Na mapach: 62°09′34″S 58°28′15″W / -62.15944, -58.47083

Polska Stacja Antarktyczna im. Henryka Arctowskiego – polska, całoroczna stacja naukowo-badawcza położona nad Zatoką Admiralicji na Wyspie Króla Jerzego w archipelagu Szetlandów Południowych, uruchomiona 26 lutego 1977. Została nazwana na cześć Henryka Arctowskiego, badacza Antarktyki.

Historia

W połowie lat 70. XX w. polski rząd, w sytuacji wyczerpywania się istniejących łowisk dalekomorskich, zdecydował się podjąć badania wód otaczających Antarktydę. W 1976 r. zwiad naukowy, prowadzony na statkach "Profesor Siedlecki" i "Tazar", stwierdził istnienie na tych terenach bogatych łowisk ryb i kryla. Doceniając potrzebę kontynuowania badań biologicznych, klimatologicznych, oceanograficznych itp. zdecydowano się wysłać kolejną wyprawę oraz utworzyć w tym rejonie stałą stację badawczą. Całoroczna stacja była potrzebna, by Polska mogła zostać sygnatariuszem Traktatu antarktycznego, co było z kolei warunkiem korzystania z łowisk strefy konwergencji.

Organizację badań naukowych powierzono ówczesnemu Instytutowi Ekologii PAN kierowanemu przez prof. dr. Romualda Klekowskiego.

Po trwających zaledwie pół roku przygotowaniach, w trakcie których zaprojektowano i wykonano całe wyposażenie stacji łącznie z budynkami, pod koniec grudnia 1976 r. wypłynął z Gdyni MT Dalmor, zabierając większość uczestników wyprawy, żywność i drobny sprzęt. W pierwszych dniach stycznia 1977 r. wypłynął drugi statek, MS Zabrze, który zabrał ok. 3 tys. ton wyposażenia wyprawy, w tym materiały do budowy stacji, paliwo i środki do ich wyładunku. Płynął na nim kierownik wyprawy, doc. dr. Stanisław Rakusa-Suszczewski i grupa wyładunkowa. Pierwsza grupa zimująca liczyła 19 osób.

Początkowo planowano budowę stacji na małej wysepce Half Moon, leżącej pomiędzy wyspami Greenwich a Livingstone, ale okazało się, że jest ona zbyt mała dla celów ekspedycji. Zatoczka Yankee na wyspie Greenwich również odpadła, gdyż wejście do niej było zbyt wąskie dla statków wyprawy. Ostatecznie wybrano teren na Wyspie Króla Jerzego.

Położenie i bezpośrednie sąsiedztwo stacji

Mapa stacji

Położenie stacji na mapie Zatoki Admiralicji

Stacja leży w odległości kilkudziesięciu-kilkuset metrów od wybrzeży dwóch wewnętrznych zatok, wchodzących w skład Zatoki Admiralicji – Zatoki Arctowskiego i Zatoki Półksiężyca, oddzielonych od siebie wysuniętym w morze półwyspem i grupą wysepek zwaną Przylądkiem Kormoranów. Na półwyspie tym zlokalizowane jest centrum informacji turystycznej. Wznosi się tam też Skałka Latarnia z Latarnią Morską Arctowski. Stację ulokowano na sandrze, a same budynki usytuowano na wałach burzowych, na wysokości ok. 1,5 m n.p.m..

Na południe od stacji rozciąga się łąka Ogrody Jasnorzewskiego, a za nią masyw górski Pingwinisko. Na zachód i północny zachód od stacji wznoszą się wolne od lodowca, wysokie klify, m.in. Krzesanica i Urwisko Skua, a także występ skalny Ambona. Z położonej na zachód od Krzesanicy Grani Panorama do stacji schodzi Potok Obserwacyjny. Od Urwiska Skua i leżącego za nim szczytu Krokiew biegnie Potok Skamieniały Las. Powyżej Ogrodów Jasnorzewskiego rozciąga się półka skalna Upłaz. Bezpośrednio ze stacją od południa graniczy Szczególnie Chroniony Obszar Antarktyki (ASPA) nr 128 "Zachodni brzeg Zatoki Admiralicji".