego z 17 września 1990 r. (Dz. U. z 1990 r. Nr 70, poz. 410 z późniejszymi zmianami),
Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie szczegółowych warunków i sposobu postępowania przy użyciu broni palnej przez policjantów z 21 maja 1996 r. (Dz. U. z 1996 r. Nr 63, poz. 296 z późniejszymi zmianami),
Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie szczegółowych zasad i warunków użycia oddziałów i pododdziałów Policji oraz Sił Zbrojnych RP w razie zagrożenia bezpieczeństwa lub niebezpiecznego zakłócenia porządku publicznego oraz zasad użycia broni palnej przez te jednostki z 5 maja 1996 r. (Dz. U. z 1996 r. Nr 63, poz. 297).