Polski Fiat 126p - Polski Serwis Naukowy

Fiat 126 (centoventisei) – samochód osobowy skonstruowany w zakładach FIAT, produkowany we Włoszech w latach 1972-1980, a w Polsce od 6 czerwca 1973 do 22 września 2000 roku (Polski Fiat 126p). Polska wersja licencyjna produkowana była przez Fabrykę Samochodów Małolitrażowych „Polmo” Bielsko-Biała w Bielsku-Białej oraz w Tychach. Jego poprzednikiem był Fiat 500, następcą Fiat Cinquecento.

Niemcy Zachodnie (właściwie Republika Federalna Niemiec) – określenie państwa niemieckiego leżącego w obecnej zachodniej części Niemiec w okresie 1949-1990. Oficjalna nazwa państwa brzmiała Republika Federalna Niemiec (niem. Bundesrepublik Deutschland), państwo zostało utworzone w 1949 roku z brytyjskiej, amerykańskiej i francuskiej stref okupacyjnych oraz Protektoratu Saary. W 1990 roku Niemiecka Republika Demokratyczna uległa likwidacji, a powstałe w jej miejsce landy przystąpiły do RFN.
Układ dolotowy jest układem w silniku spalinowym składającym się z elementów i urządzeń, rzadziej maszyn, którego zasadniczym zadaniem jest doprowadzenie i niekiedy wstępne sprężenie powietrza lub powietrza i mieszanki paliwowo-powietrznej do cylindrów silnika. Podstawowe elementy układu dolotowego: filtr powietrza, przewody dolotowe, kolektor dolotowy.

Przez wiele lat był jednym z najczęściej spotykanych samochodów na polskich drogach, doczekał się też bardzo wielu nazw potocznych i zwyczajowych, z których najpopularniejsza – Maluch, stała się pod koniec produkcji tego modelu (1997) jego oficjalną nazwą.

Łącznie wyprodukowano 4 671 586 sztuk Fiatów 126, z czego we Włoszech powstało 1 352 912 sztuk. W Polsce wyprodukowano łącznie 3 318 674 sztuk Fiatów 126, z czego w Bielsku-Białej – 1 152 325, a w Tychach – 2 166 349. W Austrii 2069 sztuk włoskiego Fiata zostało wzbogaconych o m.in. mocniejszy silnik przez firmę Steyr.

Wielka Brytania (), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania, Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Guernsey, Jersey i Wyspa Man, posiadają odrębny status dependencji Korony brytyjskiej i nie wchodzą w skład Zjednoczonego Królestwa.
Autobianchi - włoskie przedsiębiorstwo produkujące samochody osobowe utworzone w 1955 roku przy pomocy finansowej trzech przedsiębiorstw motoryzacyjnych: Fiat, Pirelli i Bianchi. W latach 80. w ramach koncernu Fiat podporządkowane firmie Lancia.

Historia modelu

Oficjalna produkcja w Polsce ruszyła 6 czerwca 1973 roku w zakładach w Bielsku-Białej. We wrześniu 1975 roku rozpoczęto montaż w Tychach. Pierwsza modernizacja samochodu nastąpiła w 1977, zwiększono pojemność silnika do 652 cm³, w układzie dolotowym zastosowano tłumik szmerów ssania, prądnicę prądu stałego zastąpiono alternatorem. Najbardziej widoczną zmianą była likwidacja skrajnych szczelin na pokrywie silnika, dzięki czemu poprawiono chłodzenie i nieco wyciszono silnik. Modyfikacje pozwoliły na wzrost mocy do 17,7 kW. Zmian doczekał się również układ hamulcowy, powiększono średnicę bębnów do 185 mm.

