Polskie Towarzystwo Matematyczne - Polski Serwis Naukowy

Polskie Towarzystwo Matematyczne (PTM) – stowarzyszenie zrzeszające osoby związane z matematyką polską. Jego cele, to

Historia

Założenie PTM

2 kwietnia 1919 zebranie 16 matematyków krakowskich w Seminarium Filozoficznym przy ul. Św. Anny powołało do życia Towarzystwo Matematyczne w Krakowie. Wśród zebranych znajdowali się: Stefan Banach, Leon Chwistek, Antoni Hoborski, L. Hordyński, Franciszek Leja, Otto Nikodym, A. Rosenblatt, J. Sleszyński, Stanisław Zaremba, Kazimierz Żórawski. Statut nowo utworzonego stowarzyszenia określał jego cel jako wszechstronne pielęgnowanie matematyki czystej i stosowanej przez odbywanie posiedzeń naukowych z odczytami. Powołano Zarząd Towarzystwa w składzie: prezes S. Zaremba, z-ca prezesa A. Hoborski, sekretarz F. Leja i skarbnik L. Hordyński.

Anna Zofia Krygowska, de domo Czarkowska (ur. 19 września 1904 we Lwowie, zm. 16 maja 1988) – profesor dydaktyki matematyki w Wyższej Szkole Pedagogicznej (obecnie Uniwersytet Pedagogiczny w Krakowie), córka Bolesława Czarkowskiego i Marii Tekli Srokowskiej.
Ulica św. Anny – ulica na Starym Mieście w Krakowie. Jej najstarsza nazwa brzmiała: ul. Żydowska, gdyż prowadziła z Rynku do dzielnicy żydowskiej. Tu znajdowały się bożnica, cmentarz, a także łaźnia żydowska do czasów, gdy na początku XV w. przeniesiono Żydów w okolice dzisiejszego placu Szczepańskiego. Nazwa ulicy św. Anny utrwaliła się od 1473 r. i wzięła swój początek od tutejszego kościoła św. Anny. Była to ulica uniwersytecka; znajdowały się tu bursy, kolegia, biblioteka. Zachowało się przy niej do dziś wiele zabytkowych budowli.

W ciągu roku liczba członków Towarzystwa wzrosła do 40., wkrótce potem do 50. Przystąpowali do niego również matematycy spoza Krakowa, m.in. Samuel Dickstein, Zygmunt Janiszewski, Kazimierz Kuratowski, Stefan Mazurkiewicz, Wacław Sierpiński i Hugo Steinhaus. Reorganizacje Towarzystwa

W 1920 przeprowadzono reorganizację Towarzystwa przekształcając je na organizację ogólnopolską pod nazwą Polskie Towarzystwo Matematyczne (w skrócie PTM) z nowym statutem opracowanym 11 i 12 grudnia 1920 r. Zarząd Towarzystwa pozostał nadal w Krakowie, zamiejscowi członkowie mogli za zgodą Zarządu tworzyć oddziały w innych miastach. Pierwszy powstał Oddział Lwowski w r. 1921, a w r. 1923 utworzyły się Oddziały w Warszawie, Poznaniu i Wilnie. W 1928 Towarzystwo miało 165 członków.

Andrzej Stanisław Mostowski (ur. 1 listopada 1913 we Lwowie, zm. 22 sierpnia 1975 w Vancouver, Kanada) – polski matematyk zajmujący się głównie podstawami matematyki, przedstawiciel warszawskiej szkoły matematycznej.
Zdzisław Jan Ewangeli Antoni Krygowski (ur. 22 grudnia 1872 we Lwowie, zm. 10 sierpnia 1955 w Poznaniu - polski matematyk, inicjator badań kryptologicznych nad Enigmą.

Na Nadzwyczajnym Walnym Zebraniu 14 marca 1936 we Lwowie przeprowadzono kolejną reformę organizacyjną tworząc z PTM federacje oddziałów okręgowych. Oddziały te posiadały własne zarządy, których prezesi byli jednocześnie członkami Zarządu Głównego na czele którego stali: prezes, sekretarz i skarbnik. Prawo głosu na Walnym Zgromadzeniu przyznano delegatom oddziałów proporcjonalnie do ilości członków w danym oddziale. Przeniesiono ponadto siedzibę Towarzystwa do Warszawy a w 1937 utworzono Oddział Krakowski (więc PTM miało wtedy 5 oddziałów).

