Ten artykuł dotyczy współczesnej polskiej partii politycznej. Zapoznaj się również z: historyczna Polska Partia Socjalistyczna oraz inne partie o podobnych nazwach.

Polska Partia Socjalistyczna (PPS) – polska partia polityczna o charakterze socjalistycznym, niepodległościowym i pracowniczym (klasyfikowana w grupie partii lewicowych), odrodzona w Polsce 15 listopada 1987. W okresie 1988–1990 aktywna w ramach opozycji demokratycznej. Wskutek sporów dotyczących taktyki wobec władz uległa podziałowi na dwa skrzydła: radykalne PPS-Rewolucja Demokratyczna z Piotrem Ikonowiczem i Józefem Piniorem oraz na PPS Jana Józefa Lipskiego zbliżone do opozycji skupionej wokół Komitetu Obywatelskiego. W 1990 doszło do połączenia wszystkich struktur krajowych oraz emigracyjnych struktur PPS.

Po 1989 partia kilkakrotnie miała własną niewielką reprezentację w parlamencie, obecnie jest partią pozaparlamentarną. Kontynuuje tradycje Polskiej Partii Socjalistycznej istniejącej od 1892.

Program polityczny

PPS reprezentuje głównie interesy ludzi pracy oraz broni interesów jednostek słabszych w społeczeństwie. Za najważniejsze uznaje się prawa socjalne i pracownicze, które uważane są przez tę partię za podstawę demokracji. PPS opowiada się za równoprawnością sektorów prywatnego, państwowego, spółdzielczego i komunalnego.

Główne cele programowe PPS:

Historia partii

PPS odrodziła się w Polsce w dniu 15 listopada 1987 w Warszawie. Tego samego dnia pomimo interwencji SB w trakcie zjazdu założycielskiego doszło do ogłoszenia Deklaracji Politycznej PPS. W przyjętej deklaracji politycznej stwierdzono m.in.:

22 listopada 1987 wyłoniono władze PPS w składzie:

W wyniku sporów wobec strategii i taktyki partii w lutym 1988 doszło do podziałów w wyniku których wyodrębniły się nurty: Piotra Ikonowicza pod nazwą PPS-Rewolucja Demokratyczna, Grzegorza Ilki pod nazwą TKK PPS) oraz PPS Jana Józefa Lipskiego. Główną przyczyną rozbieżności była radykalne stanowisko części działaczy określone w przyjętej platformie pn. Zasady Działania PPS do Zjazdu Statutowego, w której stwierdzono:

PPS była aktywna w walkach strajkowych w 1988. Działacze PPS więzieni byli m.in. za organizowanie strajku w zakładach "Dolmel" we Wrocławiu (Józef Pinior, Czesław Borowczyk). Działacze PPS aktywnie uczestniczyli w działaniach związkowych "Solidarności", demonstracjach i podziemnym ruchu wydawniczym. Ściśle współpracowano z RKS Dolnego Śląska i Międzyzakładowym Robotniczym Komitetem "Solidarności" z Warszawy.

 Osobny artykuÅ‚: PPS-Rewolucja Demokratyczna.

W 1990 doszło do Kongresu Zjednoczeniowego łączącego wszystkie nurty krajowe i PPS na emigracji. Kongres ten oznaczony został jako XXV Kongres PPS (poprzedni XXIV Kongres PPS odbył się w 1937 w Radomiu). Na Kongresie, ciągłość historyczną partii potwierdziła Lidia Ciołkoszowa, ostatni żyjący członek przedwojennej Rady Naczelnej PPS (wybrana na XXIV Kongresie) i przewodnicząca RN PPS na emigracji.

Na wniosek Lidii Ciołkoszowej, w przyjętej uchwale Kongresu stwierdzono:

Przewodniczącym RN PPS na Kongresie wybrano Jana Józefa Lipskiego. Po jego śmierci we wrześniu 1991 przewodnictwo Rady Naczelnej objął Stanisław Wąsik z Londynu.

W wyborach parlamentarnych w w 1991 PPS uczestniczyła na listach Solidarności Pracy i Ruchu Demokratyczno-Społecznego. Nie uzyskała jednak żadnych mandatów.

W listopadzie 1992 na XXVI Kongresie PPS socjaliści rozczarowani dotychczasowymi rządami w przyjętej uchwale "Lewica pracownicza" zdystansowali się od podziałów historycznych poszukując wsparcia w działaniach na rzecz pracowników. Spowodowało to nawiązanie współpracy z SdRP oraz innymi ugrupowaniami wywodzącymi się z PRL-owskiej PZPR. Przewodniczącym RN PPS wybrano Piotra Ikonowicza.

W wyniku decyzji II tury XXVI Kongresu PPS (lipiec 1993) PPS weszła w skład koalicji pn. SLD. Spowodowało to ostre podziały w PPS (m.in. ostry protest i rezygnację złożyła honorowa przewodnicząca PPS Lidia Ciołkoszowa).

