Polskie Stronnictwo Chrześcijańskiej Demokracji

Polskie Stronnictwo Chrześcijańskiej Demokracji (Chrześcijańska Demokracja, PSChD) to ugrupowanie powstałe w 1919 w wyniku połączenia ugrupowań chadeckich z Galicji, Kongresówki i byłego zaboru pruskiego oraz ziem śląskich. Przywódcą był Wojciech Korfanty.

Powstało w wyniku scalenia organizacji o podobnym programie politycznym, działających w poszczególnych zaborach: chrześcijańskich związków zawodowych, stowarzyszeń rzemieślniczych i robotniczych, powstałych na Śląsku i w Wielkopolsce oraz galicyjskiego ruchu spółdzielni rolnych.

Śląsk (śl. Ślůnsk, niem. Schlesien, dś. Schläsing, czes. Slezsko, łac. Silesia) – region i kraina historyczna położona w Europie Środkowej, na terenie Polski, Czech i Niemiec. Ta historyczna kraina dzieli się na Dolny i Górny Śląsk oraz Śląsk Cieszyński. Historyczną stolicą Śląska jest Wrocław.

Adam Poszwiński (ur. 17 grudnia 1881 roku w Warszawie, zm. najprawdopodobniej w lipcu 1942 roku również w Warszawie) - polski dziennikarz i polityk chadecki. Członek Chrześcijańsko-Narodowego Stronnictwa Pracy, uczestnik powstania wielkopolskiego, członek Komisariatu Naczelnej Rady Ludowej.

W Kongresówce od 1906 działało Stowarzyszenie Robotników Chrześcijańskich w Królestwie Polskim, w prowincjach zabranych Stowarzyszenie Katolickie Robotników na Wileńszczyźnie. W zaborze austriackim od 1908 pod nazwą Stronnictwo Chrześcijańsko Socjalne, w 1918 powstało Stronnictwo Katolicko-Ludowe.

Chrześcijański Związek Jedności Narodowej (ChZJN) potocznie Chjena, powstał 16 sierpnia 1922 roku jako blok wyborczy Związku Ludowo-Narodowego z Polskim Stronnictwem Chrześcijańskiej Demokracji, Narodowo-Chrześcijańskim Stronnictwem Ludowym, Chrześcijańsko-Narodowym Stronnictwem Pracy (chadecy) i Chrześcijańsko-Narodowym Stronnictwem Rolniczym.

Królestwo Polskie (potocznie Królestwo Kongresowe, Kongresówka; ros. Царство Польское, Carstwo Polskoje) – istniejące w latach 1815-1916 państwo na terytorium polskim, pozostające w unii personalnej z Imperium Rosyjskim, z własną konstytucją, sejmem, wojskiem, monetą i polskim językiem urzędowym oraz cesarzem rosyjskim jako koronowanym królem Polski i ustanowionym przez niego namiestnikiem.

W II Rzeczypospolitej, w wyborach do Sejmu w 1922, Polskie Stronnictwo Chrześcijańskiej Demokracji weszło w skład bloku wyborczego Chrześcijańskiego Związku Jedności Narodowej, w 1923 i 1926 weszło do rządów Chjeno-Piasta.

W swoim programie odwoływało się do solidaryzmu, określało się jako centrowe, popierało stworzenie podstaw dla drobnego przemysłu, domagało się rozwoju rodzimego przemysłu i handlu (polska warstwa średnia).

Po przewrocie majowym w 1926, rozbite na trzy frakcje (lwowską, antysanacyjną śląską i centrową). W 1929 weszło w skład centrolewu. W 1934 frakcja lwowska dokonała secesji i poparła sanację. W 1935 część członków powołała Stronnictwo Chrześcijańsko-Ludowe. W 1937 weszło do Front Morges, z Narodową Partią Robotniczą utworzyło Stronnictwo Pracy.

Galicja (niem. Galizien, węg. Gácsország, cz. Halič, jid. גאַליציע - Golicje, tur. Haliç, rum. Galiţia, ros. Галиция - Galicija, ukr. Галичина - Hałyczyna) – potoczna nazwa narzucona przez zaborców i stosowana na określenie ziem znajdujących się obecnie w Polsce i Ukrainie składających się na dawny zabór austriacki. Również nazwa austriackiego kraju koronnego (dokładniej Królestwo Galicji i Lodomerii), istniejącego w latach 1772-1918. Zalicza się do niej ziemie południowej Małopolski po Wisłę, Ruś Czerwoną oraz zachodnią część Podola do linii Zbrucza. Jest to stosunkowo nowe pojęcie o charakterze kulturowym i historyczno-administracyjnym. Granice Galicji nie pokrywają się z granicami dawniejszych krain historycznych ani regionów geograficznych takich jak Małopolska czy ziemia halicka.

Paweł Kempka (ur. 4 czerwca 1886 w Brynowie, zm. 29 października 1972 w Chorzowie) – prawnik, polski działacz narodowy i samorządowy, współtwórca ustroju prawnego Autonomii Śląskiej, poseł do Sejmu Śląskiego, pierwszy prezes Stronnictwa Demokratycznego w Chorzowie.

Zobacz też