|
|
|
Polski Serwis Naukowy - OnLine od 1999 roku
 RSS
Dodaj do:
Warto przeczytać: "Wódz Naczelny powierzył nam obronę stolicy. Żąda on, by o mury Warszawy rozbił się napór wroga. Objęliśmy pozycję, z której nie ma zejścia" - pisał gen. Walerian Czuma w rozkazie do żołnierzy we wrześniu 1939 r. 7 kwietnia mija 50 lat od śmierci tego bohaterski... Kampania 1939 r., potocznie i nieściśle zwana wrześniową, należy do wydarzeń, które wywarły największy wpływ nie tylko na naszą historię, ale i na dzieje powszechne. Z perspektywy czasu wydaje się uprawnioną teza, że nad Wisłą... Rekonstrukcję polsko-niemieckich walk o Twierdzę Modlin z września 1939 r. będzie można obejrzeć w niedzielę na terenie Fundacji Park Militarny Twierdzy Modlin. W inscenizacji wykorzystane zostaną m.in. polska tankietka TK-3 oraz niemieckie motocyk... Po zawarciu przez Józefa Piłsudskiego polityczno-wojskowego sojuszu z przywódcą Ukraińskiej Republiki Ludowej Semenem Petlurą, 25 kwietnia 1920 r. ruszyła polsko-ukraińska ofensywa, wyprzedzająca uderzenie przygotowywane przez Armię Czerwoną. ... Naukowcy z Pracowni Lingwistyki Migowej Uniwersytetu Warszawskiego opracują pierwszy korpus Polskiego Języka Migowego (PJM). To pionierskie przedsięwzięcie, bo na świecie jest zaledwie kilka korpusów języków migowych - np. w Australii, Wielkiej Brytanii i Holandi...
Ostatnio na Forum:
Dyskusje
8
odp.
4
odp. Reklama:
 Polskie pociągi pancerneTo hasło encyklopedii posiada podstrony: 1 [2],[3] Czy wiesz że...? Legionowo – miasto powiatowe w województwie mazowieckim, położone w Kotlinie Warszawskiej, w odległości ok. 22 km na północ od centrum stolicy. Miasto należy do aglomeracji warszawskiej. W latach 1975 – 1998 należało administracyjnie do województwa stołecznego warszawskiego. Poznańczyk (Nr 12) - polski pociąg pancerny z okresu powstania wielkopolskiego i wojny polsko bolszewickiej, a po ponownej mobilizacji, II wojny światowej. Polskie pociągi pancerne – rodzaj polskiej broni pancernej II RP w większości wywodzącej się ze składów z okresu I wojny światowej, zmodernizowanych w okresie międzywojennym. Pociągi te brały udział we wszystkich znaczących konfliktach II Rzeczypospolitej – w powstaniu wielkopolskim, wojnie z Ukraińcami, wojnie z bolszewikami i III powstaniu śląskim. Kilkanaście pociągów pancernych brało udział w kampanii wrześniowej. Pociągi pancerne były też wykorzystywane przez Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie i we wczesnym okresie powojennym (przez Służbę Ochrony Kolei oraz Ludowe Wojsko Polskie). Obrona Warszawy – bitwa powietrzna i lądowa stoczona w obronie stolicy Polski w czasie kampanii wrześniowej 1939 roku przez Wojsko Polskie i ludność cywilną z oddziałami 3 i 4 Armii Wehrmachtu oraz jednostkami 1 i 4 Floty Powietrznej Luftwaffe.
Pociąg Pancerny Nr 2, Pociąg Pancerny "Śmiały", Pociąg pancerny Nr 53 - pierwszy i najbardziej znany polski pociąg pancerny (wcześniej, przed odzyskaniem niepodległości, w dniach 10 lutego - 10 maja 1918, walczył improwizowany pociąg pancerny Związek Broni). 
 Kolejno od lewej: wagon artyleryjski, wagon szturmowy, parowóz pancerny, wagon artyleryjski. Na zdjęciu brak platform kolejowych i drezyn I wojna światowa
Pierwsze polskie pociągi można znaleźć pod koniec I wojny światowej w polskich formacjach wojskowe na Wschodzie. Jednostki te przygotowały kilkuset osobową kadrę i dysponowały sześcioma improwizowanymi i jednym zdobycznym, pociągami pancernymi): Wojska inżynieryjne (saperzy) - rodzaj wojsk przeznaczonych do inżynieryjnego zabezpieczenia działań wszystkich rodzajów sił zbrojnych i rodzajów wojsk. Wojska inżynieryjne wykonują najbardziej złożone prace wymagającego specjalistycznego przygotowania i zastosowania różnorodnego sprzętu inżynieryjnego.
Pułkownik – stopień oficerski w armii. W WP jest to najwyższy stopień korpusu oficerów starszych, natomiast w okresie międzywojennym – korpusu oficerów sztabowych. W większości armii po stopniu pułkownika (ang. i fr. - colonel, niem. Oberst, ros. полковник) są już stopnie generalskie. 
