Polityka innowacji - Polski Serwis Naukowy

"Polityka innowacji" - rodzaj polityki gospodarczej. Pojęcie to obejmuje szeroki zakres tematów i trudno jest je jednoznacznie zdefiniować. Spowodowane jest to tym, że cele polityki innowacji ulegają ciągłym ewolucjom oraz że polityka innowacji zależy od kontekstu w jakim została użyta.

Niewidzialna ręka rynku jest metaforą użytą przez Adama Smitha w jego książce Badania nad naturą i przyczynami bogactwa narodów (1776). Za jej pomocą Smith starał się opisać mechanizm charakterystyczny dla gospodarek kapitalistycznych, a polegający na tym, że działania poszczególnych jednostek, wynikające z ich egoistycznych chęci zaspokojenia własnych potrzeb w istocie przyczyniają się również do realizowania potrzeb społecznych. Poprzez niewidzialną rękę rynku Smith stara się wykazać, że mechanizm rynkowy jest zdolny do samodzielnej regulacji procesu zaspokajania potrzeb społecznych i tym samym odrzuca konieczność interwencjonizmu i protekcjonizmu państwowego, jako warunków realizacji interesu publicznego.

Narodowy System Innowacji (NSI), jest to zbiór różnych instytucji, które wspólnie bądź indywidualnie współpracują dla rozwoju i rozprzestrzeniania się nowych technologii oraz tworzą pewną strukturę. Dzięki licznym sprzężeniom zwrotnym, które między nimi występują możliwe jest sprawne tworzenie, selekcjonowanie, absorpcja i dystrybucja innowacji. NSI jest narzędziem służącym do analizy krajowej specyfiki innowacji w procesach globalizacyjnych.

Według Arnkil, R. et al. (2003) wyróżniamy dwie główne koncepcje polityki innowacji: tradycyjna (zawężona) oraz systemowa. Tradycyjna polityka innowacji podobna jest do polityki nauki i technologii. Natomiast systemowa oparta jest głównie na NSI (Narodowy System Innowacji).

Koncepcje polityki innowacji

Tradycyjna/zawężona koncepcja polityki innowacji

Według tej koncepcji polityka innowacji oparta jest na neoklasycznej teorii ekonomii, która mówi, iż rynkiem rządzi prawo popytu i podaży, które pozwala ustalić cenę i ilość produktu w równowadze. Poza tym zakłada się, że istnieje mechanizm korygujący rynek (niewidzialna ręka rynku), a interwencja państwa na rynku jest wtedy pożądana, gdy nastąpi zakłócenie równowagi, wyznaczanej przez krzywe popytu i podaży. Teoria neoklasycznej ekonomii traktuje innowację jako zmienną endogeniczną, czyli dającą się wyjaśnić przez zasady ekonomiczne. Ponadto tradycyjna polityka innowacji jest nieco zbliżona do polityki nauki i technologii i dotyczy głównie technologicznych produktów i procesów. Oprócz zakłóceń na rynku, interwencja państwa sprowadza się także do subsydiowania wybranych kierunków badań naukowych w wybranych wyspecjalizowanych jednostkach. Przyjmuje się również, że proces innowacji jest liniowy (przyczynowo - skutkowy), zapoczątkowany przez badania naukowe. Organizacje biorące udział w procesie innowacji stanowią przeważnie zbiór odizolowanych organizacji niż system organizacji w interakcji.

Podaż (ang. supply) to ilość dóbr, oferowana na rynku przez producentów przy określonej cenie, przy założeniu niezmienności innych elementów charakteryzujących sytuację na rynku (ceteris paribus). Zależność między ceną a podażą przedstawia krzywa podaży.

Popyt (ang. demand) – funkcja przedstawiająca kształtowanie się relacji pomiędzy ceną dobra (towary i usługi), a ilością (liczbą sztuk) jaką konsumenci chcą i mogą nabyć w określonym czasie, przy założeniu niezmienności innych elementów charakteryzujących sytuację rynkową (ceteris paribus).

Systemowa koncepcja polityki innowacji

Innowacja powstaje w procesie zbiorowym, do którego potrzebny jest udział wielu organizacji sektora prywatnego i publicznego oraz współpraca pomiędzy nimi (klientami, dostawcami, konkurencją, jednostkami badawczo - rozwojowymi, uczelniami czy agencjami rządowymi). Jednymi słowy, potrzebne są systemy innowacji.

Interwencja państwa związana z systemową polityką innowacji koncentruje się na rozwoju procesów i produktów technologicznych oraz na zmianach organizacyjnych, wspomagających rozwój danych typów innowacji np. tworzeniu klastrów przemysłowych i innych sieci współpracy, służących do przepływu wiedzy. Wspomaganie państwa polega także na tworzeniu systemów innowacji, zwłaszcza Narodowego Systemu Innowacji. Proces tworzenia innowacji uwzględnia, oprócz nowej wiedzy powstałej w wyniku badań, także wiedzę uprzednio zgromadzoną.

Bibliografia

Halina, Siemko – Tomaszewska. Sieci służące do uczenia się w Finlandii [online]. [ostatnia aktualizacja: 13 marca 2009]. Dostępny w World Wide Web: http://www.mg.gov.pl/Gospodarka/Innowacyjnosc/Polityka+innowacyjnosci/Raport+Sieci+sluzace+do+uczenia+sie+w+Finlandii.htm