Nowa Zelandia (ang. New Zealand, język maoryski Aotearoa – Kraj Długiej Białej Chmury) – państwo wyspiarskie, położone na południowo-zachodnim Pacyfiku i składające się z dwóch głównych wysp (Północnej i Południowej) oraz szeregu mniejszych wysp, w tym Wyspy Stewart i Wysp Chatham. Archipelag Nowej Zelandii jest najdalej na południe wysuniętą częścią Oceanii, na południowy wschód od Australii. Tradycyjna maoryska nazwa państwa, Aotearoa, jest najczęściej tłumaczona jako Kraj długiej białej chmury. W skład Nowej Zelandii (a dokładnie w skład Commonwealth realm Nowej Zelandii, czyli są to terytoria stowarzyszone lub zależne Nowej Zelandii, ale wchodzące wraz z nią w skład wspólnej domeny królewskiej tudzież królestwa stowarzyszeniowego, połączonego unią personalną ze Zjednoczonych Królestwem i innymi Commonwealth realms) wchodzą również Wyspy Cooka i Niue, które są samorządne, oraz Tokelau i Dependencja Rossa.
Facelifting, Face-lifting, Face lifting lub po prostu Lifting (ang.: podniesienie twarzy, retusz twarzy) - to określenie przejęte z języka angielskiego, oznaczające modernizację modelu samochodu, polegającą jedynie na kosmetycznych zmianach w wyglądzie nadwozia i wnętrza. W nadwoziu najczęściej zmianom ulegają reflektory, atrapa chłodnicy, lampy tylne, zderzaki, listwy boczne. W związku ze zmianami kształtu świateł, często zmienia się również kształt różnych elementów nadwozia, jak maska silnika, tylna klapa i błotniki. We wnętrzu zmianom przede wszystkim ulega deska rozdzielcza i tablica rozdzielcza. Lifting nie ingeruje zasadniczo w konstrukcję i zastosowaną w aucie technikę. Pojęcie to oznacza w chirurgii retusz twarzy, mający na celu odmłodzenie wyglądu i zostało zaadaptowane do określenia analogicznego zjawiska odnoszącego się do samochodów.

W latach 1974-75 austriacka firma Steyr-Daimler-Puch w miejscowości Graz produkowała własną wersję Fiata 126, zwaną Fiat-Steyr 126 lub Steyr-Puch 126, gdzie przychodziły samochody bez silnika i bez kół.Montowany był własny, dwucylindrowy silnik typu bokser,o parametrach i osiągach lepszych niż Fiat 126 600. Pojemność skokowa wynosiła 643 cm3, moc 25 KM przy 4800 obr/min, maks. moment obrotowy 41 Nm przy 3000 obr/min, stopień sprężania 7,8. Silnik ten zapewniał wyraźnie lepsze osiągi niż 126p 600, bowiem do 80 km/h rozpędzał się w ok. 18,5 s zamiast 21,5, do 100 km/h w zaledwie 37 s zamiast 54 s. Prędkość maksymalna również wzrosła do ok. 115 km/h (126p - 105 km/h). Spalanie było wyższe o ok. pół litra na 100km. Samochód seryjnie wyposażony był w niezależne ogrzewanie benzynowe co miało wpływ na wyższą cenę o ok. 23%.

?, ur. 20 września 1934 w Kumamoto na Kiusiu, w Japonii) – mistrz japońskich sztuk walki, twórca stylu karate Gōsoku-ryū, w którym posiada, jako jego twórca, stopień 10 dan, założyciel i prezes International Karate Association. Poza karate posiada również wysokie (6 dan) stopnie mistrzowskie w aikido i dżudo, jest również znanym ekspertem szermierki, kobudo, toshin-ryu, taiho-jutsu, a także twórcą współczesnych narzędzi do samoobrony i systemów walki nimi, jak kubotan i kubotai.
Włochy (Republika Włoska, wł. Italia, Repubblica Italiana) – państwo położone w Europie Południowej, na Półwyspie Apenińskim, będące członkiem wielu organizacji, m.in.: UE, NATO, należące do ośmiu najbardziej uprzemysłowionych i bogatych państw świata – G8.

Fiat 126p produkowany był w czterech wersjach: Standard (650E), Special (650ES), Komfort (650EK) i w wersji dla inwalidów (650EI). Równolegle z silnikami o pojemności 650 cm³ produkowano 600 cm³.

Od listopada 1982 roku produkowano bardziej ekonomiczną wersję silnika 650: wyposażono ją w nowy typ gaźnika, tłumik szmerów ssania i trójkomorowy tłumik wydechu o zmniejszonych oporach przepływu. Ten pierwszy pakiet zmian ograniczał zużycie paliwa o 7%.. W czerwcu 1983 roku nastąpiły dalsze udoskonalenia silnika; zastosowano głowicę z nową komora spalania (stopień sprężania wzrósł do 8,0:1), nowy wałek rozrządu, lekko zmieniony kadłub silnika, a także aparat zapłonowy. Samochody z tymi zmianami oznaczono symbolem 650E. Głowicę nowego typu znakowano "650E", zaś kadłub symbolem "E" Według producenta typ silnika 650E oznaczono 126 A1.076/E (numer silnika poprzedzony literami FSM)

