Polska Organizacja Wojskowa Górnego Śląska

Polska Organizacja Wojskowa Górnego Śląska (skr. POW Górnego Śląska) - organizacja konspiracyjna powstała 19 lutego 1919 r. w Bytomiu. Stanowiła ona główną polską siłę zbrojną w powstaniach śląskich 1919-1921.

Działali w niej: Alfons Zgrzebniok, Jan Wyglenda, Walenty Fojkis, Karol Grzesik, Stanisław Mastalerz, Adam Kocur, Stanisław Krzyżowski, Alojzy Nikodem Fizia, Rudolf Kornke, Maksymilian Iksal.

Licząca około 23 tys. członków organizacja w dniu 17 sierpnia 1919 roku w następstwie rozkazu wydanego przez Maksymiliana Iksala rozpoczęła I powstanie śląskie. Po II powstaniu śląskim POW G.Śl. formalnie rozwiązano, a na jej miejsce została powołana Centrala Wychowania Fizycznego.

Maksymilian Iksal (ur. 1895 w Turzyczce dziś dzielnicy Wodzisławia Śląskiego, zm. 1981) – śląski działacz niepodległościowy, uczestnik powstań 1919-21.
Grodziec – od 1 czerwca 1975 r. dzielnica Będzina położona w północno-zachodniej części miasta. W latach 1938−1951 siedziba jednowioskowej gminy Grodziec, a w latach 1951−1975 samodzielne miasto.

Centrala Wychowania Fizycznego

Organizacja została powołana we wrześniu 1920 r. i oficjalnie miała zajmować się propagowaniem zdrowego stylu życia i upowszechnianiem sportu. Jej siedziba mieściła się w Hotelu Lomnitz w Bytomiu. W rzeczywistości organizacja zajmowała się ochroną polskich wieców i placówek plebiscytowych, chroniąc osoby przygotowujące plebiscyt przed niemieckimi bojówkami Kampforganisation Oberschlesien (Organizacja Bojowa Górnego Śląska). na najwyższym szczeblu CWF powstał organ o nazwie "Centrala", który był podporządkowany Polskiemu Komisariatowi Plebiscytowemu z Wojciechem Korfantym na czele. Na czele CWF stał kpt. Mieczysław Paluch, a potem ppor. Mieczysław Chmielewski. Szefem sztabu CWF był kpt. Alfons Zgrzebniok (dowódca I i II powstania śląskiego) a jego zastępcą kpt. Michał Grażyński (późniejszy wojewoda śląski). Szefem sztabu technicznego był Józef Jędrośka, szefem referatu wywiadowczego - Józef Witczak. Przedstawicielstwem CWF w Polsce był Związek Przyjaciół Górnego Śląska. Po II powstaniu śląskim CWF przekształciła struktury partyzanckie we wzory organizacyjne przyjęte w armiach regularnych. Pod koniec roku 1920 CWF miała 16 tys. zaprzysiężonych członków i tyle samo współpracowników, jednak dużym problemem tej organizacji był fakt, że rząd polski nie doceniał determinacji Ślązaków i nie wykazywał dostatecznego zainteresowania wsparciem CWF w środki do dalszej działalności, co stało się podstawą do wystosowania dramatycznego memoriału przez dowództwo CWF w dniu 20 grudnia 1920 r. W styczniu 1921 r. CWP została włączona do nowej tajnej organizacji wojskowej pod nazwą "Dowództwo Ochrony Plebiscytu".

I powstanie śląskie – wystąpienie zbrojne zorganizowane przez Polską Organizację Wojskową Górnego Śląska mające na celu przyłączenie Górnego Śląska do Polski. Rozpoczęło się w nocy z 16 na 17 sierpnia, i trwało do 24 sierpnia 1919. Powstańcami niezadowolonymi z terroru i represji niemieckich, dowodził Alfons Zgrzebniok. Powstanie objęło powiaty: katowicki, lubliniecki, pszczyński, rybnicki, tarnogórski oraz część raciborskiego. Zaangażowanie militarne od 14 lutego 1919 w wojnę z Rosją sowiecką na wschodzie Polski, uniemożliwiło rządowi poparcie dla tego powstania. Zakończyło się przegraną i ucieczką powstańców przed represjami na teren Polski. W 1920 wybuchło II powstanie śląskie.
Alfons Zgrzebniok pseudonim „Rakoczy” (ur. 16 sierpnia 1891 w Dziergowicach, zmarł 31 stycznia 1937 w Marcinkowicach k. Nowego Sącza) – śląski działacz polityczny, dowódca powstań śląskich.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)