Polscy lotnicy na Malcie w czasie II wojny światowej

W działaniach związanych z rozpoczętą w listopadzie 1942 inwazją aliantów w Afryce Północno-Zachodniej wzięły udział liczne jednostki lotnicze, w tym także 138 Dywizjon Specjalny RAF. W jego składzie znajdowała się jedna polska eskadra.

17 grudnia 1942 około czwartej rano samolot Handley Page Halifax DT542-NF-Q 138 Dywizjonu Specjalnego RAF lecący z Bliskiego Wschodu przez Maltę i Gibraltar do Wielkiej Brytanii rozbił się tuż po starcie z maltańskiego lotniska Luqa w pobliżu miejscowości Żejtun. Zginęła cała załoga samolotu: por. pil. Krzysztof Dobromirski, por. pil. Stanisław Pankiewicz, por. obs. Zbigniew Idzikowski, sierż. r/op. Roman Wysocki, sierż. r/op Alfred Kleniewski, st. sierż. strz. Oskar Zieliński oraz 11 pasażerów. Polscy lotnicy zostali pochowani na cmentarzu oo. kapucynów w miejscowości Kalkara (na Malcie).

De Havilland Mosquito – brytyjski dwusilnikowy, dwumiejscowy samolot wojskowy okresu II wojny światowej, produkowany w różnych wersjach jako samolot myśliwski, myśliwsko-bombowy, nocny myśliwiec, bombowiec i samolot rozpoznania fotograficznego. Zaprojektowany w firmie de Havilland był nowatorską konstrukcją, mimo że zbudowany był głównie z drewna. Uznawany za jeden z najbardziej udanych samolotów używanych podczas II wojny światowej. Został przez pilotów okrzyknięty jako drewniane cudo.

Stanisław Skalski (ur. 27 listopada 1915 w Kodymie, zm. 12 listopada 2004 w Warszawie) – generał brygady pilot Wojska Polskiego, najlepszy polski as myśliwski okresu II wojny światowej, po 1989 polityk, współzałożyciel partii Samoobrona Rzeczpospolitej Polskiej, odznaczony Krzyżem Złotym Orderu Wojennego Virtuti Militari.

Pod koniec 1942 z Wielkiej Brytanii na lotnisko Luqa na Malcie został przerzucony 23 Dywizjon Nocnych Myśliwców RAF, który uczestniczył odtąd w działaniach lotniczych nad Afryką Północną i Morzem Śródziemnym. Dowódcą jednej z eskadr dywizjonu był kpt. pil. Jerzy Orzechowski. W jednostce znaleźli się ponadto por. Ignacy Szponarowicz i por. Marceli Neyder. W czasie jednego z lotów bojowych 21 lutego 1943 samolot Mosquito por. Neydera został prawdopodobnie zestrzelony do morza w rejonie Marettimo i Pantallerii. Polak zginął razem ze swym nawigatorem F/O Sydneyem Johnem Cornesem. Pośmiertnie został odznaczony Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari.

Bliski Wschód (arab. الشرق الأوسط, hebr. המזרח התיכון, przestarzałe Lewant) – obszar geograficzny leżący na styku trzech kontynentów: Europy, Azji i Afryki.

Order Virtuti Militari (. Ustanowiony przez króla Stanisława Augusta Poniatowskiego 22 czerwca 1792 dla uczczenia zwycięstwa w bitwie pod Zieleńcami, po rozpoczęciu wojny polsko-rosyjskiej przeciwko konfederacji targowickiej, w obronie Konstytucji 3 Maja.

W połowie czerwca 1943 na Maltę przybyli trzej polscy piloci z rozwiązanego Polskiego Zespołu Myśliwskiego (Cyrk Skalskiego) walczącego wcześniej w Afryce Północnej: kpt. pil. Stanisław Skalski został dowódcą 601 Dywizjonu Myśliwskiego RAF, por. pil. Eugeniusz Horbaczewski został dowódcą eskadry a później dowódcą całego 43 Dywizjonu Myśliwskiego RAF i por. pil. Władysław Drecki został dowódcą eskadry w 152 Dywizjonie Myśliwskim RAF. W połowie lipca 1943 dywizjony te opuściły Maltę i zostały przerzucone na Sycylię.

Na mapach: ) – skalisty półwysep na południowym wybrzeżu Półwyspu Iberyjskiego, u wyjścia Morza Śródziemnego na Ocean Atlantycki. Gibraltar stanowi terytorium zamorskie Wielkiej Brytanii.

Afryka – drugi pod względem wielkości kontynent na Ziemi, ma 30,3 mln km² powierzchni, czyli ponad 20,3% ogólnej powierzchni lądowej naszego globu. Przechodzi przez niego południk 0°, obydwa zwrotniki i równik.

Linki zewnętrzne

Cmentarz

moja Malta

Marceli Neyder