Początki organizacji wojsk kolejowychW latach 1918–1919 na terenie powstającego państwa polskiego znajdowała się tylko nieliczna cześć żołnierzy z doświadczeniem w tym rodzaju broni. Problem były także braki w sprzęcie; znacząca jego część pochodziła z 28 października 1918 gdy oddział POW rozbroił austriacki 3 Dywizjon Pancerny, oraz ze składów w Rzeszowie i Nowym Sączu. Pociągi pancerne początkowo budowano i naprawiano w Krakowie (Kierownictwo Budowy Pociągów Pancernych nr 2), Nowym Sączu (Warsztaty Kolejowe), Lwowie (Główne Warsztaty Kolejowe) i Warszawie, a w mniejszym stopniu, w Wilnie i Stanisławowie. Wiele z tych pierwszych pociągów (oficjalnie nazywanych „improwizowanymi”) miało znaczące braki w uzbrojeniu i opancerzeniu; do opancerzenia wykorzystywano metalowe bramy, beton i worki z piaskiem; żołnierze nazywali je „ruchomymi okopami”. Drezyna – rodzaj lekkiego pojazdu szynowego, używanego zwykle przez służby utrzymania szlaku do prowadzenia nadzoru, przewozu materiałów i narzędzi, transportu drużyn roboczych. Dawniej drezyny miały napęd ręczny, a ich niewielki ciężar umożliwiał zdjęcie z toru w dowolnym miejscu, obecnie w użyciu są drezyny o napędzie spalinowym. Najczęściej drezyna składa się z kabiny, umożliwiającej jazdę kilku osób, i skrzyni ładunkowej, są też konstrukcje przypominające mikrobusy. Do drezyn można stosować różnego rodzaju doczepy – np. do przewozu szyn. W Polsce opracowano i produkowano drezyny oparte na konstrukcji samochodu osobowego marki "Warszawa" i opracowano Mitor oparty na mikrobusie Żuk. Podobne przeróbki wykonywano także w innych krajach, np. Czesi mieli swoją drezynę na bazie samochodu osobowego "Škoda" 1202, w ZSRR używano drezyn przebudowanych z mikrobusów UAZ 450.
Powstanie wielkopolskie – zbrojne wystąpienie polskich mieszkańców Wielkopolski przeciwko państwu niemieckiemu wkrótce po zakończeniu I wojny światowej. Polacy domagali się powrotu ziem zaboru pruskiego do Polski, która w tym czasie umacniała swą niepodległość. Produkcja: W latach 1918–1920 w różnych zakładach wyprodukowano około 90 pociągów pancernych, budując lub opancerzając lokomotywy i kilkaset wagonów. Ustalenie dokładnej ilości jest trudne; żywot niektórych składów był bardzo krótki; składy często łączono, pozostawiając nazwę jednego z nich. Dodatkowo sytuację komplikuje wykorzystywanie pociągów zdobycznych. Straż Ochrony Kolei (SOK) – umundurowana i uzbrojona formacja działająca na podstawie ustawy o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2003 r. Nr 86, poz. 789).
Panzertriebwagen Nr 16, skr. PzTrWg 16 lub PT 16 - niemiecki ciężki pancerny wagon motorowy, napędzany silnikiem Diesla o mocy 550 KM z przekładnią hydrauliczną Voith, wyprodukowany przez niemiecką firmę Schwarzkopff w 1942. Powstanie wielkopolskieW powstaniu wielkopolskim brały udział pociągi pancerne „Wawel”, „Poznańczyk”, „Rzepicha”, „Danuta” i „Goplana”. Wojna polsko-ukraińskaW wojnie z Ukraińcami, walczyły następujące pociągi pancerne: Wojna polsko-bolszewicka
Nie jest znana dokładna liczba pociągów pancernych, które walczyły na wojnie z bolszewikami. Dotychczas ustalono nazwy 50 pociągów pancernych. Na skutek strat w akcji gotowa do użycia liczba pociągów przez większość wojny wynosiła poniżej dwudziestu. 1 grudnia 1920 w skład wojsk kolejowych wchodziło 26 pociągów pancernych: Śląsk (śl. Ślůnsk, niem. Schlesien, dś. Schläsing, czes. Slezsko, łac. Silesia) – region i kraina historyczna położona w Europie Środkowej, na terenie Polski, Czech i Niemiec. Ta historyczna kraina dzieli się na Dolny i Górny Śląsk oraz Śląsk Cieszyński. Historyczną stolicą Śląska jest Wrocław.
Sekcja Utrzymania i Napraw Taboru Zabytkowego „Skansen” Chabówka, potocznie „Skansen taboru kolejowego w Chabówce” istnieje w Chabówce koło Rabki Zdroju od 1993 roku. Pozostałe pociągi pancerne: 
III powstanie śląskieW czerwcu 1921, w czasie III powstania śląskiego, oddziały powstańcze dysponowały szesnastoma pociągami pancernymi, zorganizowanymi w cztery grupy, każda w składzie dwóch dywizjonów po dwa pociągi. Cztery z tych szesnastu pociągów nie nadawały się do akcji z powodu usterek. Przy Naczelnym Dowództwie Wojsk Powstańczych funkcjonował Inspektorat Pociągów Pancernych. Przeciętny pociąg miał dwa działa, kilkanaście karabinów i oddział szturmowy. Polskie Siły Zbrojne – zorganizowane formacje wojskowe, utworzone jesienią 1939 poza granicami Polski, na podstawie międzysojuszniczych umów podpisanych przez Wielką Brytanię i Francję. Polskimi Siłami Zbrojnymi dowodził Naczelny Wódz.