W wyniku wyborów parlamentarnych w 1993 PPS z list SLD wprowadziła do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej trzech posłów: Piotra Ikonowicza, Andrzeja Lipskiego i Cezarego Miżejewskiego. Po głosowaniu niezgodnie z dyscypliną klubu SLD w 1994, posłowie PPS zostali usunięci z klubu i założyli Koło Parlamentarne PPS, które funkcjonowało do 1997. Po śmierci Andrzeja Lipskiego w lipcu 1996 do koła przystąpiła Maria Walczyńska-Rechmal – posłanka SLD. Koło PPS w Sejmie II kadencji inicjowało ustawy o ochronie lokatorów, wygaśnięciu roszczeń reprywatyzacyjnych, przeciwdziałaniu bezrobociu. Inicjowano działania w sprawie polityki regionalnej.

W wyborach prezydenckich w Polsce w 1995 PPS poparła Tadeusza Zielińskiego, zaś w II turze Aleksandra Kwaśniewskiego.

W wyborach w 1997 do Sejmu z list SLD mandaty poselskie otrzymali: Piotr Ikonowicz, Bogdan Lewandowski i Jacek Kasprzyk. W Senacie znaleźli się ponadto Jerzy Kopaczewski, Jerzy Cieślak oraz Józef Kuczyński. Parlamentarzyści ci utworzyli w ramach SLD – Zespół Parlamentarny Polskich Socjalistów.

W 1999 po przekształceniu się SLD w jednolitą partię, Rada Naczelna PPS nakazała posłom i senatorom PPS utworzenie samodzielnego koła poselskiego. Decyzję tę wykonał Piotr Ikonowicz. Utworzył on wraz innymi posłami, którzy nie weszli do SLD Kazimierzem Milnerem i Lechem Szymańczykiem z Ruchu Ludzi Pracy oraz senatorami Jerzym Kopaczewskim i Jerzym Kuczyńskim wspólne Koło Parlamentarne PPS – Ruch Ludzi Pracy. Koło to rozpadło się przed wyborami w 2001.

W wyborach prezydenckich w 2000 i parlamentarnych w 2001 PPS startowała samodzielnie, zyskując jedynie marginalne poparcie; lista PPS uzyskała 13.459 głosów (0,10%) w 16 okręgach wyborczych.

W efekcie wskutek wewnętrznych sporów po przegranej, z członkostwa w PPS zrezygnował jej dotychczasowy lider Piotr Ikonowicz. Utworzył on później ze swoimi zwolennikami w kwietniu 2003 nową partię – Nowa Lewica.

Od listopada 2001 do maja 2003 przewodniczącym PPS był Zbigniew Puchajda. W czerwcu 2003 na Kongresie PPS przewodniczącym Rady Naczelnej PPS wybrany został Andrzej Ziemski. W lipcu 2005 przewodniczącym prezydium Rady Naczelnej wybrano Mariana Petersa. Następnie PPS kierowali Zdzisław Szmagalski oraz Krystyna Cała, zaś od 2006 Bogusław Gorski.

W grudniu 2004 PPS podpisała deklarację programową Unii Lewicy, jednak nie weszła w skład utworzonej później partii o tej nazwie. 24 lipca 2005 podpisała porozumienie wyborcze z partiami lewicy pozaparlamentarnej: Antyklerykalną Partią Postępu RACJA, Komunistyczną Partią Polski, Polską Partią Ekologiczną – Zielonych i Polską Partią Pracy.

W wyborach parlamentarnych w 2005 wystartowała w ramach komitetu wyborczego Polskiej Partii Pracy (wspólnie z Antyklerykalną Partią Postępu RACJA, Polską Partią Ekologiczną – Zielonych i Komunistyczną Partią Polski). Komitet zdobył 91 266 głosów (0,77% poparcia w skali kraju). Natomiast reprezentanci PPS na listach PPP uzyskali 5 234 głosów, co dało 0,04% poparcia w skali kraju. W wyborach prezydenckich w 2005 PPS udzieliła poparcia kandydatowi PPP Danielowi Podrzyckiemu (który nie wziął udziału w wyborach z powodu śmierci w wypadku samochodowym). W wyborach samorządowych w 2006 PPS nie zawarła koalicji na szczeblu krajowym, rejestrując własny komitet w PKW; jednocześnie instancje terenowe zostały upoważnione do koalicji lokalnych.

W wyborach parlamentarnych w 2007 PPS startowała (4 kandydatów w okręgach: Warszawa, Szczecin, Kielce) z listy PPP, która uzyskała 160 476 głosów (0,99%).

Przed wyborami do Parlamentu Europejskiego w 2009 PPS nie porozumiała się w sprawie wspólnego startu z RACJĄ Polskiej Lewicy i ostatecznie wystartowała samodzielnie, wystawiając listę jedynie w okręgu wyborczym nr 3 (Olsztyn).