Docent (niem. Dozent, łac. doceo – uczę) – stanowisko w szkołach wyższych i instytutach naukowych dla pracowników dydaktycznych. Od 1 października 2005 roku uregulowane ustawą Prawo o szkolnictwie wyższym z 27 lipca 2005 r. Ustawa ta w art. 110, ust. 4 dopuszcza (w drodze odpowiedniego zapisu w statutach poszczególnych uczelni) wprowadzenia fakultatywnego stanowiska docenta w grupie pracowników dydaktycznych danej uczelni. Osoba taka powinna posiadać stopień doktora, a jej prawa i obowiązki są podobne jak na stanowisku starszego wykładowcy. W uczelniach morskich na stanowisku docenta może być zatrudniona osoba posiadająca tylko stopień naukowy doktora oraz najwyższy stopień morski (art. 114, ust. 4).
Nadwozie to część składowa pojazdu, ustawiona na podwoziu lub służąca do montażu jego elementów. Nadwozie składa się ze struktury nośnej i karoserii (poszycia). Pod względem struktury nośnej pojazdy dzielimy na konstrukcje ramowe (nadwozie nieniosące) i samonośne (samoniosące; bezramowe). Istnieją też konstrukcje pośrednie - nadwozie półniosące oraz samonośne z ramami częściowymi.

W kwietniu 1985 roku nastąpił facelifting nadwozia, wynikał on z potrzeby dostosowania samochodu do europejskich norm homologacyjnych.

Kolejna większa modernizacja odbyła się w 1994 roku, zmianom poddano nadwozie i instalację elektryczną. W samochodzie zastosowano elektroniczny układ zapłonowy Nanoplex. Wzrosła niezawodność pojazdu i zmalało zużycie paliwa. Zmodernizowany samochód nosił oznaczenie 126 el, ze wzbogaconym wyposażeniem 126 el SX.

Kolejna seria zmian odbyła się pod koniec 1996 roku. Główną różnicą było zastosowanie katalizatora. W modelu 126 elx zastosowano nowy gaźnik typu FOS 28 S1A1/300. Pod koniec 1998 roku wprowadzono zagłówki dla pasażerów tylnej kanapy.

Irlandia (irl. Éire [ˈeːɾʲə]; ang. Ireland) – państwo w Europie Zachodniej, od 1973 państwo członkowskie Wspólnoty Europejskiej. Zajmuje większość terytorium wyspy o tej samej nazwie.
Cypr (Republika Cypryjska) – państwo położone we wschodniej części Morza Śródziemnego u wybrzeży Turcji, Syrii i Libanu. Od 1 maja 2004 roku jest członkiem Unii Europejskiej. Nazwa wyspy pochodzi od łacińskiej nazwy miedzi (cuprum), której Cypr był w starożytności głównym dostawcą[potrzebne źródło].

22 września 2000 roku, po 27 latach produkcji, zakończono montaż „Malucha”, w Polsce powstało 3 318 674 egzemplarzy modelu.

Kalendarium

1972

styczeń – powstała Fabryka Samochodów Małolitrażowych w Bielsku-Białej.

wrzesień – początek produkcji w zakładzie w Cassino, pierwsze 100 sztuk.

9 września 1972 – oficjalna prezentacja na salonie motoryzacyjnym w Turynie.

1973

6 czerwca – pierwszy, zmontowany z włoskich części Polski Fiat 126p. Kosztował 69 tys. złotych (średnie miesięczne zarobki w owym czasie wynosiły ok. 3,5 tys. złotych).

Tego samego dnia pierwszy egzemplarz opuścił fabrykę FSM w Bielsku-Białej (do końca roku wyprodukowano 1750 egz.).

18 września 1975 – uruchomiono produkcję w zakładzie nr 2 w Tychach.

1977 – zwiększenie pojemności silnika do 652 cm³ z dotychczasowych 594 cm³. Uzyskano wzrost mocy do 17,7 kW. Prądnicę prądu stałego zastąpiono alternatorem, powiększono średnicę hamulców bębnowych do 185 mm oraz wprowadzono nowe obręcze kół jezdnych.

1978 – wycofanie silnika o pojemności 594 cm³, zmiany nadwozia, w tym zderzaków (m.in. wydłużenie auta o 55 mm).

8 czerwca 1979 – umowa „O sprzedaży i modernizacji samochodu 126” zawarta na 10 lat między Pol-Motem a FIAT-em.

1980 – zakończenie produkcji Fiata 126 we Włoszech. Pozostawienie FSM jako jedynego producenta Fiata 126.