100 mm haubica wz. 1914/1919 haubica będąca podstawowym uzbrojniem Wojska Polskiego II Rzeczpopolitej. Była produkowana na licencji zakupionej od pilzneńskich zakładów Škoda. Okres międzywojenny
  Niepołomice (2DPP)
Jabłonna/Legionowo (1DPP)
Lokalizacja 1 i 2 Dywizjonu Pociągów Pancernych
W połowie 1921 zarządzono likwidację 12 pociągów. Pozostałe dokompletowano i ujednolicono uzbrojenie. W służbie postanowiono zatrzymać 12 pociągów: Niepołomice - miasto w woj. małopolskim, w powiecie wielickim, położone nad Wisłą na skraju Puszczy Niepołomickiej, około 25 km na wschód od centrum Krakowa. Siedziba gminy miejsko-wiejskiej Niepołomice. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. krakowskiego.
Kraków – i pod względem powierzchni. Jedno z najstarszych miast Polski, o ponad tysiącletniej historii. Kraków posiada wartościowe zabytki architektury, działa w nim wiele instytucji i placówek kulturalnych. Z tych 12 pociągów utworzono 6 dywizjonów, które włączono w skład pułków saperów kolejowych (element wojsk inżynieryjnych). Istniały trzy pułki saperów kolejowych (1 Pułk Saperów Kolejowych w Krakowie; 2 Pułk Saperów Kolejowych w Jabłonnie/Legionowie, 3 Pułk Saperów Kolejowych w Poznaniu). 17 października 1923 Oddział I Sztabu Generalnego wydał rozkaz przeniesienia pociągów pancernych na stopę pokojową. Miejscem demobilizacji były pułki saperów kolejowych w Krakowie, Jabłonnie i Poznaniu. Wielu żołnierzy zdemobilizowano, znaczną część sprzętu uznano za przestarzały i poddano rozbiórce. W 1924 roku 3 Pułk został rozformowany; w tym roku rozformowano także dywizjony pociągów pancernych, a ich sprzęt został zdeponowany jako zapas mobilizacyjny. W celach szkoleniowych sformowano w 1924 roku Dywizjon Ćwiczebny Pociągów Pancernych (jako 4 Batalion przy 2 Pułku Saperów Kolejowych w Jabłonnie/Legionowie) w składzie: Gromobój - improwizowany polski pociąg pancerny z okresu walk polsko-ukraińskich w latach 1918-1919. Brał udział w walkach w rejonie węzła kolejowego w Zagórzu. Jego pancerz zbudowany był z ceglanych ścian, między którymi znajdował się rzeczny żwir.
Nowy Sącz – miasto powiatowe i na prawach powiatu grodzkiego, w województwie małopolskim. Przed reformą administracyjną w 1998 r. stolica województwa nowosądeckiego. W latach 1973-1977 miasto było siedzibą gminy wiejskiej Nowy Sącz. Trzecie co do liczby mieszkańców i piąte co do powierzchni miasto w województwie małopolskim. Liczba ludności: 84 556 (GUS, grudzień 2009). Ważny węzeł komunikacyjny, główny ośrodek turystyczny ziemi sądeckiej. Jedno z najstarszych miast w Małopolsce – lokowane 8 listopada 1292 r. Zimą 1924 roku rozpoczęły się pierwsze kursy w Dywizjonie Ćwiczebnym; do jesieni 1927 roku przeszkolono ponad 2 000 oficerów i żołnierzy. W styczniu 1925 pododdział ten przemianowano na Dywizjon Szkolny Pociągów Pancernych. W październiku 1927 Dywizjon Szkolny został przemianowany na 1 Dywizjon Pociągów Pancernych. 17 kwietnia 1928 na bazie 1 Pułku Saperów Kolejowych sformowano 2 Dywizjon Pociągów Pancernych w Niepołomicach. Każdemu dywizjonowi przydzielono 6 pociągów. W skład każdego dywizjony wchodziły: dowództwo, szkolny pociąg pancerny, kadrowy pociąg pancerny, plutony: ogniowy, motorowy, wypadowy minersko-saperski, łączności, gospodarczy, kompania drezyn, kwatermistrzostwo, park pancerny i warsztaty. W maju 1929 roku następuje radykalna reorganizacja wojsk inżynieryjnych; obydwa pułki saperów kolejowych przemianowano na bataliony mostów kolejowych. W 1936 roku armia dysponowała 10 pociągami, po 5 w każdym dywizjonie; liczba ta utrzymała się do okresu września 1939 roku. TKS – polski lekki czołg rozpoznawczy (tankietka) z okresu przed II wojną światową. Obok czołgu 7TP był podstawową bronią polskich sił pancernych podczas kampanii wrześniowej 1939.
