Polski słownik biograficzny - Polski Serwis Naukowy

przekierowanie z „PSB”. Zapoznaj się również z: inne rozwinięcia skrótu PSB.

Polski Słownik Biograficzny (PSB) – wielotomowa publikacja mająca na celu gromadzenie biografii zasłużonych, nieżyjących już osób związanych z Polską (również z Wielkim Księstwem Litewskim, z Rzecząpospolitą Obojga Narodów i ich lennami), mieszkających czy działających w kraju i za granicą – od czasów legendarnego Popiela począwszy aż do roku 2000.

Rzeczpospolita Obojga Narodów (, właściwie Królestwo Polskie i Wielkie Księstwo Litewskie, od XVII wieku częściej znane jako Rzeczpospolita Polska) – państwo federacyjne złożone z Korony Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego istniejące w latach 1569-1795 na mocy unii lubelskiej. Rozciągało się na większości terytorium dzisiejszej Polski, Litwy, Białorusi i Ukrainy, a częściowo także Łotwy, Estonii, Rosji, Mołdawii i Słowacji. W 1618 osiągnęło maksymalny zasięg terytorialny wynoszący ok. 990 tys. km². Liczba ludności wynosiła od 6,5 mln w 1569 do 14 mln w 1772. Panującym ustrojem była demokracja szlachecka, a głową państwa król elekcyjny.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Obecnie (2011) w 47 tomach opublikowano około 29000 biogramów (od hasła „Abakanowicz” do „Szeliga”). Do końca 2000 r. obowiązywała zasada, że w PSB zamieszcza się biogramy osób zmarłych najpóźniej trzy lata przed wydaniem danego tomu, natomiast tomy wydane po roku 2000 zawierają, a będące w planie będą zawierać, wyłącznie biogramy osób zmarłych najpóźniej 31 grudnia 2000. Pierwszy tom został wydany w 1935 a kolejne trzy do roku 1938. Później nastąpiła przerwa do 1946 spowodowana II wojną światową i kolejna, po 1949 w okresie stalinizmu. Wydawanie Słownika wznowiono w 1958. Do ok. 2030 planowane jest zakończenie głównej edycji Słownika w ok. 62 tomach, a następnie planuje się wydanie suplementu.

Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.

Zeszyt (przest. kajet, z fr. cahier) – zszyte lub sklejone karty papieru, przeznaczone do pisania lub rysowania, rzadziej - do innych celów (np. zeszyt z kolorowymi arkuszami do wycinanek dla dzieci lub dzienniczek).

Projekt

PSB jest wydawany wspólnie przez Polską Akademię Nauk i Polską Akademię Umiejętności. Projekt realizowany jest przez Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla PAN i dotowany przez Fundację na rzecz Nauki Polskiej oraz Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego. W listopadzie 2010 Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, jednomyślną uchwałą, objął Słownik honorowym patronatem. W pracę nad każdym tomem Słownika zaangażowanych jest kilkaset osób.

Kazimierz Lepszy (ur. 11 czerwca 1904 w Krakowie, zm. 30 maja 1964 w Krakowie) – historyk polski, profesor i rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego, członek Polskiej Akademii Umiejętności, redaktor naczelny Polskiego Słownika Biograficznego, bezpartyjny poseł na Sejm PRL III kadencji.

Polska Rzeczpospolita Ludowa (PRL) - oficjalna nazwa państwa polskiego w latach 1952-1989. Uprzednio w latach 1945-1952 ten sam organizm państwowy funkcjonował jako podmiot prawa międzynarodowego pod nazwą Rzeczpospolita Polska. Zwana propagandowo Polską Ludową - był to kolokwialny eufemizm na okres monopartyjnych rządów PPR, a od 1948 PZPR w Polsce.

Redakcja

Inicjatorem i pierwszym głównym redaktorem PSB był Władysław Konopczyński. W 1949 został zmuszony przez władze do rezygnacji z posady redaktora. Po zamrożeniu prac w okresie stalinizmu, w 1958 redaktorem naczelnym został Kazimierz Lepszy, a w 1964 Emanuel Rostworowski. Od 1989 do 2002 redaktorem naczelnym był Henryk Markiewicz. Za jego czasów zostały wydane Uzupełnienia i sprostowania – oddzielny zeszyt zbiorczy ze sprostowaniami i uzupełnieniami, w szczególności z informacjami niedopuszczonymi do druku przez cenzurę czasów PRL (np. uściślenie „zm. po 1939” na „zamordowany w Katyniu”).

Biogram - zwięzły życiorys w encyklopedii (słowniku, leksykonie), zawierający podstawowe informacje o życiu, dokonaniach, twórczości przedstawianej osoby.

Wielkie Księstwo Litewskie (WKL, lit. Lietuvos Didžioji Kunigaikštystė, białorus. Вялікае Княства Літоўскае/Wialikaje Kniastwa Litoŭskaje, ukr. Велике Князівство Литовське/Wełyke Kniaziwstwo Łytowśke, ros. Великое Княжество Литовское/Wielikoje Kniażestwo Litowskoje, rus. Великое князство Литовское, Руское, Жомойтское и иных, łac. Magnus Ducatus Lituaniae) – państwo obejmujące ziemie (od morza do morza, od Bałtyku po Morze Czarne) dzisiejszej Litwy, Białorusi, północno-wschodniej Polski i większej części Ukrainy, zachodnich kresów Rosji od XIII w. do 1795.

Od 2003 redaktorem naczelnym jest Andrzej Romanowski.

Przypisy

Linki zewnętrzne

PSB w wydaniu książkowym