15 października 1981 – zostaje wyprodukowany 1 000 000 Polski Fiat 126p.

listopad 1982 – wprowadzenie Polskiego Fiata 126E (ekonomiczny).

kwiecień 1985 – zmiany mechaniczne i kosmetyczne, wariant FL („face lifting” – eliminacja ostrych krawędzi – dostosowanie do wymogów europejskich.

1985 – zostaje wyprodukowany 2.000.000 Polski Fiat 126p.

1987 – rozpoczęcie produkcji Fiata 126 Bis (703 cm³) w Tychach.

1991

prezentacja i produkcja modelu Fiat 126 Cabrio z nadwoziem typu kabriolet (Bosmal).

zakończenie produkcji Fiata 126 Bis.

20 lipca 1993 – zostaje wyprodukowany 3 000 000 Polski Fiat 126p.

wrzesień 1994 – modernizacja nadwozia, wersja „el” (elegant) z wykorzystaniem podzespołów z Cinquecento.

grudzień 1996 – wprowadzenie modelu elx (katalizator spalin – norma Euro 1).

styczeń 1997 – wprowadzenie oficjalnej nazwy Maluch.

styczeń 1999 – każdy Maluch opuszczający fabrykę w standardzie wyposażony jest w zagłówki na tylnym siedzeniu.

22 września 2000 – zakończenie produkcji; limitowana seria 1000 aut o nazwie Happy End, 500 sztuk żółtych i 500 czerwonych. Ostatni egzemplarz jest żółty i trafił do muzeum Fiata w Turynie. Ostatni samochód, który trafił na polskie drogi, to Fiat Ostatni Maluch Happy End. W Muzeum Inżynierii Miejskiej w Krakowie można obejrzeć nieużywany egzemplarz Happy End o numerze 0979 koloru żółtego, a w Muzeum Motoryzacji przy ul. Filtrowej 62 w Warszawie również nieużywany egzemplarz nr 0001 w kolorze czerwonym.

Poziom produkcji

Dane w tabeli nie uwzględniają modelu Fiat 126 Bis wytwarzanego w latach 1987-1991 w Tychach.

Chile (Republika Chile – República de Chile) – państwo w Ameryce Południowej, ciągnące się długim pasem na zachodnim wybrzeżu kontynentu nad Oceanem Spokojnym. Stolicą Chile jest Santiago de Chile. Graniczy z Peru, Boliwią i Argentyną. Do Chile należą liczne wyspy przybrzeżne i wyspy na otwartym oceanie (w sumie ok. 3 tys.): Juan Fernández, Wyspa Wielkanocna (najbardziej oddalona od innych wysp i lądów zamieszkana wyspa na świecie), Sala y Gómez, San Ambrosio, San Félix, Chiloé, Campana, Santa Inés, Chonos.
Fiat 500 (znany też jako Fiat 500 Nuova) – mały samochód miejski produkowany przez firmę FIAT w latach 1957-1975 roku i od roku 2007 do dnia dzisiejszego.

Według innych danych w 2000 roku wytworzono 12 411 sztuk. W latach 1973-2000 wyprodukowano 3 318 674 egzemplarzy.

Galeria

Polski Fiat 126p 650E

Typowe polskie osiedle z początku lat 80., Legnica 2004

Włoski Fiat 126, który nieznacznie różnił się od Polskiego Fiata 126p

Polski Fiat 126p, tył nadwozia

Egipt (arab. مصر Miṣr; dialekt egipski: Máṣr (/masˤɾ/); łac. Aegyptus, gr. Αίγυπτος Aígyptos), nazwa oficjalna Arabska Republika Egiptu (arab. جمهوريّة مصر العربيّة Dżumhurijjat Misr Al-Arabijja) – państwo położone w północno-wschodniej Afryce z półwyspem Synaj w zachodniej Azji. Egipt otoczony jest przez Morze Śródziemne na północy i Morze Czerwone na wschodzie; graniczy z Izraelem i Strefą Gazy na północnym wschodzie, Sudanem na południu i Libią na zachodzie.
Serbia, Republika Serbii (serb. Република Србија) – państwo w południowej Europie, powstałe 5 czerwca 2006 roku po rozpadzie państwa Serbii i Czarnogóry. Stolicą jest Belgrad. Serbia graniczy z Węgrami na północy, Rumunią i Bułgarią na wschodzie, Macedonią i Albanią na południu oraz z Czarnogórą, Chorwacją i Bośnią i Hercegowiną na zachodzie.

Polski Fiat 126p FL, deska rozdzielcza

Polski Fiat 126p, podwozie

Polski Fiat 126p

Fiat 126 „Maluch”

Fiat 126el

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)