Pociąg Pancerny Obrony Wybrzeża, pierwszy – pociąg opancerzony Wojska Polskiego II RP, improwizowany podczas kampanii wrześniowej przez Lądową Obronę Wybrzeża. W 1931 roku zakończyła się modernizacja pociągów pancernych, uzbrajanych w jednolite działa i karabiny maszynowe. Stosowano nieoficjalny podział na pociągi „lekkie” i „ciężkie”. Składy „lekkie” miały parowóz pancerny z tenderem, dwa wagony artyleryjskie i jeden szturmowo-desantowy, wagony były zbrojone głownie w sprzęt austriacki z okresu I wojny światowej i zdobyczny rosyjski z okresu wojny polsko-bolszewickiej; zwykle oznaczało to 2–4 działa 75 mm, 8–16 ciężkich karabinów maszynowych i 2 ckm-y przeciwlotnicze. Do tego pociągowi towarzyszył także pluton drezyn pancernych, później zastąpionych w „ciężkich” składach czołgami (FT-17) i tankietkami. Składy „ciężkie” miały podobny zestaw wagonów, ale lepszej jakości sprzęt: parowozy Ti3, w wagonie artyleryjskim (z opancerzeniem 12–25 mm i załogą 27 żołnierzy), haubice 100 mm (wz. 14/19A) obok dział 75 mm (wz. 02/26), lepsza lokalizacja karabinów maszynowych (wysuwane stanowiska, wieżyczka); w sumie ckm-ów było w wagonie artyleryjskim sześciu do ośmiu. Wagon szturmowy miał mniejszą liczbę ckm-ów (ok. 4), była tam radiostacja pociągu, załoga składała się ze plutony wypadowego, obsługi ckm-ów, i sekcji techniczno-łącznościowej (obsługa agregatów, radiostacji itp.). Składy zwykle miały dwie platformy o nośności 17 ton, z materiałami do naprawy lub niszczenia torów i pozaszynowymi środkami lokomocji (łazik, motocykle, rowery). Każdy pociąg pancerny posiadał także skład gospodarczy, obsadzony przez pluton techniczno-gospodarczy (ok. 48 ludzi). Skład gospodarczy dysponował kilkoma (zwykle czterema ckm-i), miał wagony mieszkalne, amunicyjne, sprzętowe, warsztat mechaniczny, kuchnię, izbę chorych, kancelarię itp. Pełna załoga pociągu pancernego (ze składem gospodarczym) liczyła 8 oficerów, 59 podoficerów i 124 strzelców (zobacz więcej w organizacja wojenna polskiego pociągu pancernego w 1939). Marian Paweł Porwit (ur. 25 września 1895 w Gorlicach, zm. 26 kwietnia 1988 w Warszawie) – pułkownik dyplomowany piechoty Wojska Polskiego, uczestnik walk o niepodległość Polski w I i II wojnie światowej oraz wojnie z bolszewikami, pisarz i historyk wojskowy.
Walerian Czuma (ur. 24 grudnia 1890 w Niepołomicach, zm. 7 kwietnia 1962 w Penley Anglia), generał brygady Wojska Polskiego, komendant Straży Granicznej, działacz społeczny, dowódca obrony Warszawy we wrześniu 1939. Do połowy lat 30. pociągi pancerne były uważane za znaczącą siłę, jednak pod koniec lat trzydziestych narastało przekonanie, że jest to przestarzały rodzaj broni. Dlatego też w tym okresie przestano rozbudowywać i modernizować pociągi; istniejące miały zostać wykorzystane do pełnego wyeksploatowania, bez planowych uzupełnień. Władysław Eugeniusz Sikorski (ur. 20 maja 1881 w Tuszowie Narodowym, zm. 4 lipca 1943 na Gibraltarze) – polski wojskowy i polityk, generał broni Wojska Polskiego, Naczelny Wódz Polskich Sił Zbrojnych i premier Rządu na Uchodźstwie podczas II wojny światowej.
Obowiązujący do dziś system oznaczania parowozów normalnotorowych oraz tendrów na PKP został wprowadzony rozporządzeniem Ministra Kolei Żelaznych (MKŻ) z dnia 31 listopada 1922 r. Rzeczywiście jednak wszedł on do stosowania w latach 1923-1924, choć niektóre źródła podają lata 1923-1926. Kampania wrześniowa
Pociągi zmobilizowane przez 1 Dywizjon Pociągów Pancernych w Legionowie (dow. ppłk Jan Damasiewicz) otrzymały numery 11–15, natomiast pociągi zmobilizowane przez 2 Dywizjon Pociągów Pancernych w Niepołomicach (dow. mjr Sączewski) otrzymały numery 51–55. Ponadto 2 dywizjon wystawił Ośrodek Zapasowy Pociągów Pancernych. Do 1 września zmobilizowano pociągi nr 11, 12, 13, 51, 52, 53, 54 i 55; zostały przydzielone do różnych armii i grup operacyjnych, gdzie miały stanowić jednostki szybkiej interwencji i ochrony linii kolejowych. Pociągi nr 14 i 15 zakończyły mobilizację 3 września i zostały skierowane do odwodu Naczelnego Dowództwa. Adiutant (łac. adiutare - "pomagać"), adiutant ordynansowy - żołnierz pomocniczy asystujący najwyższym oficerom (zazwyczaj generałom oraz dowódcom jednostek wojskowych). Jest w osobistej dyspozycji swego przełożonego. Wykonuje ogólne prace kancelaryjno-biurowe i organizacyjne zapewniające rytmiczność działalności służbowej dowódcy, a także zlecenia osobistego przełożonego, oraz kieruje pracą innych pracowników adiutantury (kancelarii dowódcy).
