Polska Lotnicza Eskadra Pomocy Etiopii

Polska Lotnicza Eskadra Pomocy Etiopii - kontyngent Wojsk Lotniczych w ramach operacji humanitarnej ONZ i rządu Etiopii w tym kraju, działający w latach 1985-1987.

Historia

Klęska głodu w Etiopii wymusiła na społeczności międzynarodowej pomoc humanitarną w celu uratowania milionów istnień. Do akcji dołączyła też Polska, której rząd postanowił wysłać w rejon katastrofy autonomiczny zespół śmigłowców. Jako pierwszy do Addis Abeby w listopadzie 1984 przybył główny inżynier Wojsk Lotniczych, płk pil. Antoni Milkiewicz, który na miejscu zapoznał się z sytuacją, oraz zaproponował potencjalne lotniska śmigłowców oraz godło jednostki.

Organizacja Narodów Zjednoczonych (ang. United Nations, UN, fr. Organisation des Nations Unies, hiszp. Organización de las Naciones Unidas, ros. Организация Объединенных Наций /Organizacyja Objedinionnych Nacyj/, arab. الأمم المتحدة /al-Umam al-Muttahida/, chiń. 联合国 /Lianheguo/), ONZ – uniwersalna organizacja międzynarodowa, z siedzibą w Nowym Jorku, powstała 24 października 1945 r. w wyniku wejścia w życie Karty Narodów Zjednoczonych. ONZ jest następczynią Ligi Narodów.

Półwysep Somalijski, zwany także Rogiem Afryki − półwysep o powierzchni wynoszącej ok. 750 000 km² (piąty pod względem powierzchni półwysep na świecie), położony we wschodniej Afryce, między Zatoką Adeńską a Oceanem Indyjskim. Na półwyspie położone jest terytorium Somalii oraz częściowo Etiopii.

Jednostkę oficjalnie nazwaną Polską Lotniczą Eskadrą Pomocy Etiopii oficjalnie powołało zarządzenie Dowódcy Wojsk Lotniczych Pf 153 z dnia 27 listopada 1984. W tym czasie trwały już przygotowania jednostki do działań na zupełnie obcym terenie. M/s Wiślica z 3 Mi-8 (przemalowanymi na biało z wyjątkiem czerwonych krzyży, po protestach zastąpionych przez biało-czerwone szachownice WL) i trzema technikami wypłynęła z Gdyni 2 stycznia 1985, port Assab osiągając 28 stycznia, a zasadnicza część 22-osobowej obsady Eskadry (głównie z 37 Pułku Śmigłowców Transportowych) ze sprzętem i zaopatrzeniem dotarła do stolicy Etiopii 10 lutego, kiedy to też osiągnęła gotowość do działań. Te polegały na:

Mi-8 (ros. Ми-8) (oznaczenie NATO Hip) – radziecki śmigłowiec wielozadaniowy zaprojektowany w biurze konstrukcyjnym Michaiła Mila. Późniejsze wersje otrzymywały również oznaczenia Mi-9, Mi-17, Mi-18, Mi-19, Mi-171 i Mi-172. Obecnie oznaczenia wszystkich maszyn z tej rodziny w Rosji ujednolicono do Mi-8. Na podstawie doświadczeń zebranych podczas projektowania i eksploatacji śmigłowców z rodziny Mi-8/Mi-17 powstały takie maszyny jak Mi-14 i Mi-24. Śmigłowce tej rodziny używały lub używa około 40 krajów. Zbudowano ponad 12 tysięcy sztuk, nadal w produkcji.

Siły Powietrzne – jeden z czterech polskich rodzajów sił zbrojnych, obok Wojsk Lądowych, Marynarki Wojennej i Wojsk Specjalnych. Ich głównym zadaniem jest prowadzenie operacji mających na celu uzyskanie przewagi w powietrzu i wspieranie oddziałów innych Rodzajów Sił Zbrojnych. Składają się z Wojsk Lotniczych, Wojsk Obrony Przeciwlotniczej i Wojsk Radiotechnicznych.

transporcie ludzi do rejonów wydzielonych do nowego osadnictwa

transporcie pomocy humanitarnej w poszkodowane rejony

zrzucie zboża na pola i inne, niedostępne miejsca (amby), objęte klęską głodu

Rozpoczęli je już dzień później.

PLEPE (nazwa kodowa White Eagle) wykonywała swoje zadania w ramach wspólnej operacji ONZ i rządu etiopskiego pod nazwą Tesfa (Nadzieja) - oprócz niej działali w jej także Brytyjczycy (Bushel) i Niemcy z RFN (Deutsche Nadel). Stacjonowała w bazie Lideta pod Addis Abebą, tuż obok jednostki radzieckiej i etiopskiej, które użyczały zaopatrzenia Eskadrze oraz zapewniały ochronę polskiej jednostce (ta przydała się w nocy 3 na 4 sierpnia, kiedy to ostrzelano polskie i etiopskie Mi-8).

Początkowo powrót kontyngentu do kraju planowano na maj 1985, lecz postanowiono o przedłużeniu jego stacjonowania do lipca. Wtedy też miało następować jego stopniowe rotowanie. Zadania pozostały niezmienne i II zmiana wykonywała je do lutego 1986, kiedy to, podobnie jak siły inny państw, został wycofany do kraju.

Lecz sytuacja w Etiopii wciąż była tragiczna i rząd Polski ponownie postanowił wysłać PLEPE. Jej III zmiana do Rogu Afryki została przetransportowana w czerwcu 1986. Liczyła ona ponownie 3 Mi-8 (ale inne maszyny niż w poprzednich latach) i tym razem 26 pilotów i techników, operujących z Alem Katema. Okres jej działania początkowo miał się zakończyć w grudniu, jednak został on przesunięty na marzec. Pierwsi żołnierze z IV zmiany do bazy zaczęli już przybywać w lutym 1987. Oprócz obozu w Alem Katemie Eskadra latała wtedy także z Mahel Medy.

IV zmiana była też ostatnią, gdyż ostatni polscy żołnierze Etiopię opuścili 30 czerwca 1987.

Dowódcy

I zmiana (luty - sierpień 1985) - płk pil. Kazimierz Pogorzelski

II zmiana (sierpień 1985 - luty 1986) - płk pil. Kazimierz Chojnacki

III zmiana (czerwiec 1986 - luty 1987) - płk pil. Józef Gomółka

IV zmiana (luty - czerwiec 1987) - płk pil. Jan Soroka

Bibliografia

Grzegorz Ciechanowski: Żołnierze polscy w misjach i operacjach pokojowych poza granicami kraju w latach 1953-1989. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek, 2009. ISBN 978-83-7611-012-7.