Kazimierz Władysław Bartel (ur. 3 marca 1882 we Lwowie, zm. 26 lipca 1941 we Lwowie) – polski polityk, profesor, matematyk (jego prace dotyczyły głównie geometrii), rektor Politechniki Lwowskiej. Poseł na Sejm, pierwszy premier Polski po przewrocie majowym, premier pięciu rządów Rzeczypospolitej, senator, w latach 1919–1920 kierownik Ministerstwa Kolei Żelaznych, wicepremier oraz minister wyznań i oświecenia publicznego w pierwszym rządzie Józefa Piłsudskiego, wolnomularz. Po ataku Niemiec na ZSRR podczas II wojny światowej i zajęciu Lwowa przez Wehrmacht, odmówił kolaboracji z nazistami, za co został przez nich zamordowany.
Otton Marcin Nikodým (ur. 3 sierpnia 1887 w Zabłotowie koło Kołomyji, zm. 4 maja 1974 w Utica, Stany Zjednoczone) – polski matematyk uznany za wkład w rozwój teorii miary, analizy funkcjonalnej, równań różniczkowych i opisowej teorii mnogości. Jeden z założycieli Polskiego Towarzystwa Matematycznego w 1919.

Działalności PTM w okresie międzywojennym

Wydawnictwa PTM

Realizując swe cele Towarzystwo zaczęło wydawać „Rozprawy Polskiego Towarzystwa Matematycznego”. Tom pierwszy został wydany w Krakowie w 1921 roku. Następny tom wydano rok później pod nazwą „Annales de la Societe Polonaise de Mathematique” i zawierał on 8 prac naukowych. Redaktorem „Annales” był Stanisław Zaremba. Do wybuchu II wojny światowej wydano 17 tomów. Czasopismo wychodziło w językach kongresowych, ale „Dodatki” drukowane do niektórych tomów były w języku polskim. Zawierały one m.in. dokumenty z życia Towarzystwa takie jak statut, sprawozdania, protokoły.

Bolesław Szafirski (ur. 1935 w Ilkowicach) – polski matematyk, profesor zwyczajny Uniwersytetu Jagiellońskiego, członek korespondent Polskiej Akademii Umiejętności, prezes Polskiego Towarzystwa Matematycznego w latach 1999-2001 i 2001-2003.
prof. Kazimierz Kuratowski (ur. 2 lutego 1896 w Warszawie, zm. 18 czerwca 1980 w Warszawie), polski matematyk, jeden z czołowych przedstawicieli warszawskiej szkoły matematycznej.

Zjazdy PTM i posiedzenia

Towarzystwo organizowało Polskie Zjazdy Matematyczne i trzy takie zjazdy odbyły się przed 1939. Pierwszy zjazd odbył się we Lwowie w dniach 7–10 września 1927 roku i zgromadził ok. 200 uczestników, a wśród nich kilku naukowców z zagranicy. Następny Zjazd miał miejsce w Wilnie w dniach 23–26 września 1931, a trzeci w Warszawie (28.09–3.10.1937).

Annales Polonici Mathematici – czasopismo matematyczne wydawane przez Instytut Matematyczny PAN, ISSN: 0066-2216(p) 1730-6272(e). Każdego roku ukazują się 2 tomy po 3 numery. Wszystkie artykuły publikowane przez to czasopismo są indeksowane i opisywane w Mathematical Reviews.
Łódź – miasto wojewódzkie w środkowej Polsce, położone na Wzniesieniach Łódzkich, na dziale wodnym I rzędu Wisły i Odry. Przejściowa siedziba władz państwowych w 1945 roku. Siedziba władz województwa łódzkiego oraz powiatu łódzkiego wschodniego.

W okresie międzywojennym wygłoszono 1143 referaty na posiedzeniach Polskiego Towarzystwa Matematycznego, w tym:

w Oddziale Warszawskim – 446

w Oddziale Lwowskim – 373

w Oddziale Krakowskim – 184

w Oddziale Poznańskim – 76

w Oddziale Wileńskim – 64.

Działalność po 1945

Pierwsze powojenne zebranie oddziałowe odbyło się w Krakowie 27 marca 1945 roku, W marcu 1946 zebrał się Zarząd, jeszcze w składzie z 1939 roku - zabrakło prezesa Stefana Banacha (zmarł w 1945 roku we Lwowie), a już w maju tego roku wybrano nowy Zarząd Główny w składzie: prezes Kazimierz Kuratowski, skarbnik Karol Borsuk i sekretarz Andrzej Mostowski.

Organizacja pożytku publicznego (OPP) − termin wprowadzony w Polsce 1 stycznia 2004 przepisami ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie.
Stefan Mazurkiewicz (ur. 25 września 1888 w Warszawie, zm. 19 czerwca 1945 w Grodzisku pod Warszawą) polski matematyk, jeden z czołowych przedstawicieli warszawskiej szkoły matematycznej.