Parowóz pancerny - opancerzona lokomotywa parowa (parowóz) używana w pociągach pancernych. Parowozy pancerne były budowane na bazie zwykłych parowozów, całkowicie obudowanych pancerzem. W zależności od potrzeb i dostępnych materiałów budowano też improwizowane parowozy pancerne, jedynie częściowo opancerzone płytami pancernymi lub stalowymi. Poza 10 pociągami etatowymi, wojska polskie sformowały też kilka pociągów improwizowanych. Do transportu ewakuacyjnego 1 dywizjonu włączono jeden wagon bojowy; 2 dywizjon zmobilizował także Szkolny Pociąg Pancerny. Latem 1939 roku dowództwo Lądowej Obrony Wybrzeża postanowiło sformować jednostkę pociągów pancernych do obrony wybrzeża. W warsztatach portowych Marynarki Wojennej w Gdyni opancerzono prowizorycznie (workami z piaskiem) dwie lory i dwa wagony, uzbrojone w dwa działa 75 mm z flotylli rzecznej w Pińsku; załogę skompletowano z 3 baterii morskiego dywizjonu artylerii lekkiej. Pociąg ten był gotowy 26 sierpnia. 3 września warsztaty opuścił drugi pociąg; składał się on z dwóch krytych wagonów wzmocnionych skrzyniami z piaskiem, załogę stanowili żołnierze 2 Morskiego Pułku Strzelców. 7 września zakończono pracę nad trzecim pociągiem; do opancerzenia jego wagonów użyto blachy 9 mm, przeznaczonej na niszczyciele „Orkan” i „Huragan”. Improwizowane pociągi pancerne stoczyły w obronie wybrzeża 14 walk. Dwa pierwsze (źródła nie podają ich nazw, tylko kolejność), lekko opancerzone, zostały dość szybko unieszkodliwione przez nieprzyjaciela (pierwszy – 4 września, drugi – nocą z 3 na 4 września); pociąg trzeci („Smok Kaszubski”) walczył do 12 września. Rzeszów (łac. Resovia, czes. Řešov, jid. רײַשע, ros. Жешув, ukr. Ряшiв, niem. Reichshof) – miasto w południowo-wschodniej Polsce, stolica województwa podkarpackiego oraz diecezji rzeszowskiej. Rzeszów stanowi powiat grodzki, a także jest siedzibą ziemskiego powiatu rzeszowskiego.
Pociąg Pancerny „Bartosz Głowacki”, Pociąg Pancerny Nr 55 – polski pociąg pancerny z okresu wojny polsko-sowieckiej i II wojny światowej. W czasie kampanii wrześniowej walczył na linii Koluszki–Skierniewice–Żyrardów, następnie walczył w obronie twierdzy brzeskiej z oddziałami niemieckiej 3 Dywizji Pancernej, potem wycofany do Kowla i Lwowa. Tam biorąc udział w obronie miasta został rozbity przez artylerię niemiecką w dniu 19 września. 20 września Dowództwo Obrony Warszawy sformowało dwa improwizowane pociągi pancerne, którym nadano numery 1 i 2. Pociągi te miały 2 armaty 75 mm i dwa ciężkie karabiny maszynowe na trzech lekko opancerzonych platformach. Pociąg Pancerny nr 1, sformowany 22 września, pozostawał w dyspozycji dowódcy Odcinka „Warszawa-Zachód”, płk dypl. Mariana Porwita, a Pociąg Pancerny nr 2, sformowany 23 września, pozostawał w bezpośrednim podporządkowaniu gen. bryg. Waleriana Czumy. O działalności tych pociągów brakuje dokładniejszych danych; źródła nie podają także ich nazw. "Związek broni" - nazwa improwizowanego pociągu pancernego, używanego przez I Korpus Polski generała Józefa Dowbora-Muśnickiego na Białorusi. Pociąg ten był sformowany przez Polaków w twierdzy Bobrujsk 10 lutego 1918.
Polska Organizacja Wojskowa, POW – tajna organizacja wojskowa powstała w sierpniu 1914 w Warszawie z inicjatywy Józefa Piłsudskiego w wyniku połączenia działających w Królestwie Polskim konspiracyjnych grup Polskich Drużyn Strzeleckich i Związku Walki Czynnej w celu walki z rosyjskim zaborcą. Początkowo bezimienna, od października 1914 zaczęła używać nazwy POW. W kampanii wrześniowej wzięły po stronie polskiej następujące pociągi: We wrześniu pociągi pancerne brały udział w blisko 90 walkach z oddziałami niemieckimi. Miały udział w lokalnych sukcesach, zwłaszcza odznaczyły się pociągi nr 53 w bitwie pod Mokrą i nr 54 w obronie Śląska. Pociągi pancerne zniszczyły lub uszkodziły kilkadziesiąt pojazdów pancernych, zestrzeliły lub uszkodziły trzy samoloty, zadały znaczne stracie piechocie wroga. Pociągi nr 11 i 55 zostały zniszczone w bezpośredniej walce z nieprzyjacielem; nr 13 został zniszczony przez lotnictwo wroga; większość pozostałych została zniszczona przez własne załogi, gdy warunki uniemożliwiły dalszą walkę. Skuteczność pociągów pancernych zaskoczyła zarówno dowództwo własne jak i niemieckie. Pociąg Pancerny Obrony Wybrzeża, drugi – pociąg opancerzony Wojska Polskiego II RP, improwizowany podczas kampanii wrześniowej przez Lądową Obronę Wybrzeża.
Ludowe Wojsko Polskie (LWP) – nieoficjalna nazwa używana dla określenia części Wojska Polskiego utworzonej podczas II wojny światowej w latach 1943–1944 na terytorium ZSRR, a następnie wywodzących się z niej sił zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej w okresie 1944–1952 i Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w okresie 1952–1989. Polskie Siły Zbrojne na ZachodzieW przewidywaniu inwazji niemieckiej na przełomie 1940/41 brytyjskie władze wojskowe zaczęły uzbrajać pociągi, jako jeden ze środków walki przeciwdesantowej w obronie Wysp Brytyjskich. Wobec dużego zapotrzebowania na żołnierzy dla organizujących się oddziałów brytyjskich, zaproponowano pozostającym na odpoczynku po kampanii francuskiej oddziałom polskim, objęcie służby w pociągach pancernych. I wojna światowa – pomiędzy od czasu wojen napoleońskich na kontynencie europejskim zakończony klęską Państw Centralnych, likwidacją mocarstw Świętego Przymierza i powstaniem w Europie Środkowej i południowej licznych państw narodowych. Mimo ogromu strat i wstrząsu nimi wywołanego wojna ta nie rozwiązała większości konfliktów, co doprowadziło do wybuchu II wojny światowej 21 lat po jej zakończeniu.
Poznań (, niem. Posen, jidysz פּױזן Pojzn, ros. - Познань) – jedno z najstarszych i największych polskich miast, położone nad rzekami Wartą i Cybiną, na Pojezierzu Wielkopolskim. Stolica Wielkopolski i województwa wielkopolskiego. W obrębie miasta znajduje się duży węzeł drogowy i kolejowy oraz międzynarodowy port lotniczy Ławica. Piąte pod względem liczby ludności miasto w Polsce i szóste pod względem powierzchni. 17 września 1940 generał Władysław Sikorski wydał rozkaz o formowaniu 12 załóg pociągów pancernych. Ich skład rekrutować się miał z nadwyżek oficerów I Korpusu Strzeleckiego. Formowanie pociągów miało zapobiec narastającej frustracji w korpusie oficerskim oraz stworzyć namiastkę „jednostek liniowych” dysponujących sprzętem bojowym. Zaciąg do pociągów pancernych był ochotniczy i dotyczył oficerów którzy wyrazili zgodę do służby na stanowiskach przewidzianych dla szeregowych (na czas służby zakrywano pagony z oznakami stopni wojskowych). Przyszłe załogi szkolono w Broughton w zakresie obsługi broni i układaniu torów. Essex jest hrabstwem niemetropolitarnym we wschodniej Anglii, graniczy z hrabstwami: Cambridgeshire i Suffolk od północy, Kent od południa, Hertfordshire od zachodu oraz z Miastem Londynem od południowego zachodu. Centrum regionu jest miasto Chelmsford.
Kent - hrabstwo w południowo-wschodniej Anglii. Stolicą hrabstwa jest Maidstone. Przydomek to Ogród Anglii. Ludność wynosi 1,6 mln mieszkańców (2003). Znaleziono tam pierwsze dowody ludzkiego istnienia (narzędzia i topory, ok. 250 000 p.n.e). W październiku 1940 roku sformowany został IV Dywizjon, hego dowódcą mianowano płk. dypl. Alexandrowicza. Trzy pociągi: nr 10, 11 i 12 zostały obsadzone przez polskie załogi. W połowie 1941 roku pociągi otrzymały nowe oznaczenia literowe: „K”, „L” i „J”. W listopadzie sformowano I Dywizjon pod dowództwem płk. Łodzia-Michalskiego. Stanowiły go pociągi: „C”, „G” i „E”. W styczniu 1941 powstał III Dywizjon pod dowództwem płk. dypl. Kapciuka z pociągami: „B”, „M” i „H”, a następnie I Dywizjon ppłk. Zbijewskiego z pociągami „A”, „D” i „F”. Zadaniem pociągów pancernych było patrolowanie torów kolejowych i zwalczanie przewidywanych desantów powietrznych, oraz wsparcie ogniowe w wypadku niemieckiego desantu morskiego. Pełniły one służbę patrolową głównie w nocy i nad ranem. 5 Dywizja Strzelców Polskich (5 DSP) – wielka jednostka piechoty Armii Polskiej we Francji, zorganizowana na Syberii i tam, w okresie od stycznia 1919 do stycznia 1920, walcząca w wojnie domowej w Rosji.
Wojna polsko-bolszewicka (wojna polsko-rosyjska 1919-1920) – wojna pomiędzy odrodzoną II Rzeczpospolitą a Rosją Radziecką, dążącą do podboju państw europejskich i przekształcenia ich w republiki radzieckie zgodnie z doktryną i deklarowanymi celami politycznymi ("rewolucja z zewnątrz") rosyjskiej partii bolszewików. Polskie pociągi pancerne w Wielkiej Brytanii nawiązywały tradycjami do obsadzonych Polakami pociągów pancernych Nr 1 i Nr 2 działających na Murmaniu które to wspierały oddziały francusko-brytyjsko-polskie w walkach i potyczkach o stację Obozierskaja. Pod koniec 1941 roku Inspektorat Pociągów Pancernych opracował plan szkolenia pancernego oficerów. Szkolenie podzielono na trzy etapy: kurs podstawowy (samochodowy), specjalistyczny, oraz staże i praktyki. W związku z rozbudową polskich jednostek motorowych już w końcu 1941 roku rozpoczęto przygotowania do stopniowej likwidacji pociągów. 10 kwietnia 1942 roku została zarządzona likwidacja 3 i 4 dyonów. Wiosną przekazano Brytyjczykom pociągi obu dywizjonów. I i II dywizjon rozpoczęto likwidować w marcu 1943 roku. W lipcu zlikwidowano ostatni pociąg – Pociąg Pancerny „D”. Ogółem służbę w pociągach pancernych odbyło ponad 550 polskich oficerów. Obrona Wybrzeża – formacja Wojska Polskiego podczas kampanii wrześniowej w 1939, powstała poprzez przekształcenie się Floty i Obszaru Nadmorskiego. Pod względem organizacyjnym odpowiadała korpusowi i składała się ze wszystkich sił polskich stacjonujących na Pomorzu Gdańskim. W dniach 1 września – 2 października prowadziła działania obronne podczas agresji III Rzeszy. Dowództwo Obrony Wybrzeża mieściło się na Helu, a jego dowódcą był kontradm. Józef Unrug.