W grudniu 1946 miał miejsce IV Polski Zjazd Matematyków we Wrocławiu, w którym uczestniczyło 48 delegatów. Edward Marczewski tak opisał to wydarzenie w 1969: Przystąpiliśmy jesienią 1946 r. do zorganizowania we Wrocławiu spotkania matematyków z całego kraju. Nazwaliśmy je skromnie Konferencją Matematyków Polskich, ale PTM uznało ją ex post za IV Polski Zjazd Matematyczny. (...) Zjazd odbył się w dniach 12-14 grudnia 1946 r. i obejmował, oprócz referatów naukowych, akademię ku czci Stefana Banacha oraz posiedzenie poświęcone pamięci wszystkich zmarłych podczas wojny matematyków polskich. Prócz tego prof Wacław Sierpiński wygłosił 12 grudnia wykład dla studentów matematyki.

Na Walnym Zgromadzeniu, które obradowało w ramach tego Zjazdu ustanowiono trzy nagrody (im. Stefana Banacha, im. Stefana Mazurkiewicza oraz im. Stanisława Zaremby), które miały być przyznawane za najlepsze prace matematyczne ogłoszone w ciągu ostatnich dwóch lat.

Kraków – i pod względem powierzchni. Jedno z najstarszych miast Polski, o ponad tysiącletniej historii. Kraków posiada wartościowe zabytki architektury, działa w nim wiele instytucji i placówek kulturalnych.
Teoria prawdopodobieństwa (także rachunek prawdopodobieństwa lub probabilistyka) – dział matematyki zajmujący się zdarzeniami losowymi. Rachunek prawdopodobieństwa zajmuje się badaniem abstrakcyjnych pojęć matematycznych stworzonych do opisu zjawisk, które nie są deterministyczne: zmiennych losowych w przypadku pojedynczych zdarzeń oraz procesów stochastycznych w przypadku zdarzeń powtarzających się (w czasie). Jako matematyczny fundament statystyki, teoria prawdopodobieństwa odgrywa istotną rolę w sytuacjach, w których konieczna jest analiza dużych zbiorów danych. Jednym z największych osiągnięć fizyki dwudziestego wieku było odkrycie probabilistycznej natury zjawisk fizycznych w skali mikroskopijnej, co zaowocowało powstaniem mechaniki kwantowej.

Poszczególne oddziały terenowe zaczęły reaktywować swą działalność. Powstawały też nowe: w Łodzi w 1946, w Lublinie w 1947, w Gdańsku w 1949, w Toruniu w 1952, w Gliwicach w 1954, w Szczecinie w 1956.

Prezesi PTM

Funkcję prezesa PTM pełnili kolejno Stanisław Zaremba (1919-21, 1936-37), Wiktor Stankiewicz (1921-23), Samuel Dickstein (1923-26), Zdzisław Krygowski (1926-28), Wacław Sierpiński (1928-30), Kazimierz Bartel (1930-32), Stefan Mazurkiewicz (1932-36, 1937-39), Stefan Banach (1939-45), Karol Borsuk (1946), Kazimierz Kuratowski (1946-53), Stefan Straszewicz (1953-57), Edward Marczewski (1957-59), Tadeusz Ważewski (1959-61), Władysław Ślebodziński (1961-63), Franciszek Leja (1963-65), Roman Sikorski (1965-77), Władysław Orlicz (1977-79), Jacek Szarski (1979-81), Zbigniew Ciesielski (1981-83), Wiesław Żelazko (1983-85), Stanisław Balcerzyk (1985-87), Andrzej Pelczar (1987-91), Julian Musielak (1991-93), Kazimierz Goebel (1993-99), Bolesław Szafirski (1999-2003), Zbigniew Palka (2003-05), Stefan Jackowski (2005-13).

Jacek Szarski, (ur. 6 lutego 1921, zm. 21 lutego 1980), matematyk, prezes Polskiego Towarzystwa Matematycznego (1979-1981), absolwent i wykładowca Uniwersytetu Jagiellońskiego, od 1966 profesor zwyczajny, od 1969 członek-korespondent PAN.
Nagroda im. Kazimierza Kuratowskiego jest przyznawana za osiągnięcia naukowe z matematyki osobom które nie ukończyły 30 lat i jest uważana za najbardziej prestiżową z polskich nagród dla młodych matematyków. Nagroda została ustanowiona w 1981 roku przez Zofię Kuratowską (córkę Kazimierza Kuratowskiego), Instytut Matematyczny Polskiej Akademii Nauk i Polskie Towarzystwo Matematyczne.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)