Generał – wysoki oficerski stopień wojskowy, a także grupa stopni generalskich. Nazwa pochodzi z łacińskiego generalis (główny, nadrzędny) i oznaczała początkowo głównego dowódcę wojska lub konkretnego rodzaju broni. W tym znaczeniu, stopień generała, jako naczelnego dowódcy całych sił zbrojnych państwa, zachował się obecnie jedynie w Szwajcarii. Skład pociąguEtat pociągu pancernego przewidywał jedno stanowisko oficerskie, siedem podoficerskich i 47 dla szeregowych. Załogi pociągów stanowili oficerowie różnych rodzajów broni, przeważnie jednak piechoty. Załogi dwóch pociągów pancernych składały się wyłącznie z oficerów kawalerii. Oficerów broni pancernej było w nich zaledwie kilku. Terespol – miasto i gmina w województwie lubelskim, w powiecie bialskim. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa bialskopodlaskiego.
Flotylla Rzeczna Marynarki Wojennej, do 17 października 1931 Flotylla Pińska – polska flotylla rzeczna wchodząca w skład Marynarki Wojennej w okresie międzywojennym, stacjonująca w Pińsku na rzece Pinie. Flotylla operowała na tzw. morzu pińskim – w dorzeczu Prypeci z głównymi rzekami: Prypeć, Pina, Strumień. W skład pociągu wchodziła lokomotywa, dwóch lor (jedna amunicyjna, druga do przewożenia szyn, podkładów i narzędzi) oraz dwóch, przebudowanych z węglarki, wagonów bojowych. Ściany wagonu bojowego wykonane były z betonu o grubości ok. 100 mm, który został wlany pomiędzy 3 mm płyty. Wagon składał się z dwóch części. Pierwszą stanowiło stanowisko działa 57 mm typu Hotchkiss. W części drugiej znajdowały stanowiska strzeleckie dla dwóch karabinów maszynowych Bren. Kozak - improwizowany polski pociąg pancerny z okresu walk polsko-ukraińskich w latach 1918-1919. Pociąg ten powstał w zakładach w Sanoku. Wyposażony został w trzy karabiny maszynowe.
Warszawa (miasto stołeczne Warszawa) (wymowa ?/i) – stolica i największe miasto Polski, położone w środkowo-wschodniej części kraju, na Mazowszu nad Wisłą. Lokomotywy były dzierżawione przez War Office od prywatnych przewoźników, a w lokomotywach znajdowała się obsługa brytyjska. Z upływem czasu Polacy dokonali szeregu modyfikacji. W 1941 zwiększono liczbę karabinów maszynowych do trzech i opracowano specjalną podstawę na dwa sprzężone Breny przystosowane do ognia przeciwlotniczego. Na wniosek Inspektora Pociągów Pancernych płk. Łodzia-Michalskiego Brytyjczycy przydzielili pociągom po dwa motocykle, wyposażyli je w aparaty telefoniczne i radiostacje, a na przełomie lat 1942–43 do pociągów przydzielono samochody pancerne, czołgi oraz transportery gąsienicowe. Umożliwiło to przeszkolenia dużej ilości oficerów w obsłudze sprzętu pancernego. Pociąg Pancerny „Generał Sosnkowski” (Pociąg Pancerny Nr 13) – pociąg pancerny Wojska Polskiego II RP. Pociąg został rozbity przez lotnictwo niemieckie 10 września 1939.
Pociąg Pancerny „Pierwszy Marszałek” – pociąg pancerny Wojska Polskiego II RP. W 1939 pociąg został zdobyty przez Rosjan i przez nich wykorzystywany, po inwazji na Związek Radziecki został zdobyty przez Niemców. Organizacja i obsada personalna pociągówPociągi podlegały taktycznie dowództwu korpusów brytyjskich. Tylko IV dywizjon podlegał stacjonującemu w Szkocji polskiemu I Korpusowi. Pod względem organizacyjnym i personalnym przełożonym pociągów był generał do zleceń Naczelnego Wodza, gen. bryg. Janusz Głuchowski. 4 lutego 1942 roku pociągi pancerne zostały podporządkowane szefowi Sztabu Naczelnego Wodza. W końcu 1941 roku utworzono stanowisko Inspektora Pociągów Pancernych. Siedzibą Inspektoratu był Hotel Rubens w Londynie. Pociąg Pancerny „Groźny” (Pociąg Pancerny Nr 4 i 54) – pociąg pancerny Wojska Polskiego II RP. Pociąg brał udział w obronie Śląska, stoczył 15 walk z jednostkami niemieckimi, zadał znaczące straty wrogowi i powstrzymał bądź opóźnił jego postępy na przydzielonych mu odcinkach. Został opuszczony i zniszczony przez załogę 7 września w Tarnowie na skutek niemożliwości dalszej walki i odwrotu.
Pociąg Pancerny „Piłsudczyk” (Pociąg Pancerny Nr 1 i 52) – pociąg pancerny Wojska Polskiego II RP. Pociąg brał udział w ciężkich walkach w okolicach Warszawy. 20 września 1939 roku przy niemożliwości dalszego przebicia się pociąg został przez załogę opuszczony i zniszczony w okolicach miejscowości Mrozy na linii Warszawa–Brześć nad Bugiem. Krawczak i Odziemkowski podsumowując działania pociągu napisali: „Czterodniowy bój Piłsudczyka pod Mrozami, na tyłach nieprzyjaciela, jest jednym z najpiękniejszych przykładów poświęcenia i patriotyzmu żołnierzy polskiej broni pancernej”. Organizacja i obsada personalna pociągów na przełomie 1941/42Inspektorat Pociągów Pancernych w Londynie I Dywizjon Pociągów Pancernych w Brentwood, Essex II Dywizjon Pociągów Pancernych w Exeter, Devan Gdynia () – miasto na prawach powiatu położone w północnej Polsce, nad Zatoką Gdańską (odnogą Morza Bałtyckiego), w województwie pomorskim, wchodzące w skład Trójmiasta (wraz z Gdańskiem i Sopotem). Szerzej, (również z Pruszczem Gdańskim, Redą, Rumią i Wejherowem) jest elementem aglomeracji gdańskiej; jako jedna z gmin wchodzi także w skład Komunalnego Związku Gmin "Dolina Redy i Chylonki".
Armata wz. 02/26 (prawosławna lub putiłówka) to broń powstała w wyniku polskiej modyfikacji części rosyjskich armat 76,2 mm wz. 1902 z okresu I wojny światowej, które znalazły się w polskich rękach po upadku Imperium Rosyjskiego. W ramach ujednolicenia amunicji z francuskimi armatami 75 mm wz. 1897 w 1926 większość tychże armat w posiadaniu WP została przekalibrowana (przez włożenie "koszulki") na 75 mm i otrzymała nazwę wz. 02/26. Produkcji ich w Polsce nie uruchomiono. III Dywizjon Pociągów Pancernych (eks-Dyon „P”) Market Weighton (od 7 VII 1941 w Yorku) Oficer dyplomowany – tytuł wojskowy przysługujący oficerowi Wojska Polskiego po ukończeniu odpowiedniej uczelni. Pisany jest bezpośrednio po stopniu wojskowym (np. płk dypl.).
Bitwa pod Mokrą – jedno z pierwszych starć zbrojnych Wojska Polskiego podczas drugiej wojny światowej, które miało miejsce dnia 1 września 1939 roku w pobliżu wsi Mokra, 5 km na północ od miasta Kłobuck, 23 km na północny zachód od Częstochowy. IV Dywizjon Pociągów Pancernych w Perth Muzeum Kolejnictwa w Warszawie znajduje się na byłym prowizorycznym (po wojnie) Dworcu PKP Warszawa Główna Osobowa (nie mylić z dworcem Śródmieście) w Warszawie, nieopodal przystanku PKP Warszawa Ochota. Do zwiedzania oferuje ekspozycje stałe (historyczna) i czasowe w salach wystawowych, dużą ekspozycję modeli kolejowych oraz wystawę zabytkowego taboru normalnotorowego na wydzielonych torach. Dysponuje zbiorem bibliotecznym.
Pociąg Pancerny „Śmierć” (Nr 15) – pociąg pancerny Wojska Polskiego II RP. W czasie kampanii wrześniowej pociąg brał udział w obronie twierdzy Modlin, był najdłużej działającym pociągiem pancernym i równocześnie najdłużej działającym oddziałem polskiej broni pancernej. Odznaka pamiątkowa
Zatwierdzona Dz. R. Nr 4/41 z 21. 10. 1941 roku odznaka pamiątkowa pociągów pancernych w Wielkiej Brytanii przedstawia szyszak husarski z pióropuszem okolony od dołu wstęgą. Na załamaniach wstęgi napis: Essex – Devon – York – Perth. Odznaka noszona na łańcuszku po lewej stronie munduru. Tłoczona z blachy brązowej oksydowanej. Służba Ochrony KoleiPo 1945 Służba Ochrony Kolei (SOK) dysponowała czterema pociągami i dwiema drezynami pancernymi: Zostały one wycofane ze służby po 1950. Dywizjon Artylerii KolejowejW 1947, na bazie poniemieckiego pociągu pancernego sformowany został Dywizjon Artylerii Kolejowej (dakol). Dywizjon został rozformowany we wrześniu 1952 roku. W polskich muzeachObecnie w Polsce znajdują się dwa zachowane egzemplarze sprzętu pancernego: czytaj dalej: [2], [3] Powyższa treść oraz zamieszczone w niej powiązane definicje/pojęcia - udostępniane są na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń.
Zobacz szczegółowe informacje o warunkach korzystania
Wszystkie hasła znajdujące się w naszym mirrorze Wikipedii mają znaczenie informacyjne i edukacyjne. Nie mogą być traktowane jako porady. |
